Ngày 22/6/2011 - tức đúng dịp kỷ niệm 70 năm bắt đầu Cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại của nhân dân Liên Xô, trên một chương trình của kênh truyền hình B1TV của Rumani, Tổng thống Traian Basescu đã tuyên bố, nếu như ông ta ở vào vị trí của nhà độc tài phát xít Ion Antonescu vào năm 1941, ông ta cũng sẽ ra lệnh cho binh sĩ của mình vượt qua sông Prut để tham gia vào cuộc xâm lược của nước Đức phát xít chống lại Liên Xô.
"Nếu như tôi có mặt trong thời khắc lịch sử đó, tôi cũng sẽ đưa ra một mệnh lệnh như vậy, do chúng ta (với nước Đức Quốc xã) khi đó đã là đồng minh, đồng thời cũng muốn giành lại phần lãnh thổ của mình. Nếu trong bối cảnh những điều kiện như trên, chắc chắn tôi cũng sẽ làm như vậy" - ông Basescu công khai thừa nhận.
Nguyên thủ Rumani giải thích cụ thể cho phát biểu gây chấn động của mình bằng lý do, nước Đức phát xít của Hitler khi đó "đang là đồng minh", và Rumani cũng muốn giành lại khu vực Bessarabia, trước đó đã sáp nhập vào nước Nga từ năm 1812.
Chưa hết, nguyên thủ Rumani còn bày tỏ sự phẫn nộ với những phán quyết "không công bằng" của lịch sử cho rằng, Antonescu là một tên tội phạm chịu trách nhiệm về nạn diệt chủng người Do Thái. Cần nhớ là Rumani hồi đầu những năm 40 trên danh nghĩa vẫn là một nước quân chủ, tuy nhiên toàn bộ quyền hành thực tế lại thuộc về nhà độc tài phát xít Ion Antonescu, một đồng minh thân cận của Hitler.
"Chúng ta quên rằng, Rumani khi đó có người lãnh đạo quốc gia, còn Antonescu chỉ là thủ tướng. Tại sao một số người được chúng ta tôn kính và trả lại tài sản, trong khi một số khác bị cho là những tội phạm chiến tranh?" - ông Basescu biện minh cho nhà độc tài phát xít ngay trên truyền hình. Sau một số ý kiến của các nhân vật có quan điểm thân phát xít về việc xét lại những đánh giá về Antonescu, Tòa án tối cao Rumani vào tháng 5/2008 đã ra phán quyết giữ nguyên bản án năm 1946 của Tòa án chính quyền Cộng sản Rumani đối với Antonescu, theo đó nhà cựu độc tài này bị tuyên bố là tội phạm chiến tranh cùng với bản án tử hình.
Một trong những nhân vật đầu tiên phản ứng với những tuyên bố gây sốc của Tổng thống Rumani chính là quan chức đại diện của Nga tại NATO - Dmitri Rogozin. Ngoài việc chỉ trích gay gắt nhà lãnh đạo Rumani, ông này cũng kêu gọi NATO cần phải lên án và có những đánh giá xác đáng về hành vi thân phát xít của một trong những nguyên thủ quốc gia trong EU. Ngay sau đó, Bộ Ngoại giao Nga cũng có những phát biểu chính thức, trong đó gọi những phát biểu kiểu trên của Tổng thống Rumani là "trò anh hùng rơm trơ trẽn".
"Nước Nga rất phẫn nộ trước những phát biểu mới đây của Tổng thống Rumani Traian Basescu về việc, ông ta "nếu ở vào vị trí của Nguyên soái Antonescu năm 1941 cũng sẽ gửi binh sĩ Rumani vượt sông Prut" để tham gia vào cuộc xâm lược của nước Đức Hitler chống lại Liên Xô. Tuyên bố kiểu trên, hơn nữa lại được đưa ra đúng vào ngày kỷ niệm 70 năm bắt đầu Cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại - cuộc chiến từng cướp đi mạng sống của 27 triệu người dân chúng ta, không thể giải thích bằng bất kỳ hoàn cảnh chính trị nội bộ, hay lý lẽ mang tính khiêu khích về những chủ đề nào đó của giới báo chí. Hoàn toàn rõ ràng rằng, đây là một trò anh hùng rơm trơ trẽn nhằm biện hộ cho cuộc chiến xâm lược của bọn phát xít, xúc phạm tới linh hồn hàng triệu nạn nhân của chủ nghĩa phát xít, một hành động không thể chấp nhận và cần phải có sự đánh giá đúng đắn từ cộng đồng châu Âu văn minh" - tuyên bố trên trang web của Bộ Ngoại giao Nga có đoạn viết.
Ông Traian Basescu từ trước vẫn nổi danh là một chính trị gia mang nặng quan điểm dân tộc chủ nghĩa, không hề che giấu tình cảm của mình đối với chủ nghĩa phát xít. Bản thân phe đối lập tại Rumani cũng đã không ít lần buộc tội Basescu có tình cảm với chủ nghĩa phát xít. "Xã hội chúng ta dưới trướng của ông ấy đang đi theo con đường dẫn tới sự phá hoại. Đó chính là chủ nghĩa phát xít - gây ra sự chống đối của một bộ phận xã hội này với một bộ phận khác" - thủ lĩnh Victor Ponta của đảng Dân chủ xã hội đối lập đã đánh giá như vậy về chính sách của Basescu.
Theo các nhà phân tích, những phát biểu thân phát xít của Tổng thống Traian Basescu chắc chắn sẽ gây căng thẳng thêm cho quan hệ song phương Nga - Rumani, vốn đã xấu đi đáng kể trong vài năm gần đây. Mới năm ngoái, Bucharest đã công khai chỉ trích về việc Nga triển khai thêm quân tại khu vực Pridnestrov gần biên giới Rumani, cũng như tại căn cứ hải quân Sevastopol.
Trên thực tế, đây là một hành động đáp trả của Nga đối với thỏa thuận của chính quyền Bucharest với Mỹ về việc triển khai hệ thống phòng thủ chống tên lửa trên đất Rumani. Moskva vẫn coi hành động trên của phía Rumani là một âm mưu chống lại Nga, gây tổn hại đến lợi ích an ninh của cường quốc này. Về phần mình, các quan chức đại diện EU hiện vẫn "im hơi lặng tiếng" trước những phát biểu có quan điểm thân phát xít của vị Tổng thống Rumani
