Nghệ sĩ nhân dân (NSND) Doãn Hoàng Giang, tên tuổi đình đám bậc nhất trong làng sân khấu từ Bắc chí Nam từ những năm 70 thế kỷ trước cho đến giờ. Tên ông đã gắn với những vở tiêu biểu lừng lẫy của sân khấu một thời như: “Đôi mắt”, “Hà My của tôi”, “Tôi và chúng ta”, “Nàng Si Ta”, “Đêm trắng”...
Giờ đây, thời hoàng kim của sân khấu đã qua đi nhưng ông vẫn nguyên một sự thôi miên mê hoặc mà nhiều người khi tiếp xúc đều phải thừa nhận: “Ở Giang có một ma lực đặc biệt, Giang càng sôi nổi phơi bày mình bao nhiêu thì như một vùng hoang vu kỳ lạ chưa khám phá”. Cho đến tận giờ, ở cái tuổi 70 nhưng “Quả cầu lửa” này quyến rũ mọi người bằng tính cách quá đỗi hồn hậu, đầy nhiệt huyết và khẩu khí rất riêng nhưng ẩn trong sâu thẳm vẫn là những giây phút yếu mềm rất con người.
Càng đẹp thì vốn càng lớn
- Là một đạo diễn nức tiếng qua nhiều thập niên, ông có may mắn hơn người là đã gần gũi và va chạm với các nhan sắc "siêu đình đổ quán" qua nhiều thời. Thế còn bây giờ, ông có nhận xét gì về mỹ nhân thời nay?
- Sắc đẹp bây giờ là cái vốn, càng đẹp thì vốn càng lớn. Tôi đã gặp nhiều cô về hình thức rất ổn, và họ quan niệm cực thông thoáng, hiện đại: "Tôi có vốn lớn tôi phải đầu tư vào cái chỗ nào để mà đẻ ra lãi, có vốn lớn phải buôn vụ lớn". Thế đấy, các cô gái bây giờ lấy chồng chưa chắc đã vì tình yêu, họ chỉ nghĩ đơn giản một điều, anh chồng tương lai đảm bảo cho họ một cuộc sống đàng hoàng, sung túc tử tế là lập tức đồng ý liền. Đấy cứ nhìn ngay tất cả những cô hoa hậu mà xem, có cô nào lấy ông bình thường đâu, không phải đại gia có máu mặt thì cũng phải cỡ hàng quý tử con quan. Chẳng có cô hoa hậu nào lấy cậu sinh viên con nhà nghèo mới ra trường hay anh công chức quèn cả...
NSND Doãn Hoàng Giang.
- Có phải cám cảnh và bất bình với nhan sắc trong cuộc sống hiện đại mà ông đã làm cháy vé chợ đen bằng cách viết vở "Người yêu tôi là hoa hậu" cho Nhà hát Tuổi trẻ dựng. Thông điệp mà ông mang đến xem ra có vẻ nặng nề và không ít ngột ngạt?
- Sự thật chẳng phải là thế à? Tôi đã cảnh báo rồi, không cẩn thận tất cả cái đẹp của Việt
Như khu phố cổ Hà Nội lại thành di sản không được cải tạo, thế là hàng chục hộ gia đình chen chúc sống trong một cái ngõ bé tin hin bằng mắt muỗi. Thế chẳng phải biến thành “xiếc khỉ” cho Tây xem chơi. Người ta đến tham quan một thời khốn khổ, thiếu đói của anh. Nhiều khi người ta tạo danh lam thắng cảnh cổ một cách lầm lẫn.
- Ông là người cấp tiến chứ đâu có cổ hủ gì...?
- Chả biết thế nào, tôi bất bình khi người ta cứ hướng cho tuổi thơ của trẻ nhỏ gắn liền với cánh diều và cầu tre, đấy là tuổi thơ của sự khốn khổ nghèo đói. Xã hội phát triển rồi, sao không tạo dựng cho bọn trẻ tuổi thơ của những tòa nhà cao tầng và sự phát triển của khoa học kỹ thuật, của truyền thông và số hóa. Người ta không công bằng với thanh niên hiện đại. Thanh niên hiện đại nói cái gì sốc người ta cho là hỏng. Các cô gái ngày xưa thì hát véo von "Ước gì sông rộng một gang, bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi" người ta khen hay, ý tứ. Bây giờ con gái hiện đại bảo: "Gió xuân tốc dải yếm đào. Anh trông thấy oản anh có thèm không anh" thì lại cho nó là bậy?!
Kịch chả kịch thì thôi
- Nghe ông nói chuyện thì thấy ông dễ tính đấy chứ, vậy mà sau vụ ly hôn với diễn viên Nguyệt Ánh, ông nhất quyết ở vậy suốt hơn 30 năm nay, thực chất là vì gì? Vì ích kỷ? Vì không tin đàn bà? Hay vì cứ phòng không để dễ bề "đi mây về gió"?
- Không đến độ đấy đâu, chỉ vì tôi thích có một cuộc đời tự do. Với lại sau khi ly hôn nếu đã làm lại thì phải là một mối tình đẹp hơn, bởi vì tôi đã đổ vỡ và tôi làm lại cơ mà. Ngôi nhà này đã sụp thì tôi phải làm lại cái nhà khác đẹp hơn, tiện nghi hơn. Tôi rất sợ không được như thế, nó lại lăng nhăng đi, nó lại xập xệ đi, nó lại mục ruỗng và chán chường hơn, biết đâu đấy... Thứ ba nữa là tôi dồn hết tình yêu cho con trai tôi.
- Dồn hết tình cảm cho con đến độ không thể lấy vợ? Chuyện bịa như thật hay chuyện thật như bịa đây...
- Thật đấy, hai vợ chồng tôi chia tay khi con trai tôi còn rất bé, mới có 7 tuổi. Tôi dành hết tình yêu cho con đến nỗi tôi không muốn để cho con thấy hình ảnh bố nó đi cùng với một cô gái nào. Thế nên hầu như tôi không để người con gái nào đến nhà tôi. Hoặc cô nào đến rồi thì hầu như tôi không đưa tiễn ra ngoài cửa. Có một cô gái yêu tôi mua vé để đi xem phim ngoài rạp. Tôi hỏi: "Em mua mấy cái?", cô ấy bảo: "Em mua hai cái". Mình thất vọng hẳn, nói với cô ấy: "Ấy em nhầm rồi, lẽ ra em phải mua 3 cái chứ, để cho anh, em và thằng Lâm (con trai) cùng đi, còn nếu em đã mua 2 cái thì em đưa Lâm đi, anh ở nhà”.
Và tôi đã viết ngay vở "Người con cô đơn", để tự răn mình, khi chia tay đừng vì hạnh phúc riêng tư mà bỏ đứa con bơ vơ, lạc lõng. Vở đấy phê phán cuộc sống gia đình đổ vỡ, người đàn ông đi tìm hạnh phúc của ông ấy, còn người đàn bà đi kiếm tìm hạnh phúc cho riêng bà, để thằng con bơ vơ và bụi đời, nhưng rồi đứa trẻ đó được một anh công an giúp đỡ nó trở thành người tử tế. Khi dựng vở đấy, tôi làm cái cầu thang y như cầu thang nhà tôi ở, để tự mình nhìn vào đó và răn mình. Liền đấy tôi viết luôn một vở kịch lãng mạn "Một tình yêu sẽ đến", thực ra là trong lòng luôn mong mỏi và tự nhủ rồi một tình yêu sẽ đến với tôi.
- Rồi tình yêu có gõ cửa trái tim ông không?
- Có, nhiều chứ. Nghệ sĩ mà, còn sống là còn yêu.
- Ủa, sao đến tận giờ ông vẫn "vườn không nhà trống” vậy?
- Vì đã quá lâu rồi tôi quen dần với cuộc sống lầm lũi một mình như thế. Tôi cứ sợ làm lại lại không ra gì, sợ mình mất tự do, sợ lấy nhau vào rồi tính cách của mình sẽ làm cô ấy khổ. Về mặt vật chất tôi có thể mang đến cho người ta, nhưng vì công việc nên tôi tiếp xúc nhiều cô gái đẹp đến thế, rồi chỉ yêu tôi cũng đến chết vì hờn ghen. Rồi vì tôi cứ mải làm việc như một con trâu cày còn thì giờ đâu mà nâng niu chiều chuộng được.
- Biết tính ông như thế nhưng có cô nào quyết "trói" bằng được ông không?
- Nhiều chứ, nhiều cô nói: "Cứ lấy em đi, em sẽ để cho anh thời gian tha hồ thoải mái". Nhưng tôi nghĩ đấy chỉ là lời nói lúc chưa lấy nhau, chứ đã lấy nhau rồi thì người con gái nào cũng muốn "anh hoàn toàn là của em". Tôi sợ đến một cái lúc tôi ngồi viết kịch bản, thì cô ấy chạy ra cầm tập kịch bản mà tôi đang viết dở dang vứt đi, hoặc xé tan tành và miệng gào to: "Này thì kịch bản này...". Vì cô nào khi yêu chả muốn người yêu mình là của riêng mình, anh ấy phải là của mình. Vì thế tôi đã phải nói với các cô ấy là: "Thôi đừng lấy anh, có thể em sung sướng về vật chất nhưng tinh thần em khổ lắm. Nếu yêu anh thì đừng lấy anh". Ngay từ khi mới yêu, tôi đã nói thẳng ra chứ không lừa dối.
- Cứ yêu không lấy...? Ông có bao giờ khao khát cuộc sống gia đình?
- Khi trên sàn tập mình quên hết buồn phiền mệt mỏi, gặp gỡ người này người kia thêm vui, nhưng về đến nhà rồi còn lại thằng con trai, nó không thể nào hiểu hết tâm lý của một người vợ với chồng. Đêm về nằm một mình trên cái giường rộng thênh thang, với đống sách chất cao trên đầu giường, với tivi lãng xẹt thấy đời vô nghĩa lý. Nhất là khi Lâm lấy vợ, thì mới thấy buồn thê thảm. Trước khi Lâm lấy vợ thì phòng khách có thể bố con thức suốt đêm tâm sự với nhau đủ mọi chuyện, rồi hò hét xem bóng đá, đêm đói lại gọi chị giúp việc dậy nấu cho hai bố con cái gì ăn. Nhưng bây giờ con nó có vợ rồi, nó phải lo toan cho vợ con nó. Nhiều khi mình phải bảo con: "Thôi con đi lên nhà chơi với vợ với con con đi". Và khi con nó lên rồi còn lại một mình, với chiếc tivi, với một trận bóng đá, với một cuốn phim nào đó hoặc là vào mạng. Lúc đó thật kinh khủng.
Mà cũng may tôi chưa có trận ốm nặng nào, nếu như chẳng may mình ốm nặng thì tất nhiên con trai sẽ chăm nom mình nhưng làm sao bằng một người phụ nữ. Người ta có câu "Con nuôi cha không bằng bà nuôi ông". Rồi cuộc đời người ta có câu "Cơm vợ thì ngon, cơm con thì đắng...". Đời cảnh giác rất nhiều chuyện, nhưng thôi mình đành chấp nhận, vì mình đã đổi lấy cuộc sống như vậy. Nhiều khi nghĩ cũng hãi, nếu chẳng may mình ốm đau, một mình cô đơn nằm bơ vơ trên một cái giường bệnh, thấy mình khốn khổ và tội nghiệp biết nhường nào. Từ trong sâu thẳm tôi vẫn mong chờ, hy vọng rồi biết đâu lại chả gặp một phụ nữ mà mình yêu quá, yêu đến nỗi tôi muốn vứt quách cái cuộc sống tự do của tôi đi, kịch chả kịch thì thôi.
Làm thằng khôn gái để trở thành một thằng đểu à?!
- Một câu hỏi cuối cùng cho ông, vốn nổi tiếng là có con mắt xanh khi lựa chọn diễn viên vào vai diễn, đã rất nhiều diễn viên có được tên tuổi là nhờ ông khơi mào và trở nên vụt sáng. Còn ngoài cuộc sống thì sao, có khi nào ông nhìn lầm người chưa?
- Cái đấy rất bình thường thôi, tôi rất rạch ròi giữa nghệ thuật và đời thường. Trong nghệ thuật hầu như không nhìn sai diễn viên bao giờ. Trần Vân chuyên môn đóng thằng bụi đời, tôi giao cho đóng bí thư của một nhà máy điện, mọi người giật mình nói "cậu này đóng hay quá". Cuối cùng Trần Vân trở thành một người nổi tiếng rồi sau đó đóng "Tôi và chúng ta". Hay Như Trang cũng vậy, rồi mới đây Quốc Anh chuyên môn đóng những vai có chất hài đến lúc gặp cho đóng Nguyễn Trãi, thì đã đóng cực kỳ sâu sắc, nội tâm. Tôi hồn nhiên ở chỗ đó.
Ngay cả như bóng đá, trận cá độ, trận nó nhường nhau rồi nhưng tôi không phát hiện ra được. Ra sân cỏ là tôi hò hét, tôi thú vị, tôi xuýt xoa, tôi thấy chúng nó đá hăng quá nhưng hóa ra cái hăng ấy là cái hăng giả vờ, đến khi báo chí phát hiện hộ. Nên tôi đã viết một bài báo, "Doãn Hoàng Giang vểnh râu xem thiên hạ diễn trò" là vì thế.
Trong nghệ thuật tôi phải có con mắt sắc sảo để chọn lựa diễn viên, nhưng trong đời thường tôi là một đứa trẻ con. Cái người mình hoàn toàn tin tưởng, có khó khăn mình giúp, viết kém mình chỉnh lại hộ, làm cho tốt hơn nhưng cuối cùng là gì?! Tôi phát hiện ra đằng sau lưng tôi người đó chuyên môn nói xấu tôi.
-
- Thì kệ thôi chứ biết làm gì được. Có những cậu nói: "Anh giúp em cho cái vở của em được huy chương vàng", cuối cùng qua được rồi thì họ quay ra phản mình. Nhiều lúc buồn lắm chứ, buồn kinh khủng, muốn đào tạo mấy đệ tử, nhưng rồi cuối cùng đệ tử nào nó cũng phản bội mình. Tôi tự an ủi: Có lẽ họ thấy mình tài hoa quá, họ thấy mình giỏi quá, có khi được nhiều người yêu quý quá họ cũng tức với mình. Thì thôi đành phải chấp nhận. Mà biết đâu họ lại chả quan niệm là tôi cướp miếng ăn của họ, hoặc là họ nghĩ: "Ôi giời! Sao ông Giang sướng thế mà mình khổ thế". "Ôi giời! Sao đoàn nọ, đoàn kia yêu ông Giang thế mà mình không được như thế”. Nói thế nào được, cuộc sống vốn muôn màu muôn vẻ mà, thôi đành chấp nhận, thù ghét mà làm gì.
Tôi sống trong đời không cảnh giác vì tôi sợ sự cảnh giác sẽ làm tôi mất vui, tự nhiên mình trở thành hèn hèn thế nào ấy. Thà người phụ ta còn hơn ta phụ người. Nên tôi đã nói tôi thích được làm thằng dại gái cũng được cơ mà. Chứ làm thằng khôn gái để trở thành một thằng đểu à?!
- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện, và chúc cho người hùng của sân khấu sớm tìm được ý trung nhân...
