Tội phạm ma túy là “tội phạm của các loại tội phạm" hoạt động tinh vi có tổ chức, luôn trang bị vũ khí nóng và manh động chống trả lại lực lượng chức năng khi bị phát hiện, bắt giữ. Địa bàn 2 xã Hang Kia, Pà Cò, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình từng được mệnh danh là “chảo lửa” ma túy khu vực Tây Bắc, nơi cách đây hơn 13 năm đã có máu đào của lực lượng Công an đổ xuống. Ngôi nhà của đối tượng Vàng A Khua (SN 1956, trú bản Hang Kia I, xã Hang Kia) vẫn còn vương dấu tích của cuộc chiến đấu khốc liệt giữa tên trùm ma túy hung hãn và lực lượng Công an.
Thời điểm ấy, Vàng A Khua là đối tượng phạm tội buôn bán, vận chuyển trái phép chất ma túy và có Quyết định truy nã số 17 ngày 15/11/2006 của Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hoà Bình. Để đảm bảo trật tự an toàn xã hội phục vụ nhân dân vui Tết Canh Dần 2010, Công an tỉnh Hoà Bình đã ban hành Kế hoạch số 29 chỉ đạo tập trung tấn công tội phạm, một nội dung quan trọng là truy bắt các đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm.
Ngày 5/2/2010, qua công tác nắm tình hình, biết đối tượng Vàng A Khua đang có mặt tại nhà, Công an tỉnh Hoà Bình đã chỉ đạo các đơn vị tổ chức lực lượng vây bắt đối tượng truy nã đặc biệt nguy hiểm này. Lực lượng Công an bao vây khu nhà ở của Khua, nơi y đang ẩn náu (gồm nhiều ngôi nhà liền kề, xung quanh có tường bao kiên cố, cao 2,5m, rộng khoảng 2,5ha); đồng thời phối hợp với cấp uỷ, chính quyền, đoàn thể vận động gia đình, dòng họ cảm hoá, giáo dục và vận động đối tượng tự nguyện ra đầu thú để được hưởng chính sách nhân đạo của Nhà nước.
Khi phát hiện đã bị bao vây, Vàng A Khua cố thủ trong nhà. Mặc dù đã được vận động, thuyết phục nhưng đối tượng vẫn ngoan cố chống đối, dùng người thân trong gia đình làm bình phong cản trở lực lượng truy bắt và dùng súng tiểu liên AK bắn trả quyết liệt lực lượng Công an.
Trước diễn biến phức tạp của tình hình, Công an tỉnh Hòa Bình đã báo cáo xin ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an và Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm (thời điểm đó). Thực hiện ý kiến chỉ đạo của cấp trên, lực lượng vây bắt tiếp tục vận động, thuyết phục, tìm mọi cách cách ly an toàn người thân trong gia đình Vàng A Khua (hơn chục người) và kêu gọi đối tượng từ bỏ vũ khí đầu hàng.
Đến 15h30, con trai của Khua là Vàng A Của (SN 1975), sau khi được vận động đã tự nguyện ra khỏi nhà. Trong khi lực lượng Công an tiếp cận để đưa Vàng A Của ra ngoài thì bất ngờ Vàng A Khua từ nơi ẩn náu xông ra, dùng súng AK bắn xối xả vào lực lượng Công an làm con trai của hắn chết và 3 cán bộ, chiến sĩ Công an hy sinh, gồm: Đại tá Hà Thái Yềm, Phó Trưởng Công an huyện Mai Châu; Trung úy Sùng A Trư (SN 1984), chiến sĩ Đội CSĐT tội phạm về ma túy, Công an huyện Mai Châu và Thượng úy Bùi Quốc Đại (SN 1982), chiến sĩ Đội Hướng dẫn điều tra án ma túy, Phòng CSĐT tội phạm ma túy Công an tỉnh Hòa Bình... Trước tình hình đó, để bảo đảm an toàn cho lực lượng vây bắt và nhân dân, lực lượng tham gia vây bắt buộc phải nổ súng tiêu diệt đối tượng Khua.
Là địa bàn giáp ranh với tỉnh Hòa Bình, tỉnh Sơn La cũng là địa bàn trọng điểm, phức tạp về hoạt động của tội phạm ma túy trên tuyến Tây Bắc. Từ năm 2006 trở lại đây, tỉnh Sơn La đã quyết liệt trong công tác đấu tranh phòng, chống ma túy trên địa bàn, trong đó lực lượng Công an là nòng cốt. Huyện Vân Hồ và Loóng Luông (Sơn La) từng được xem là điểm nóng nhất về ma túy của tỉnh Sơn La.
Tháng 7/2014, nhận được thông tin về nhóm đối tượng đưa khoảng 200 bánh heroin bằng đường rừng qua biên giới, mỗi đối tượng đều được trang bị súng AK và lựu đạn, trong đêm, hơn 100 chiến sĩ gồm CSĐT tội phạm về ma túy và các lực lượng chức năng bao vây khu vực bản Thung Cuông, nằm giữa 2 xã Đông Sang của huyện Mộc Châu và Xuân Nha của huyện Vân Hồ, yêu cầu các đối tượng đầu hàng, giao nộp vũ khí để hưởng lượng khoan hồng. Thế nhưng, các đối tượng rất manh động, bắn trả quyết liệt về phía lực lượng truy bắt. Trong cuộc chiến khốc liệt ấy, Đại úy Lường Phát Chiêm, cán bộ Phòng Cảnh sát bảo vệ và Cơ động Công an tỉnh Sơn La đã anh dũng hy sinh; Thiếu úy Nguyễn Mạnh Hà bị thương nặng.
Với tinh thần dũng cảm, kiên quyết đấu tranh, trấn áp bọn tội phạm nguy hiểm này, lực lượng Công an đã khống chế hiện trường, truy kích và bắt 5 đối tượng. Tang vật thu giữ gồm 6 ba lô, bên trong đựng 108 bánh heroin; 2 khẩu súng AK; 2 khẩu súng carbin; 1 súng ngắn; 70 viên đạn các loại và nhiều vỏ đạn AK, carbin, súng ngắn…
Thực hiện kế hoạch của Công an tỉnh Sơn La và kế hoạch của Công an huyện Mộc Châu về mở đợt cao điểm tấn công, trấn áp các loại tội phạm đảm bảo ANTT bảo vệ Tết Nguyên đán Ất Mùi 2015, ngày 28/1, tổ công tác Công an huyện Mộc Châu triển khai thực hiện kế hoạch đảm bảo ANTT, phòng chống tội phạm ma túy trên quốc lộ 43, thuộc địa phận xã Mường Sang, huyện Mộc Châu.
Khoảng 17h15 cùng ngày, phát hiện đối tượng Tráng A Trá (SN 1977, trú tại xã Lóng Sập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La), đối tượng nghi vấn buôn ma túy đang điều khiển xe máy đi trên quốc lộ 43, theo hướng Sóng Lập đến thị trấn Mộc Châu, Trung úy Bùi Công Nguyên, thành viên tổ công tác cùng đồng đội truy đuổi đối tượng.
Đến Km88+400 quốc lộ 43 thuộc địa phận bản Là Ngà, xã Mường Sang thì đồng chí Nguyên tiếp cận được đối tượng. Đồng chí Nguyên rút thẻ Công an, yêu cầu đối tượng cho kiểm tra. Bất ngờ, đối tượng rút trong túi ra một khẩu súng ngắn, chĩa thẳng vào ngực đồng chí Nguyên bóp cò, làm đồng chí bị thương nặng. Lúc đó, các đồng chí trong tổ công tác đã đuổi kịp và kịp thời khống chế, bắt giữ đối tượng, thu giữ 1 khẩu súng ngắn và 13 viên đạn. Tổ công tác và người dân đã đưa đồng chí Nguyên đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa huyện Mộc Châu, tuy nhiên do vết thương quá nặng, đồng chí đã hy sinh vào 18h30 ngày 28/1.
Trong vụ vây bắt trùm ma túy Tráng A Chư (SN 1977, trú tại Mộc Châu, Sơn La) ngày 18/5/2011 vận chuyển 50 bánh heroin và 400 viên ma túy tổng hợp, một chiến sĩ Cảnh sát cũng đã hy sinh. Các cán bộ điều tra cho biết, “ông trùm” ma túy Tráng A Chư là kẻ có bản chất vô cùng lưu manh và hung hãn.
Anh trai của Chư là Tráng A Chứ trước đây cũng cầm đầu một đường dây ma túy và bị tuyên tử hình, sau đó may mắn được Chủ tịch nước ân giảm xuống tù chung thân. Tuy nhiên, Chư không lấy đó làm tấm gương răn mình, mà sau khi anh trai đi tù, hắn đã đứng ra thay anh móc nối với các mắt xích còn lại và đám bạn hàng trong đường dây ma túy để tiếp tục lao vào con đường chết.
Theo đánh giá chung, đối với các “ông trùm” ma túy khác, thường thì bọn chúng sẽ dùng tiền để điều khiển đàn em thực hiện việc trực tiếp giao dịch hoặc vận chuyển ma túy trên những cung đường dài, còn “ông trùm” chỉ ra mặt lúc nhận tiền để tránh lộ diện chân tướng. Thế nhưng, Chư rất ngông cuồng và tự tin vào sự xảo quyệt của mình sẽ qua mặt được lực lượng chức năng nên nhiều lần tự mình vận chuyển ma túy đi giao cho các đầu mối tiêu thụ.
Ngày 18/5/2011, Chư chọn thời điểm chiều tối để vận chuyển 50 bánh heroin. Đến km109 + 800, quốc lộ 6A, thuộc địa bàn xã Phong Phú (Tân Lạc, Hòa Bình), xe Chư bị chặn lại kiểm tra giao thông. Với kinh nghiệm của tên trùm, Chư đoán được sự việc. Hắn giả vờ bật đèn xi nhan, cho xe đi chậm lại, nhưng sau đó lập tức tăng tốc xe bỏ chạy.
Đang bỏ chạy thì Chư phát hiện phía trước có xe tải chắn ngang đường, hai bên đường có rất đông người. Biết không chạy thoát, Chư cho xe đâm thẳng vào xe tải chắn ngang đường làm đồng chí Đỗ Mạnh Linh, cán bộ Phòng Cảnh sát bảo vệ và hỗ trợ tư pháp Công an tỉnh Hòa Bình hy sinh, một đồng chí khác bị thương...
Trong cuộc chiến khốc liệt với tội phạm ma túy, theo thống kê, đến nay, đã có 28 cán bộ Công an, Biên phòng và quần chúng nhân dân anh dũng hy sinh, hơn 700 cán bộ, chiến sĩ bị thương, bị phơi nhiễm HIV khi làm nhiệm vụ...
Cuộc truy quét hang ổ 2 trùm ma túy ở điểm nóng Lóng Luông 
