Sau hơn 7 năm triển khai chương trình OCOP, tỉnh Vĩnh Long đã đạt nhiều kết quả tích cực, từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế nông thôn. Chương trình còn là giải pháp quan trọng nhằm khai thác tiềm năng, lợi thế sản phẩm địa phương, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân; từng bước nâng tầm giá trị sản vật địa phương.
Việc chuyển đổi số đang tạo chuyển biến rõ nét cho sản phẩm OCOP khi giúp nâng cấp bao bì, nhận diện thương hiệu, tăng giá trị sản phẩm từ 10 - 25%. Các sản phẩm OCOP được đưa lên sàn thương mại điện tử, website, mạng xã hội đã giúp mở rộng thị trường, tiếp cận khách hàng nhanh hơn.
Đặc biệt, sau hợp nhất, sự hội tụ giữa các nhóm đặc sản đặc trưng của từng địa phương, như Bến Tre và Trà Vinh (cũ), đã làm phong phú “bản đồ” sản phẩm và mở ra cơ hội gia tăng giá trị thông qua liên kết chuỗi, bổ trợ lẫn nhau trong sản xuất và tiêu thụ. Chương trình OCOP đang hình thành “bản đồ” sản phẩm ngày càng đa dạng, tạo điều kiện liên kết vùng, gia tăng giá trị và nâng cao sức cạnh tranh, tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.
Không gian phát triển mở rộng cũng tạo dư địa cho việc kết hợp OCOP với du lịch trải nghiệm, làng nghề truyền thống. Các sản phẩm không chỉ được tiêu thụ thông qua kênh thương mại mà còn gắn với trải nghiệm văn hóa, góp phần nâng cao giá trị và sức hút đối với du khách trong và ngoài nước.
Qua thống kê, trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long có trên 1.100 sản phẩm đạt chuẩn OCOP của hơn 660 chủ thể, bao gồm DN, HTX, tổ hợp tác và hộ kinh doanh. Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Vĩnh Long định hướng phát triển Chương trình OCOP theo hướng chuyên nghiệp, bền vững, gắn với xây dựng thương hiệu và chuỗi giá trị nông sản.
Mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 1,3 ngàn sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên và hình thành trên 30 điểm du lịch nông thôn tiêu biểu, qua đó nâng giá trị sản phẩm, thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
Điển hình, bà Sơn Thị Đa Ni (ngụ xã Bình Phú, tỉnh Vĩnh Long) đã khởi nghiệp thành công với sản phẩm nhang sạch thân thiện môi trường. Tốt nghiệp ngành sư phạm hóa học và hoàn thành chương trình thạc sĩ, bà vừa công tác vừa ấp ủ ý tưởng biến phụ phẩm nông nghiệp thành sản phẩm có giá trị.
Năm 2021, bà bắt tay nghiên cứu quy trình làm nhang, với việc tận dụng phần thân và lá nghệ trắng thường bị bỏ đi sau thu hoạch. Ban đầu, bà gặp thất bại khi dùng bột củ nghệ vì khó cháy. “Tôi tiếp tục thử nghiệm, kết hợp thân và lá nghệ trắng với nghệ vàng, tạo ra loại nhang cháy đều, mùi thơm dịu, không gây khó chịu”, bà nói.
Sản phẩm được kiểm nghiệm cho thấy không chứa hóa chất độc hại, có tính an toàn và thân thiện với sức khỏe nên dần được thị trường đón nhận, nhất là các spa và cơ sở chăm sóc sức khỏe. Năm 2023, bà quyết định nghỉ việc để tập trung phát triển mô hình. Nhờ hỗ trợ từ hội phụ nữ và kênh bán hàng trực tuyến, sản phẩm ngày càng phổ biến.
Sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao và mang lại thu nhập ổn định. Hiện bà còn mở rộng trồng nghệ hữu cơ, phát triển thêm nhiều sản phẩm như bột nghệ, xà bông, góp phần nâng cao giá trị nông sản và tạo hướng đi bền vững.
Theo ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, việc thúc đẩy các sản phẩm OCOP thời gian tới cần đặt trong bối cảnh liên kết vùng và mở rộng thị trường tiêu thụ. Khi hạ tầng thương mại và logistics ngày càng hoàn thiện, sản phẩm OCOP của tỉnh không chỉ dừng lại ở thị trường nội tỉnh mà có thể vươn ra các tỉnh ĐBSCL và những trung tâm kinh tế lớn.
Ngành công thương sẽ tập trung hỗ trợ các chủ thể OCOP nâng cao năng lực xúc tiến thương mại, đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử và kết nối với hệ thống phân phối hiện đại như siêu thị, chuỗi bán lẻ. Đây là giải pháp quan trọng giúp sản phẩm tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, tăng độ nhận diện thương hiệu và cải thiện sức cạnh tranh. Bên cạnh đó, việc gắn sản phẩm OCOP với du lịch sinh thái, làng nghề truyền thống cũng được xem là hướng đi hiệu quả.
Khi kết hợp với du lịch, sản phẩm OCOP không chỉ là hàng hóa mà còn trở thành một phần trải nghiệm văn hóa đặc trưng của địa phương, qua đó gia tăng giá trị và tạo đầu ra bền vững hơn cho người sản xuất.
Vừa qua, Sở Khoa học và Công nghệ đã ra mắt Không gian Thương hiệu và Công nghệ tỉnh Vĩnh Long. Ông Nguyễn Quỳnh Thiện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh, sự ra đời của “Không gian Thương hiệu và Công nghệ” diễn ra trong bối cảnh địa phương đang vận hành theo mô hình phát triển mới, với không gian kinh tế – hành chính được mở rộng, nguồn lực phong phú hơn, sản phẩm đa dạng hơn và bản sắc địa phương ngày càng được khẳng định.
Trọng tâm của “Không gian Thương hiệu và Công nghệ” là nâng tầm các sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP, sản phẩm khoa học – công nghệ của tỉnh thông qua ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và bảo hộ sở hữu trí tuệ; từ đó hình thành các chuỗi giá trị có sức cạnh tranh, bền vững và mang đậm bản sắc Vĩnh Long.
