Có thể đọc trong tâm tư những người đã gắn bó với sân khấu bao lo âu về các vở diễn thuộc thể loại này: NSND Lê Tiến Thọ, Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL trong buổi họp đầu tiên với Ban Tổ chức Liên hoan đã căn dặn kỹ càng rằng, các loại hình nghệ thuật ca kịch dân tộc có đặc thù riêng, nên khi chấm giải, không thể đánh đồng như kịch nói.
Còn Chủ tịch Hội đồng Giám khảo, GS.TS.NSND. Đình Quang, khi trả lời phỏng vấn của Báo CAND, cũng tâm sự: "Các vở ở các thể loại tuồng, dân ca, cải lương, chèo thì do đặc điểm loại hình nên có những khó khăn riêng. Song, Hội đồng giám khảo sẽ căn cứ vào thuận lợi, khó khăn của từng loại hình để đánh giá".
Nhưng, thực tế thì khác. Không có sự phân biệt về thể loại, chỉ có tác phẩm có làm nên sự rung cảm của khán giả hay không. Khoảng cách giữa các đoàn nghệ thuật Trung ương và địa phương dường như cũng bị xóa nhòa, khiến chính những "lão làng" sân khấu cũng ngạc nhiên. Một số đoàn địa phương, một số đơn vị nghệ thuật truyền thống đã bật lên, khẳng định bằng sáng tạo nghệ thuật chứ không bằng sự chiếu cố.
Sau "Người thi hành án tử hình" (tác giả: Phạm Văn Quý, chuyển thể dân ca: NSƯT Hồng Lựu, đạo diễn: NSND Lê Hùng) của Nhà hát dân ca Nghệ An, đến lượt "Vòng xoáy" (kịch bản: Trung tướng, nhà văn Hữu Ước; chuyển thể cải lương và đạo diễn: Xuân Vũ) của Đoàn cải lương Thái Bình làm nên bất ngờ, khi 2 vở kịch hát đều chiếm được cảm tình nhiều nhất của người xem với những tràng pháo tay không ngớt suốt từ đầu đến cuối vở.
Ở cả 2 vở ca kịch này, khán giả đều đến chật kín Nhà hát Lớn Hà Nội và cũng không ai bỏ về giữa chừng, quả là điều hiếm thấy trong bối cảnh sân khấu hiện nay.
Thành công của 2 vở diễn là đã tạo được sự cuốn hút từ đầu đến cuối với những rung động tình cảm sâu sắc cho khán giả. Từ kịch bản kịch nói, 2 đoàn nghệ thuật đã chuyển thể thành công thành kịch hát và khai thác tối đa lợi thế của mình, để chinh phục người xem.
Cảnh trong vở "Vòng xoáy" của Đoàn cải lương Thái Bình.
Là người chuyển thể kịch bản "Người thi hành án tử hình" sang kịch hát dân ca xứ Nghệ, NSƯT Hồng Lựu đã tận dụng tối đa các làn điệu dân ca da diết vào những đoạn đối thoại căng thẳng hay độc thoại, để tạo đất cho diễn viên thể hiện nội tâm nhân vật mà lại tăng được sức biểu cảm. Cảm xúc chân thành của diễn viên dồn trong từng câu hát, nên đã liên tiếp được nhận những tràng pháo tay giòn giã của khán giả. Người xem đã đớn đau, đã mặc cảm cùng với nhân vật, để rồi cảm thông vỡ òa với người đội trưởng đội thi hành án, có phần không nhỏ từ cách thể hiện nội tâm nhân vật qua những câu dân ca day dứt, nghẹn ngào.
Vở cải lương "Vòng xoáy" lại ghi nhận dấu ấn "3 trong 1" của NSƯT Xuân Vũ: vừa chuyển thể kịch bản cải lương "Vòng xoáy" thật mượt mà, vừa hoàn thành tốt vai trò đạo diễn, lại khiến khán giả ngỡ ngàng khi thể hiện ông tướng Bảy Thắng rất nhập vai. NSƯT Xuân Vũ tâm sự: Với kịch bản đề tài hình sự như "Vòng xoáy", dàn dựng ở kịch nói sẽ thuận lợi hơn, vì kịch là hành động, là xung đột bạo liệt, còn với thể loại cải lương là rất khó, vì yếu tố trữ tình, tự sự là chủ đạo. NSƯT Xuân Vũ phải xây dựng lại kết cấu cho phù hợp với loại hình cải lương, để tạo "đất" cho diễn viên ca, nhưng không làm thay đổi chủ đề.
Được tác giả Hữu Ước đồng ý, NSƯT Xuân Vũ bắt tay vào dàn dựng, rồi vừa làm vừa bổ sung lời ca dựa trên ưu thế của diễn viên. Anh khai thác thế mạnh của loại hình cải lương là dễ làm rung động lòng người, để sử dụng một cách tài hoa các thể điệu cải lương phù hợp trong từng tình huống kịch. Vì thế, các tình huống kịch được khắc họa thật ấn tượng, tạo nên sự hấp dẫn, thú vị ở mỗi lớp, mỗi màn.
Như tất cả các đoàn khác, trong cuộc cạnh tranh lành mạnh này, Đoàn cải lương Thái Bình cũng tung tổng lực các nghệ sĩ xuất sắc nhất đảm nhận các vị trí trọng yếu: NSƯT Xuân Vũ (vai Bảy Thắng), NSƯT Ngọc Thủy (vai Tư Hoàng), NSƯT Bích Nguyệt (vai Mỹ Uyên), Thanh Thủy (vai người yêu Hoàng Lê), NSND Trần Minh biên đạo múa v.v… Mỗi diễn viên đã biết tạo dấu ấn trong mỗi lớp kịch bằng những lần "đổ" giọng ấn tượng, nên đã được đón nhận phần thưởng xứng đáng dành cho lao động nghệ thuật của các nghệ sĩ là những tràng pháo tay không ngớt.
Nhiều thành viên Hội đồng giám khảo cũng bày tỏ thú vị trước sự nhập vai Bảy Thắng của NSƯT Xuân Vũ. Chính quan điểm dàn dựng tập trung cho vai trò quyết định của người chỉ huy, chứ không chỉ phê phán sự biến chất của Tư Hoàng, cùng với sự quan sát, kinh nghiệm diễn xuất của một nghệ sĩ thành danh, NSƯT Xuân Vũ đã làm nổi bật hình tượng người chiến sĩ Công an trong vở diễn: cương quyết trong xử lý công việc, nhưng cũng vô cùng nhân ái, bao dung…
