Diễn ra từ ngày 23 đến 28/1 tại Hà Nội, Triển lãm “Kỷ niệm 40 năm Ngày ký Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam” luôn thu hút đông đảo người dân đến tham quan. Nhiều tư liệu, hiện vật quý, trong đó có những hiện vật lần đầu tiên được trưng bày, như bản gốc Hiệp định Paris, hai cây bút đã được đoàn Việt Nam sử dụng để ký Hiệp định Paris và Định ước quốc tế công nhận Hiệp định Paris, cuốn sổ tập hợp 10.000 chữ ký của nhân dân Cuba phản đối chiến tranh và ủng hộ nhân dân Việt Nam… đã tái hiện một cách chân thực và sinh động nhất về quá trình đàm phán và ký kết Hiệp định Paris năm 1973.
Tuy còn gần một tiếng đồng hồ nữa mới đến giờ mở cửa chính thức nhưng hơn 8h ngày 25/1 nhiều khách tham quan đã có mặt tại Trung tâm Triển lãm 29 Hàng Bài, khiến ít phút sau đó, trung tâm đã phải mở cửa sớm hơn thường lệ.
Một trong những vị khách bước vào đầu tiên, ông Trần Văn Đàm cho biết: “Là thương binh chống Mỹ, từng chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị năm 1972 nên khi nghe thông tin về triển lãm trên vô tuyến thì tôi quyết định bằng mọi giá phải đến xem bằng được. Trong đó tôi ấn tượng nhất với cái xoong nhôm mà đoàn ta dùng để quấy xi, với chiếc cặp tài liệu phục vụ Hội nghị Paris…”.
Đi cùng với ông Đàm là người hàng xóm Trịnh Văn Bân (66 tuổi) ở C4 Quỳnh Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. Từng vào sinh ra tử ở Sư đoàn 471, Tiểu đoàn 51 Anh hùng, rồi chuyển ngành sang công tác ở Báo Nhân dân nên như mọi người dân Việt Nam lúc bấy giờ, ông “mừng phát khóc” khi nghe tin ký kết Hiệp định Paris.
Hồi tưởng về những năm tháng lịch sử ấy, ông Bân tươi cười kể lại: “Vào đúng cái ngày Hiệp định Paris được ký kết, cũng là lúc tôi đang lái xe chở nhà báo Phan Quang cùng các anh em đi chiến trường. Trên đường đi tôi đã xin phép lãnh đạo được ghé qua nhà để thông báo với ông già (bố - PV) biết Hiệp định ký rồi, ông già mừng quá thốt lên, “mai bố phá ngay cái hầm dưới nhà”.
Đến với triển lãm, chúng tôi còn gặp nhiều cụ già tuy tuổi đã cao vẫn tự phóng xe máy, bắt xe bus hoặc đi bộ nhiều cây số. Tóc bạc trắng, đầu đội mũ phớt, tay chống gậy bước từng bước chậm rãi nhưng đôi mắt còn tinh anh lắm, cụ Lê Văn Chung (88 tuổi) đi bộ từ ngôi nhà ở 23 Lê Thánh Tông (Hà Nội) đến với triển lãm từ rất sớm. Xem lại từng hình ảnh, đọc kỹ từng chú thích, quan sát rõ từng hiện vật được trưng bày khiến cụ thực sự xúc động, như được sống lại giây phút lịch sử năm nào.
“Một cuộc đấu tranh bền bỉ trong lịch sử ngoại giao, chính trị, thời gian dài nhất, cũng là chiến thắng lớn nhất, đúng như tiên đoán của Bác Hồ. Đó là thắng lợi toàn diện, vừa đánh vừa đàm”. Cụ Chung - người từng công tác ở Bộ Giáo dục hơn 40 năm, nguyên là Thư ký của Thứ trưởng Bộ Giáo dục Nguyễn Khánh Toàn tâm sự như vậy.
Là một giáo viên dạy môn Lịch sử cấp 3, chị Nguyễn Thị Hà ở Thanh Trì, Hà Nội đã mong chờ những buổi triển lãm như thế này từ rất lâu. Cùng đến triển lãm hôm nay có cả bố chị - một người lính đã từng tham gia chiến đấu tại chiến trường miền Nam. Đôi tay run run dùng kính lúp nhìn kỹ các hình ảnh, hiện vật, ông cụ nói với tôi: “Những ai đã trải qua những ngày tháng chiến tranh ác liệt nhất mới hiểu được chiến thắng trên bàn đàm phán này có ý nghĩa như thế nào. Đó là thắng lợi đặc biệt và vô giá!”.
Còn chị Hà, lại dùng máy ảnh số để lưu lại rất nhiều bức ảnh mang về làm tài liệu phục vụ cho công tác giảng dạy của mình. Chị giải thích: “Đây sẽ là những giáo cụ trực quan, sinh động nhất giúp các em học sinh, những thế hệ trẻ ngày nay hiểu rõ hơn về một trong những sự kiện trọng đại nhất trong cuộc chiến tranh giành độc lập, thống nhất đất nước đầy vẻ vang và hào hùng của dân tộc ta”.
Triển lãm còn có ý nghĩa giáo dục truyền thống cách mạng cho tuổi trẻ Thủ đô, khơi dậy tinh thần tự hào dân tộc. Đã được học và đọc khá nhiều tài liệu về việc ký kết Hiệp định Paris, nhưng chỉ khi đến với triển lãm, Trần Thu Trang, SV Đại học KHXH&NV (ĐHQG Hà Nội) mới có cái nhìn toàn diện hơn về những nhân vật đã làm nên chiến thắng lịch sử này. “Nhiều sự kiện, con người lâu nay chỉ được biết đến qua những con chữ thì nay đã được cụ thể hóa qua những bức hình. Những cái tên như Lê Đức Thọ, Xuân Thủy, Nguyễn Thị Bình… thực sự khiến chúng em ngưỡng mộ về tài năng và trí tuệ”.
Chúng tôi còn đọc được nhiều những dòng cảm tưởng chân thành trong cuốn sổ lưu niệm ở triển lãm: “Hôm nay được xem bộ ảnh về chặng đường lịch sử của “Hiệp định Paris về Việt Nam” thật xúc động, xem lại gương mặt của những nhân vật lịch sử đã làm nên lịch sử. Đây là một bộ ảnh đã khái quát một phần quãng thời gian đáng ghi nhớ mà mỗi người dân Việt Nam như tôi hôm nay đã trải qua. Thật đáng ghi nhớ và tự hào…” (Trần Thị Quỳnh Như).
Chỉ diễn ra trong 5 ngày ngắn ngủi nhưng chừng ấy thời gian, với nhiều những hiện vật quý cũng đủ để giúp công chúng Thủ đô và thế hệ trẻ chúng tôi cảm nhận sâu sắc hơn bao giờ hết mốc son lịch sử chói lọi trong cuộc đấu tranh chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta. Càng thêm yêu quý và trân trọng cuộc sống hòa bình, độc lập, tự do hôm nay
