May mắn hơn những người còn lại, sau 5 năm nằm trong phòng giam dành riêng cho những phạm nhân mang án tử hình tại Trại giam Chí Hoà, Liên Khui Thìn được Chủ tịch nước ân xá, giảm án từ tử hình xuống chung thân, được đưa đi thi hành án tại Trại giam Xuân Lộc.
Những ngày ngồi tù, đối với Liên Khui Thìn không chỉ là quãng thời gian trả nợ luật pháp mà còn thật sự là một cuộc sống mới. Sau một thời gian làm quen với trại, nằm ở một khu vực bán sơn địa, rất khô cằn, thuộc huyện Đức Linh, Bình Thuận, người tù Liên Khui Thìn đã nhìn thấy được vấn đề nan giải nhất, đó là nước sạch. Phải sử dụng nước giếng, nước ao, hồ nhiễm bẩn trong ăn uống, sinh hoạt, không ít phạm nhân cũng như cán bộ của trại thường xuyên mắc phải các chứng bệnh về đường tiêu hóa, tiết niệu, bệnh ngoài da... Bị thôi thúc bởi thói quen của một nhà đầu tư quen làm dự án, Liên Khui Thìn đã âm thầm vắt óc suy nghĩ, tính toán suốt một thời gian dài để tìm cách cải tạo thực trạng này.
Đến giữa năm 2004, Liên Khui Thìn trình lên Ban giám thị Trại Xuân Lộc một bản dự án xử lý nguồn nước với đầy đủ các tính toán chi tiết. Thật bất ngờ, chỉ 2 ngày sau, dự án đã được Ban Giám thị Trại giam Xuân Lộc và lãnh đạo Cục Quản lý trại giam - Bộ Công an phê duyệt, đồng ý cho triển khai. Ông đã viết thư vận động bè bạn ngoài đời quyên góp, ủng hộ kinh phí, trong khi ở trong trại đích thân ông chỉ huy các phạm nhân có tay nghề khác kéo đường điện, ngăn hồ đập, xây bể lắng, bể lọc, hoàn tất toàn bộ công trình.
Khi cả ngàn con người ở Trại giam Xuân Lộc đã có nước sạch đủ tiêu chuẩn để phục vụ sinh hoạt, Liên Khui Thìn lại nhờ vào sự ủng hộ của bạn bè nhanh chóng bắt tay vào thực hiện dự án mới: xây dựng Bệnh xá Trại giam Xuân Lộc nằm ngay cạnh Bệnh viện Đa khoa Biên Hoà. Bệnh xá đã tạo điều kiện thuận lợi trong việc vừa điều trị, vừa quản lý bệnh nhân - phạm nhân, đồng thời cũng giúp những người tù xoá đi được mặc cảm khi vừa phải mặc áo bệnh nhân vừa phải đeo còng của người tù, nếu như nằm ở bệnh viện ngoài.
Nỗ lực được luật pháp ghi nhận, tháng 8/2009, sau 12 năm 6 tháng thụ án, phạm nhân này được đặc xá khi đang được trại giam cho ra điều trị bệnh tại Bệnh viện Triều An. Cầm quyết định tha tù, Liên Khui Thìn vẫn như người bị hẫng. Ở tù dù sao ông cũng không phải lo đến cái ăn cái mặc, trong khi tự do cũng có nghĩa là phải đối mặt với tất cả những gì phức tạp nhất của đời sống, từ những nhu cầu nhỏ nhặt nhất. Sau vụ án, toàn bộ nhà cửa, tài sản đã bị tịch thu. Một nơi ổn định để gọi là "chốn về" phạm nhân này cũng không có nốt. Bí quá, Liên Khui Thìn đã xin tiếp tục nằm bệnh viện thêm ít ngày để vắt óc suy nghĩ. Không chỉ nghĩ cho riêng bản thân, Liên Khui Thìn… nghĩ hộ luôn cho cả một cộng đồng những người tù được phóng thích, đang loay hoay với việc tái hoà nhập cuộc đời. Ý tưởng về một "Quỹ Hoàn lương" xuất hiện từ thời điểm đó.
Chia sẻ ý tưởng là một cái tên nổi đình nổi đám khác: cựu tử tù Lê Minh Hải trong vụ án Tamexco. Thời đi học, Lê Minh Hải đã nổi tiếng thông minh. Đặc biệt, Hải rất giỏi toán, từng là 1 trong 20 học sinh tốt nghiệp phổ thông với điểm số cao nhất của toàn miền Bắc cho nên được nhà nước ưu ái gửi sang Liên Xô du học 6 năm ngành cơ khí hàng hải.
Về nước làm việc, ông từng là người đầu tiên ngồi vào vị trí Giám đốc Nhà máy Sửa chữa tàu biển Sài Gòn thông qua tuyển cử chứ không phải thăng tiến và bổ nhiệm theo từng nấc. Ông cũng là người đầu tiên nghĩ ra việc nhập loại tàu cánh ngầm về khai thác, vận chuyển hành khách ở Việt
Suốt một thời gian dài, Anh hùng Lao động Lê Minh Đức, cha của Hải Robert đã gửi đơn đi rất nhiều nơi để cầu một việc có một không hai: xin được thi hành án tử hình thay cho con trai! Tất nhiên, dù đơn của người cha hết sức cảm động, được gửi kèm với chữ ký ủng hộ của hơn 300 CBCNV Nhà máy Sửa chữa tàu biển Sài Gòn, luật pháp vẫn là bất di bất dịch và không có ngoại lệ. Nhưng vì nhiều lý do, cuối cùng Lê Minh Hải cũng được Chủ tịch nước ân xá, tha tội chết, giảm án tử hình xuống còn chung thân. Sau 10 năm thi hành án, Lê Minh Hải được đặc xá.
Nhớ lại những ngày mới ra tù, ông Lê Minh Hải bảo: "Tôi như kẻ vô dụng, không biết làm gì để đỡ đần vợ con và tiêu cho hết thì giờ. Gõ cửa chỗ nào người ta cũng không nhận, vì mình là cựu tử tù. Bạn bè cũ, nghe nói mình về đều rất vồn vã, sẵn sàng lôi đi ăn nhậu đủ kiểu, nhưng cứ hễ đề cập đến công việc là họ lại lảng đi".
Cũng chẳng ai chịu cho mượn tiền hay góp vốn khi nghe Hải Robert trình bày những dự định đang ấp ủ. Họ sợ tay cựu tù đầy tính cách "dân chơi" sẽ ném hết vốn liếng vào những dự án viển vông, phi thực tế. Đầy trào lộng, Hải Robert bảo: "Trong nhà tôi có rất nhiều… đũa nhưng chẳng có cây… đũa thần nào nên chẳng giúp gì được tôi cả!".--PageBreak--
Cuối cùng, phép mầu không xuất hiện trong bó đũa nhà Hải mà xuất hiện trong chính sự dích dắc của văn bản luật pháp. Thông thường, đi kèm bản án, người tù có án sẽ phải nhận thêm chế tài cấm giữ chức vụ, quyền hạn trong lĩnh vực nào đó với một khoảng thời gian nhất định. Bị tuyên tử hình, dĩ nhiên bản án của Lê Minh Hải không có khoản "phụ trội" đính kèm này.
Vượt lên mọi định kiến, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vinashin, khi đó là ông Phạm Thanh Bình đã quyết định mời Lê Thanh Hải về giữ chức Tổng Giám đốc Vinashin Vũng Tàu. Điều gì luật đã không cấm thì đều hoàn toàn có thể làm. Ít lâu sau đó, Lê Thanh Hải còn được giữ thêm chức Phó Chủ tịch HĐQT của Vũng Tàu Shipyard Corp. Năng lực được chắp cánh bởi vị trí và điều kiện làm việc, Lê Minh Hải đã triển khai được hàng loạt dự án đều đang trên đường thành công. Ông còn mạnh dạn đầu tư mua thêm tàu ngầm mini để làm phương tiện tìm, nuôi cấy san hô đỏ, nuôi trai lấy ngọc, đầu tư sang tận
Luật sư Trần Văn Tạo và Thiếu tướng Hồ Thanh Đình trao đổi với PV báo chí bên lề buổi lễ ra mắt “Quỹ Hoàn lương”.
"Sẽ không có Lê Minh Hải bây giờ, nếu không có người tin cậy, tạo điều kiện lúc tôi mới ra tù". Tin tưởng mãnh liệt vào điều đó, Lê Minh Hải đã rất sốt sắng tham gia và trở thành Phó Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ, đồng nhiệm với Liên Khui Thìn, người khởi xướng. Ông Liên Khui Thìn còn kiêm nhiệm thêm chức vụ Giám đốc Quỹ. Vị trí Chủ tịch của Quỹ do luật sư Trần Văn Tạo, nguyên Đại tá, Phó Giám đốc Công an TP HCM đảm nhiệm. Ông là người đã góp phần không nhỏ trong việc hoàn thiện thủ tục pháp lý cho Quỹ Hoàn lương sớm ra đời.
Ngoài hai cựu tử tù Lê Minh Hải, Liên Khui Thìn, "Quỹ Hoàn lương" còn được ủng hộ bởi rất nhiều doanh nghiệp, cá nhân, không ít người trong số đó cũng đã có thời từng phải khoác áo tù trong các vụ án nổi tiếng như các ông Phạm Ngọc Lâm, Dương Ngọc Minh, Lê Ân, bà Nguyễn Thị Thương (vợ tử tù Tăng Minh Phụng) v.v... Bước đầu, Quỹ đã vận động được từ 4 thành viên đồng sáng lập hơn 600 triệu đồng để phục vụ các hoạt động mang tính chất nhân đạo của mình. Trước ngày ra mắt, Quỹ đã được Hội Những người mãn hạn tù Thụy Điển cam kết sẽ tài trợ 10 triệu USD để mua sắm trang thiết bị phục vụ việc đào tạo, dạy nghề.
Theo đề án hoạt động do luật sư Trần Văn Tạo công bố trong lễ ra mắt, Quỹ sẽ tiếp tục vận động kinh phí từ các tổ chức xã hội để tiến hành các hoạt động trợ giúp người mãn hạn tù cơ hội, điều kiện tái hoà nhập cộng đồng. Cụ thể, Quỹ sẽ hỗ trợ tư pháp, giới thiệu học nghề, tổ chức hướng nghiệp, việc làm, tư vấn pháp lý cho những người mới ra tù. Khi nguồn vốn đã ổn định, Quỹ sẽ tổ chức cho người được tha tù vay vốn theo một chương trình "tín dụng vi mô", kết hợp với các quỹ xã hội khác của TP HCM. Với những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn hay gặp tai nạn, ốm đau bệnh tật, Quỹ sẽ có chương trình thăm hỏi, tặng quà hoặc hỗ trợ điều trị y tế.
Trong quá trình hoạt động, Quỹ sẽ thường xuyên phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ của Bộ Công an, Bộ Tư pháp để tổ chức các buổi tọa đàm, hội thảo… nhằm tìm kiếm những phương cách, mô hình tối ưu nhất trong việc hỗ trợ người được tha tù tái hoà nhập cộng đồng và phát huy năng lực. Thành quả "hoàn lương và hội nhập" của những người tù mãn hạn sẽ được giới thiệu với xã hội qua các bản tin, qua chương trình "Vì an ninh Tổ quốc" trên truyền hình và một số cuộc triển lãm khác. Tất cả kinh phí đều do Quỹ chịu trách nhiệm, không nhờ vào nguồn cung cấp từ ngân sách của Nhà nước hay địa phương. Sau năm 2012, từ nguồn vốn xã hội vận động được, Quỹ sẽ có kế hoạch xây dựng khu công nghiệp và sản xuất nông nghiệp cho người mãn hạn tù tại các huyện Hóc Môn, Củ Chi và Bình Chánh, TP HCM.
Bên lề buổi lễ ra mắt, Thiếu tướng Hồ Thanh Đình, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ tư pháp (TCVIII) - Bộ Công an tỏ ra hồ hởi: "Riêng cái tên "Quỹ Hoàn lương" đã mang đầy tinh thần trách nhiệm và lòng nhân ái. Chúng tôi tin chắc Quỹ sẽ thành công, nhận được sự đóng góp, tài trợ của nhiều cá nhân, tổ chức và hoạt động hiệu quả để phát triển. Hoạt động của Quỹ chắc chắn sẽ hỗ trợ các cơ quan luật pháp rất nhiều. Hy vọng mô hình này sẽ được nhân rộng ở nhiều địa phương khác".
Tất cả mới chỉ là khởi đầu, còn quá sớm để nói về thành quả mà "Quỹ Hoàn lương" sẽ mang lại. Tuy nhiên, sự ra đời của Quỹ cũng đã khẳng định được sự quan tâm của xã hội, cộng đồng đối với những người từng có thời lầm lỡ. Xuất phát từ sự cảm thông và lòng nhân ái, chắc chắn, "Quỹ Hoàn lương" sẽ trở thành tín hiệu của niềm hy vọng!
