Do tuổi cao, sức yếu, không còn nói được, không đi lại được nên Đại tá Đào Đình Bảng đã không thể có mặt để cùng bạn bè, đồng đội, những người đã sát cánh cùng ông “vào sinh ra tử” ôn lại những chiến công, những kỷ niệm sâu sắc trong suốt cuộc đời phục vụ cách mạng, phụng sự Tổ quốc và lực lượng Công an nhân dân. Tuy nhiên, qua những câu chuyện, những hồi ức của người thân, bạn bè đã giúp chúng tôi hiểu hơn về trí tuệ và nhân cách của ông- một “vị tướng không quân hàm miền biên ải” như một “huyền thoại giữa đời thường”.
1. Ông nguyên là Trưởng ty Công an tỉnh Yên Bái, Trưởng ty Công an tỉnh Cao Lạng, Trưởng ty Công an tỉnh Lạng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Nghiệp vụ Bộ Công an, Phó trưởng đoàn chuyên gia an ninh Việt Nam tại nước bạn Lào. Không phải ngẫu nhiên mà Nhà văn Nguyễn Trường Thanh, tác giả của cuốn sách “Dặm dài ải Bắc” thú nhận với chúng tôi rằng, tác phẩm của ông viết về Đại tá Đào Đình Bảng chỉ là “cuốn sách nhỏ về một nhân cách lớn”. Bởi lẽ, tự thân những câu chuyện, những chiến công liên quan đến cuộc đời hoạt động của Đại tá Đào Đình Bảng đã đủ làm nên sức hấp dẫn mà ở một góc độ nào đó, cuốn sách nhỏ này có thể vẫn chưa đủ sức để truyền tải hết cái “tầm” của nhân vật.
Nhà văn Nguyễn Trường Thanh tâm sự: Sức hấp dẫn lớn nhất mà ông cảm nhận được từ Đại tá Đào Đình Bảng chính là sự tận tụy, hết sức hết lòng với công việc, thương dân, gắn bó với dân và vô cùng gương mẫu, giản dị trong cuộc sống đời thường. Chính vì lẽ đó, ngọn lửa yêu nước, thương dân từ người chiến sỹ Công an nhân dân “vì nước quên thân, vì dân phục vụ” Đào Đình Bảng dường như có khả năng lan tỏa mạnh mẽ sang người khác, trong đó có bản thân ông. Để rồi, có những thời điểm, đứng trước những thử thách nghiệt ngã của cuộc đời, hình ảnh của Đại tá Đào Đình Bảng lại hiện lên như một điểm tựa tinh thần, giúp ông vượt qua thử thách để sống tiếp những tháng ngày có ý nghĩa.
Nhà văn Nguyễn Trường Thanh kể: Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, với 66 năm tuổi Đảng, Đại tá Đào Đình Bảng đã có hơn 2/3 thời gian (khoảng 30 năm) làm Trưởng ty Công an tỉnh Yên Bái, Trưởng ty Công an tỉnh Lạng Sơn. Cuộc đời ông gắn liền với công cuộc bảo vệ chủ quyền an ninh quốc gia, xây dựng phòng tuyến an ninh nhân dân trên những địa bàn được cho là phức tạp và nhạy cảm. Là người chỉ huy mẫu mực, bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng dân vận tốt, ông đã góp phần không nhỏ vào cuộc chiến đấu bảo vệ sự bình an của nhân dân, tạo dựng hình ảnh tốt đẹp về người chiến sỹ Công an trong lòng đồng bào các dân tộc phía Bắc Tổ quốc.
Khi đã về hưu, tưởng rằng ông sẽ an nhàn tận hưởng những tháng ngày thảnh thơi của tuổi già sau 50 năm phục vụ cách mạng, Tổ quốc và lực lượng Công an. Thế nhưng, khi hay tin những cán bộ chiến sỹ y tế của mình đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ cao cả - những người mà 30 năm trước, ông và đồng đội đã đào bới để tìm những phần thi thể còn lại trong hầm, hào của trạm cấp cứu thành phố Yên Bái - đến nay vẫn chưa được hưởng chế độ, chính sách, ông lại lên đường.
Đại tá Đào Đình Bảng đã làm việc trực tiếp với hơn 20 ban, ngành của tỉnh Yên Bái, rồi lặn lội lên Hà Nội gặp Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH để bàn về vấn đề này. Cho đến khi các cơ quan hữu trách công nhận, họ ngã xuống là “Hy sinh vì nhiệm vụ” thì ông đã khóc. Ông khóc vì hạnh phúc sau khi đã hoàn thành được công việc mà ông cho là “món nợ” không chỉ đối với người đã khuất mà cả với những người còn sống, việc dang dở từ khi còn đương chức mà ông chưa kịp hoàn thành... Và cũng không phải ngẫu nhiên mà bà con các dân tộc miền núi khi nhắc đến ông thường gọi ông là “Bao Công” của họ khi mà chính ông là người đã giúp họ “giải oan” hoặc thay vì “bỏ tù” đã giáo dục họ bằng những biện pháp đặc biệt để họ không bao giờ tái phạm...
2. Những câu chuyện về Đại tá Đào Đình Bảng càng trở nên cảm động, lôi cuốn bởi sự xuất hiện của rất nhiều đồng chí, đồng đội đã cùng ông “vào sinh ra tử”, của người bạn đời tần tảo đã gồng gánh mọi công việc gia đình để ông có thể toàn tâm toàn ý cho công việc, hết lòng phụng sự Tổ quốc, nhân dân.
Trung tá Trịnh Thế Tôn, nguyên Trưởng phòng Tổng hợp Công an tỉnh Lạng Sơn, trợ lý nhiều năm của Đại tá Đào Đình Bảng tâm sự: “Làm trợ lý cho Thủ trưởng Bảng thì khổ lắm, chẳng sung sướng gì đâu, hiệu quả công việc là trên hết, đi công tác thì no đói thất thường... Có nhiều lần đi cùng Thủ trưởng, phát biểu chỉ đạo xong, anh em dưới cơ sở chuẩn bị mời cơm thì Thủ trưởng xem đồng hồ rồi phát lệnh “lên đường” với cái bụng đói meo. Tính Thủ trưởng là thế, chỉ lo công việc, còn cuộc sống thì giản dị, hòa đồng với anh em trong từng bữa ăn. Suốt 30 năm làm Trưởng ty Công an Yên Bái, Lạng Sơn, khi về hưu, hành lý mà ông mang theo cũng chỉ là 2 cái hòm sắt cũ. Tôi thấy Thủ trưởng Bảng đích thực là lính cụ Hồ 100%”.
Còn bà Phan Thị Hiển - phu nhân của Đại tá Đào Đình Bảng, dù đã bước vào tuổi 89 nhưng vẫn còn minh mẫn thì không thể nào quên được những ngày tháng khó khăn khi một mình chăm lo cho 6 người con suốt hơn 20 cái Tết vắng mặt chồng, rồi gia đình chồng bị quy sai trong cải cách ruộng đất, và đặc biệt là sự ra đi bất ngờ của người con trai duy nhất... Cho đến bây giờ, mỗi khi nhớ lại những ngày tháng đó, bà vẫn không thể lý giải được vì sao đã có thể nghiến răng một mình chịu đựng, dũng cảm vượt qua để lo toan trọn vẹn cho gia đình, để chồng có thể toàn tâm công tác.
Có lẽ, hơn ai hết bà Hiển luôn hiểu được rằng, sự hy sinh thầm lặng đó của mình đã được đền đáp xứng đáng bởi cả cuộc đời, chồng bà - Đại tá Đào Đình Bảng đã sống thanh sạch, liêm khiết, khả kính đến mức... khó tin. Những phẩm cách của ông cứ lung linh sáng trong tâm khảm đồng đội, đồng chí, đồng bào nơi ông đã từng công tác.
Và các con của ông bà, cả bốn cô con gái đều đã sống, học tập và cống hiến theo gương bố, xứng đáng với truyền thống gia đình. Với họ, nhân cách, trí tuệ, tài năng và đức độ của người cha vẫn mãi như dòng chảy truyền đời cho con, cháu và họ vẫn đang lặng thầm, bền bỉ tích nạp tinh hoa của truyền thống, của đất trời thành nhựa sống để nuôi cây nở hoa, kết trái ngọt dâng đời
