Theo UBTVQH, các tội danh về mua bán người trong Bộ luật Hình sự (Điều 119 và Điều 120) không quy định cụ thể về hành vi mua bán người và cho đến nay các cơ quan có thẩm quyền cũng chưa có hướng dẫn về các tội danh này.
Thực tiễn áp dụng pháp luật cho thấy, để cấu thành tội phạm mua bán người thì phải có hành vi giao người nhằm nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất; tiếp nhận người mà đã trả hoặc hứa hẹn trả tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất. Tuy nhiên, Nghị định thư về phòng ngừa, trấn áp và trừng trị hành vi buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em (Nghị định thư Palermo) bổ sung Công ước phòng, chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia của Liên hợp quốc quy định về hành vi mua bán người có điểm khác so với quy định Bộ luật Hình sự.
Theo đó các hành vi tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao và nhận người bằng các thủ đoạn như dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lừa gạt, lợi dụng tình trạng quẫn bách hoặc sự lệ thuộc của nạn nhân, lợi dụng chức vụ, quyền hạn nhằm bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác cũng được coi là hành vi mua bán người.
Do vậy, dự luật Phòng, chống mua bán người có nhiệm vụ phòng ngừa, đấu tranh phát hiện, xử lý hành vi mua bán người, các hành vi có liên quan đến mua bán người. Luật này sẽ điều chỉnh một cách toàn diện đối với tất cả các hành vi mua bán người, hành vi có liên quan tới mua bán người, phù hợp với thực tế của Việt Nam, pháp luật và điều ước quốc tế, đồng thời bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Cụ thể, dự thảo luật điều chỉnh cả các hành vi mua bán người đơn lẻ, hành vi mua bán người là tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia và các hành vi có liên quan đến mua bán người; không chỉ quy định việc xử lý hành vi mua bán người, hành vi có liên quan đến mua bán người bằng biện pháp hình sự mà cả các biện pháp khác như hành chính, kỷ luật tùy theo đối tượng, tính chất và mức độ vi phạm.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội Trương Thị Mai, việc quy định cụ thể các hành vi mua bán người, hành vi liên quan tới mua bán người là cơ sở quan trọng để quy định các biện pháp phòng, chống hiệu quả, phù hợp, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn cụ thể về các hành vi và đường lối xử lý các hành vi này.
Vấn đề về hỗ trợ nạn nhân bị mua bán cũng được thảo luận khá sôi nổi. Theo báo cáo giải trình của UBTVQH về dự luật này thì đa số nạn nhân bị mua bán có hoàn cảnh kinh tế khó khăn nên rất cần sự hỗ trợ ban đầu để họ có điều kiện sớm ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, không phải bất cứ nạn nhân nào cũng được hưởng các chính sách hỗ trợ mà phải đáp ứng những điều kiện nhất định như là người thuộc hộ nghèo và phải có đầy đủ giấy tờ xác nhận là nạn nhân bị mua bán. Ngoài ra còn có thể được vay vốn hỗ trợ việc làm,… Tuy nhiên, việc quy định hỗ trợ quá nhiều cho nạn nhân đã khiến nhiều ý kiến tỏ ra quan ngại.
Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Phùng Quốc Hiển cho rằng, chỉ nên hỗ trợ đến mức nào thôi, không thì lấy kinh phí ở đâu, không lại gây nặng gánh cho ngân sách. Chủ nhiệm Trương Thị Mai cũng cho rằng phải cân nhắc tính khả thi, chính sách hỗ trợ cần phù hợp với từng đối tượng, không tràn lan vì chúng ta còn phải giải quyết nhiều vấn đề xã hội khác. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận cũng cho rằng cần tính đến nguồn lực tài chính, tránh tình trạng quy định thì nhân văn nhưng không thể thực hiện được;…
Dự án luật này sẽ được Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp diễn ra vào tháng 3 tới
