Quyết tâm đưa đồng bào thoát khỏi “giấc mơ tị nạn”

Vào cuộc quyết liệt, đồng bộ và kiên trì

Bằng luận điệu sai trái và lời hứa viển vông, các đối tượng FULRO lưu vong vẫn tiếp tục câu kết với các thế lực thù địch hối thúc bà con dân tộc thiểu số (DTTS) ở Tây Nguyên từ bỏ quê hương để thực hiện các hoạt động chống phá. Thực tế nhiều người đã di cư trái phép sang Thái Lan và phải trả giá đắt cho sự nhẹ dạ, cả tin của mình nơi đất khách quê người.

Chúng tôi tìm đến buôn Dang, xã Ea Hleo, tỉnh Đắk Lắk - nơi câu chuyện của vợ chồng chị Rơ Âu H Hra vẫn thường được nhắc lại trong các buổi sinh hoạt thôn, buôn như một bài học cảnh tỉnh để không mắc mưu các đối tượng phản động mà vượt biên ra nước ngoài.

Tin theo lời lừa phỉnh của bọn phản động, tháng 6/2018, chị Hra đã bán tài sản, ruộng vườn, mang theo 2 con gái nhỏ vượt biên sang Thái Lan với mong muốn được định cư sang nước thứ 3. Cuộc sống nơi đất khách nhanh chóng phơi bày sự thật phũ phàng. Không giấy tờ tùy thân, chị Hra phải lao động chui lủi, thu nhập bấp bênh. Sau đó, chị gặp và nên duyên với anh Kpă Xuyên – người cũng vừa sang Thái Lan trong hoàn cảnh tương tự.

“Tôi lúc đó không có giấy tờ tuỳ thân, nếu được chủ tin tưởng thì còn có việc làm, nếu không thì rất khổ. Cả gia đình tôi phải sống chen chúc trong căn phòng trọ chật hẹp, với giá tiền thuê khoảng 3.000 baht/tháng”, anh KPă Xuyên kể lại.

Từ năm 2023, anh Kpă Xuyên nhiều lần khuyên vợ về Việt Nam, nhưng chị Hra vẫn nuôi hy vọng sang Mỹ để “đổi đời”. Thế nhưng, những lời hứa hẹn về một tương lai giàu sang chưa bao giờ thành hiện thực. Không ít lần, anh Kpă Xuyên muốn hồi hương nhưng lực bất tòng tâm bởi chi phí quá lớn, lại thêm nỗi sợ khi về nước sẽ bị xử lý.

Đúng thời điểm đó, đoàn công tác của Cục An ninh nội địa trực tiếp sang Thái Lan gặp gỡ, giải thích rõ chủ trương, chính sách nhân văn của Đảng, Nhà nước, tháo gỡ tâm lý e ngại, từng bước vận động gia đình anh trở về.

Sau đó, gia đình chị Hra đã viết đơn xin hồi hương. Sau 8 năm lưu lạc nơi đất khách, ngày đặt chân xuống sân bay Nội Bài, anh Kpă Xuyên xúc động rưng rưng: “Tôi mừng lắm. Tôi cảm ơn Đảng, Nhà nước đã mở rộng vòng tay”.

Gia đình chị Hra chỉ là một trong nhiều trường hợp hồi hương thời gian qua. Với sự hỗ trợ của Công an tỉnh Đắk Lắk và chính quyền địa phương, gia đình chị Hra được mua bảo hiểm y tế, làm lại giấy tờ tùy thân, được hướng dẫn tiếp cận các chính sách an sinh. Gần đây, họ được vay vốn phát triển kinh tế, có điều kiện mua xe cày nhỏ để vận chuyển nông sản, từng bước ổn định sinh kế.

Năm 2025, Công an tỉnh Đắk Lắk hỗ trợ xây dựng, bàn giao nhà cho 3 hộ gia đình vượt biên hồi hương để giúp họ ổn định cuộc sống. Cũng trong năm 2025, Công an tỉnh Đắk Lắk đã phối hợp các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương vận động 16 công dân hồi hương. Đây là năm mà Công an tỉnh đưa về được nhiều nhất những người cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan.

Thượng tá Trần Công Hải, Trưởng phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Đắk Lắk cho chúng tôi biết: “Công tác vận động hồi hương được Công an tỉnh thực hiện thường xuyên, liên tục và bền bỉ, được triển khai theo kế hoạch cụ thể. Lực lượng Công an đã thu thập đầy đủ thông tin, tài liệu, chứng cứ để làm cơ sở phục vụ công tác tuyên truyền, vận động; kiên trì tiếp cận và vận động được một số người sang Thái Lan trở về”.

Nhưng có những người đã tiếp cận trong thời gian dài mà họ vẫn chưa đồng ý hồi hương, vì họ vẫn mong chờ, tin vào một tương lai không xa họ có thể sang được nước thứ ba, có cuộc sống sung sướng, giàu sang. Tính đến tháng 12/2025, toàn tỉnh Đắk Lắk có 390 người DTTS đang cư trú bất hợp pháp tại Thái Lan.

Theo quy định của luật pháp Thái Lan, muốn một người hồi hương thì điều kiện đầu tiên là họ phải tự nguyện. Trong khi đó, nhiều người DTTS Việt Nam tại Thái Lan mặc dù đời sống rất khó khăn nhưng họ chưa dám hồi hương. Vì trước khi rời quê, phần đông trong số họ đã bán hết tài sản, có người đã lấy vợ/chồng, sinh con tại Thái Lan. Bên cạnh đó, họ bị một số đối tượng phản động, FULRO lưu vong khống chế, đe dọa về nước sẽ bị chính quyền xử lý.

Nắm được tâm lý đó, lực lượng Công an vận động người có uy tín, người thân gọi điện vận động, cho họ thấy rõ việc trở về quê hương, gắn bó với buôn làng, nương rẫy trở thành lựa chọn thiết thực, bền vững nhất đối với bà con.

Tháo gỡ từng nút thắt

Mỗi người dân trở về an toàn là một kết quả của sự nỗ lực bền bỉ, thầm lặng của lực lượng Công an và các cấp chính quyền. Đó không chỉ là hành trình hồi hương, mà còn là hành trình củng cố niềm tin, giữ gìn sự ổn định và bình yên cho buôn làng, cho đất nước.

Anh H Mẫm, trú tại thôn HLâm, xã Đak Đoa, tỉnh Gia Lai, hồi hương từ Thái Lan vào tháng 9/2025. Trước đây, gia đình anh có cuộc sống ổn định. Nhưng vì tin vào lời hứa hẹn sang Thái Lan sẽ có “việc nhẹ lương cao”, có thể được đi Mỹ định cư, đầu năm 2023, cả gia đình anh đã rời bỏ quê hương, xuất cảnh trái phép sang Thái Lan.

“Chỉ khi sang đó rồi, chúng tôi mới hiểu rằng mình đã sai. Chúng tôi sống trong nỗi lo sợ từng ngày vì không có giấy tờ hợp pháp, sợ cảnh sát Thái Lan kiểm tra, không dám ra ngoài. Con cái không được đến trường, phải quanh quẩn trong nhà trọ chật hẹp. Khi ốm đau cũng không dám đến bệnh viện vì sợ bị bắt. Thậm chí, lúc con gái tôi ở Việt Nam lấy chồng, vợ chồng tôi cũng không thể về vì không có quyền tự do đi lại”, anh H Mẫm thoáng rùng mình khi nhớ lại tháng ngày ở Thái Lan.

Những đêm nhớ quê, anh H Mẫm thường vào mạng xã hội xem những hình ảnh, video về quê hương. Anh cảm nhận được xã Đak Đoa đang đổi mới từng ngày, cánh đồng Kơ Dơ vào mùa gặt lúa, hái cà phê, ai cũng phấn khởi. Nhiều đêm, anh H Mẫm chảy nước mắt vì nhớ nhà, chỉ mong được trở về.

“Sau gần 3 năm sống chui lủi nơi đất khách, tôi quyết định rời Thái Lan qua Campuchia, trở về Việt Nam. Tháng 9/2025, cả nhà tôi đã về đến Việt Nam. Gia đình tôi gửi lời cảm ơn đến Đảng ủy, UBND và Công an xã Đak Đoa đã quan tâm, giúp đỡ chúng tôi trong những ngày đầu trở về. Gia đình tôi xin hứa sẽ làm ăn chân chính, chấp hành tốt pháp luật, cùng bà con trong thôn HLâm xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp hơn”, anh H Mẫm bộc bạch.

Để đưa bà con về được tới quê hương, với buôn làng, việc thiết lập những cơ sở pháp lý rất quan trọng. Có một thực trạng là trong số những người sang Thái Lan, có người bị mất giấy tờ nên việc hồi hương gặp khó khăn.

Thượng tá Phan Thanh Hải, Phó trưởng Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai chia sẻ, thời gian qua, lực lượng Công an đã giúp đỡ, giải quyết những khúc mắc của bà con như việc làm giấy tờ, thủ tục khi về nước. Quá trình này đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa các lực lượng, giữa các cấp, các ngành để tạo điều kiện và hành lang pháp lý cho bà con về quê hương một cách thuận lợi, an toàn và ổn định đời sống.

Sau khi bà con trở về thì đa phần không có việc làm, không có nhà ở và đất sản xuất, đời sống bấp bênh. Do nhiều địa phương không còn quỹ đất chung nên việc cấp đất ở, đất sản xuất cho người dân tộc thiểu số hồi hương gặp nhiều khó khăn.

Trước tình hình đó, Công an tỉnh các Đắk Lắk, Gia Lai đã tham mưu Thường trực Tỉnh ủy, UBND tỉnh triển khai đồng bộ các chương trình phát triển kinh tế, bố trí đất ở, đất sản xuất đối với các hộ gia đình thiếu đất ở, đất sản xuất. Đồng thời, thực hiện hiệu quả các chính sách y tế, giáo dục, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của đồng bào trên địa bàn và số người hồi hương, vận động họ không tái hoạt động vượt biên.

Song song với công tác vận động hồi hương, lực lượng Công an đặc biệt chú trọng phòng, chống hoạt động kích động, lôi kéo người DTTS di cư trái phép ra nước ngoài. Với phương châm "giữ vững bên trong là chính", Công an các đơn vị chủ động nắm tình hình từ sớm, từ xa, từ cơ sở; rà soát địa bàn, đối tượng trọng điểm; theo dõi chặt chẽ các đường dây tổ chức đưa người xuất cảnh trái phép.

Lực lượng Công an đã phối hợp chính quyền địa phương tăng cường xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, củng cố thế trận an ninh nhân dân trên cơ sở thế trận lòng dân vững chắc. Hàng trăm buổi tuyên truyền, tiếp xúc với người có uy tín, chức sắc tôn giáo được tổ chức, giúp đồng bào nhận diện rõ âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, không để bị lôi kéo, kích động dẫn đến việc di cư trái phép.

Những yêu thương, đùm bọc, bao dung ấy của lực lượng Công an và chính quyền địa phương đã tạo niềm tin cho những người lầm lỗi trở về và bà con nhân dân ở Tây Nguyên. Từ đó, mỗi người dân là một “điểm tựa” lan tỏa, góp phần xóa bỏ những ảo tưởng sai lầm, củng cố niềm tin của đồng bào vào Đảng, Nhà nước và chính sách pháp luật. Hồi hương không chỉ là kết thúc một hành trình lầm lạc, mà còn là sự khởi đầu cho một cuộc sống mới bền vững, bình yên và đầy hy vọng trên chính mảnh đất quê hương.