Quyết liệt tìm giải pháp “có tiền nhưng chưa thể tiêu”

Nguyên nhân “có tiền nhưng chưa thể tiêu”

Theo kế hoạch, tính đến nay, tỉnh Quảng Trị được Thủ tướng Chính phủ giao vốn đầu tư công năm 2026 là gần 5.263 tỉ đồng. Trong đó, vốn đầu tư trong cân đối ngân sách địa phương gần 4.114 tỉ đồng; vốn ngân sách trung ương theo định mức tiêu chí hơn 573 tỉ đồng; vốn ngân sách trung ương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới là 576 tỉ đồng.

Với số vốn được giao tương đối lớn, nhưng đến nay tỉnh Quảng Trị mới chỉ giải ngân vốn đầu tư công được gần 409 tỉ đồng, đạt 7,78% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách địa phương giải ngân là hơn 378 tỉ đồng, đạt 9,19%; vốn ngân sách trung ương hơn 31 tỉ đồng, đạt 2,7%, thấp hơn mức bình quân chung của cả nước. Nói nôm na hiện Quảng Trị “có tiền nhưng chưa thể tiêu” và từ đó kéo theo những hệ luỵ ảnh hưởng đến các công trình, dự án trên địa bàn.

Trong quá trình tìm hiểu thực tế việc giải ngân vốn đầu tư công đạt mức thấp ở tỉnh Quảng Trị, chúng tôi nhận thấy có nhiều nguyên nhân. Trong đó, có nguyên nhân chính là nhiều chủ đầu tư chưa thực sự chủ động trong điều hành dự án, chưa xây dựng tiến độ chi tiết theo từng giai đoạn; còn tình trạng “vốn chờ dự án đủ thủ tục”. Nhiều nhà thầu có tâm lý dồn khối lượng thi công vào cuối năm mới thực hiện thanh toán nên tiến độ giải ngân các tháng đầu năm 2026 ở tỉnh Quảng Trị đạt rất thấp.

Bên cạnh đó, tại Quảng Trị còn có nguyên nhân do nguồn vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 khá lớn, gây áp lực trong công tác điều hành kế hoạch đầu tư công.

Theo tìm hiểu của Phóng viên Báo CAND, năm 2025 tỉnh Quảng Trị được Thủ tướng Chính phủ giao số vốn đầu từ công là 12.445 tỷ đồng. Ngay sau khi được Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch, Sở Tài chính tỉnh Quảng Trị đã phối hợp các sở, ngành tham mưu cho UBND tỉnh Quảng Trị chỉ đạo quyết liệt, nâng cao tỷ lệ giải ngân. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan như số vốn bổ sung lớn và dồn vào nửa cuối năm; thời tiết những tháng cuối năm mưa lũ dài ngày nên các dự án không triển khai thi công được… dẫn đến tỷ lệ giải ngân chưa đạt yêu cầu đề ra trong năm 2025.

Để giải bài toán vốn đầu tư công năm 2025 chưa giải ngân, mới đây đồng chí Lê Hồng Vinh - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đã ký quyết định kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân vốn kế hoạch đầu tư công nguồn ngân sách Trung ương năm 2025 chuyển sang năm 2026. Theo đó, UBND tỉnh Quảng Trị quyết định kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân đến hết ngày 31/12/2026 với tổng số vốn hơn 3.429,2 tỷ đồng, gồm vốn trong nước hơn 3.147 tỷ đồng và vốn nước ngoài hơn 281 tỷ đồng.

Trong đó, một số dự án có khối lượng vốn kéo dài lớn như quốc lộ 15D (1.361 tỷ đồng), Đường ven biển giai đoạn 1 (357 tỷ đồng), tuyến qua Cửa Tùng - Cửa Việt (436 tỷ đồng); Đường ven biển và Cầu Nhật Lệ 3 (329 tỷ đồng), Dự án Hệ thống đường nối từ trung tâm thành phố đi sân bay Đồng Hới (85 tỷ đồng)…

Bên cạnh tình trạng “vốn chờ dự án đủ thủ tục” và do nguồn vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 thì việc nhiều dự án chậm giải phóng mặt bằng do gặp khó khăn trong việc xác định nguồn gốc đất, giá đất, hồ sơ pháp lý và công tác hỗ trợ tái định cư; một số dự án chưa hoàn thiện thủ tục, phải điều chỉnh chủ trương đầu tư, điều chỉnh dự án; giá nguyên vật liệu xây dựng tăng cao cũng gây nhiều khó khăn cho Quảng Trị trong việc giải ngân vốn đầu tư công.

Gắn trách nhiệm đến từng sở, ngành, địa phương

Nhằm tăng tốc, bứt phá, phấn đấu hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công ở mức cao nhất theo mục tiêu, kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, đồng chí Lê Hồng Vinh - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị vừa yêu cầu: lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị, địa phương, đặc biệt là giám đốc các ban quản lý, các chủ đầu tư phải đề cao trách nhiệm, tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện quyết liệt, đồng bộ, kịp thời, hiệu quả các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, của tỉnh về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công. Xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng hàng đầu.

Để tăng cường hiệu lực chỉ đạo, điều hành, tháo gỡ các điểm nghẽn, kịp thời giải ngân vốn đầu tư công đúng kế hoạch ngay từ đầu năm, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Hồng Vinh đã ký quyết định thành lập 5 tổ công tác kiểm tra, đôn đốc, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Quyết định phân công 5 Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh trực tiếp làm tổ trưởng, phụ trách theo dõi từng nhóm dự án, địa bàn và lĩnh vực cụ thể, thể hiện sự vào cuộc trực tiếp, toàn diện của lãnh đạo tỉnh đối với nhiệm vụ trọng tâm này.

Các tổ công tác có nhiệm vụ theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, chỉ đạo, hướng dẫn để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án đầu tư công theo các ngành, lĩnh vực được giao; đề xuất các giải pháp nhằm thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công; hướng dẫn thực hiện thống nhất quy định của pháp luật về đầu tư công và các quy định có liên quan; đánh giá việc triển khai giải pháp thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; xem xét trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra, rà soát, xử lý khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn trong giải ngân đầu tư công tại từng sở, ngành, đơn vị, địa phương, trong đó có trách nhiệm người đứng đầu…

Tỉnh Quảng Trị cương quyết thay thế ngay ban quản lý dự án, đơn vị tư vấn, nhà thầu thi công và cán bộ, công chức, viên chức yếu kém, hạn chế về năng lực chuyên môn và trách nhiệm, không đáp ứng yêu cầu; tăng cường kiểm tra, giám sát, kiên quyết xử lý các hành vi sai phạm, tiêu cực, tham nhũng trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công.

Cùng với việc hướng dẫn thực hiện thống nhất quy định của pháp luật về đầu tư công và các quy định có liên quan, tỉnh Quảng Trị đánh giá việc triển khai giải pháp thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công; xem xét trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra, rà soát, xử lý khó khăn, vướng mắc, điểm nghẽn trong giải ngân đầu tư công tại từng sở, ngành, đơn vị, địa phương, trong đó có trách nhiệm người đứng đầu.

Bên cạnh đó, UBND tỉnh Quảng Trị yêu cầu các chủ đầu tư rút kinh nghiệm, có biện pháp khắc phục triệt để hạn chế, tồn tại của năm 2025; phân công nhiệm vụ cụ thể cho cán bộ lãnh đạo phụ trách từng dự án, xử lý khó khăn vướng mắc và chịu trách nhiệm về kết quả giải ngân của dự án; bản phân công nhiệm vụ cho lãnh đạo, cán bộ phụ trách từng dự án sẽ là căn cứ để đánh giá kết quả giải ngân năm 2026, đồng thời đưa vào kết quả thi đua khen thưởng của cán bộ công chức năm 2026...