Quy định về nổ súng của người thi hành công vụ nhằm đảm bảo an ninh, trật tự

PV: Thưa đồng chí, vì sao phải ban hành dự thảo Nghị định này?

Đồng chí Trần Vi Dân: Trước những diễn biến phức tạp về tình trạng chống người thi hành công vụ trong thời gian gần đây, việc nghiên cứu, ban hành Nghị định này là cần thiết. Đây là văn bản được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo và phân công Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ: Quốc phòng, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tài chính, Tư pháp và các cơ quan có liên quan xây dựng. Quan điểm chỉ đạo Thủ tướng Chính phủ cũng như quan điểm của Ban soạn thảo Nghị định phải góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý để phòng ngừa, ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm minh, kịp thời các hành vi chống người thi hành công vụ, trong tất cả các lĩnh vực quản lý nhà nước, nhưng cũng không để người thi hành công vụ lạm dụng quyền hạn để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

PV: Đồng chí có thể nói rõ hơn về tình trạng chống người thi hành công vụ trong thời gian gần đây?

Đồng chí Trần Vi Dân: Qua tổng kết cho thấy, tình trạng chống người thi hành công vụ diễn ra ở mọi địa bàn, trong mọi lĩnh vực. Các lực lượng thi hành công vụ thường xuyên bị chống đối ở mức độ nghiêm trọng, đó là: lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Bộ đội Biên phòng, lực lượng Kiểm lâm, Hải quan, tiếp đến là lực lượng Cảnh sát giao thông, Công an xã, phường thị trấn, cán bộ thi hành án... Trong hơn 10 năm qua, các hành vi chống người thi hành vụ đã làm rất nhiều người thi hành công vụ bị thương, hi sinh, chỉ tính riêng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy, lực lượng Cảnh sát và Bộ đội Biên phòng đã có 17 cán bộ, chiến sĩ hi sinh, 40 cán bộ, chiến sĩ bị thương, trên 280 cán bộ, chiến sĩ bị nhiễm HIV/AIDS do hành vi chống người thi hành công vụ gây ra; trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng, lực lượng Kiểm lâm các cấp đã có 10 cán bộ, công chức hi sinh, hơn 260 người bị thương; trong công tác truy nã tội phạm có 4 đồng chí hi sinh và gần 20 đồng chí bị thương. Ngoài ra, rất nhiều cơ sở vật chất, phương tiện, tài sản của Nhà nước và xã hội bị đối tượng chống đối người thi hành công vụ phá hủy hoàn toàn hoặc làm hư hỏng nặng. Đó là chưa kể tính mạng của người dân bị đe dọa bởi hành vi của người chống đối lực lượng chức năng, gây hậu quả nghiêm trọng. Đây là những thực tế rất đau xót, đòi hỏi chúng ta phải có biện pháp để ngăn chặn tình trạng này.

PV: Dự thảo Nghị định có nêu vấn đề dư luận đang rất quan tâm, đó là người thi hành công vụ được phép nổ súng vào người vi phạm có hành vi chống người thi hành công vụ, xin đồng chí cho biết rõ hơn về quy định này?

Đồng chí Trần Vi Dân: Việc nổ súng của người thi hành công vụ trong dự thảo Nghị định chỉ là biện pháp cuối cùng và trong trường hợp đặc biệt để loại bỏ hành vi chống người thi hành công vụ mà nếu như không được ngăn chặn kịp thời các hành vi này sẽ xâm hại ngay tới tính mạng sức khỏe của người thi hành công vụ và nhân dân hoặc gây ra những hậu quả nghiêm trọng khác. Theo đó, Điều 17 của dự thảo Nghị định nêu rõ: Trong trường hợp người có hành vi vi phạm không chấp hành hiệu lệnh, yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm sau khi đã được giải thích, tuyên truyền thì người thi hành công vụ được phép sử dụng vũ lực, công cụ hỗ trợ, phương tiện kỹ thuật được trang bị để buộc người có hành vi vi phạm pháp luật chấm dứt ngay hành vi vi phạm và tuân thủ hiệu lệnh, yêu cầu của người thi hành công vụ. Điều 18 dự thảo Nghị định quy định: Trường hợp có căn cứ thực tế để cho rằng, hành vi chống người thi hành công vụ sẽ gây hậu quả nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe, tài sản của người thi hành công vụ hoặc của người khác, hoặc có dấu hiệu của một tội phạm nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng thì người thi hành công vụ được sử dụng công cụ hỗ trợ, phương tiện kỹ thuật hoặc nổ súng trực tiếp vào người và phương tiện vi phạm để phòng vệ và vô hiệu hóa hành vi chống người thi hành công vụ, kịp thời ngăn chặn hậu quả xảy ra và bắt giữ người có hành vi chống người thi hành công vụ.

PV: Thưa đồng chí, những quy định về các trường hợp được nổ súng trong dự thảo Nghị định có phù hợp với các luật, pháp lệnh có liên quan không?

Đồng chí Trần Vi Dân: Quy định về nổ súng của người thi hành công vụ trong dự thảo Nghị định không phải là quy định mới mà chỉ là quy định cụ thể hóa, chi tiết, hướng dẫn thi hành các quy định về vấn đề này ở các văn bản quy phạm pháp luật cao hơn như: Pháp lệnh Bộ đội Biên phòng, Pháp lệnh Cảnh sát biển Việt Nam, Pháp lệnh quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ… và quy định này cũng hoàn toàn thống nhất với quy định về phòng vệ chính đáng trong Bộ luật Hình sự.

PV: Bên cạnh những ý kiến ủng hộ, cũng có một số ý kiến lo ngại quy định người thi hành công vụ được nổ súng liệu có thể xảy ra tình trạng lạm quyền?

Đồng chí Trần Vi Dân: Những lo ngại này là có cơ sở và cần được quan tâm vì khi được Nhà nước trao quyền người thi hành công vụ có thể sẽ lạm quyền. Tuy nhiên, pháp luật thực định của Nhà nước ta từ hành chính đến hình sự đều có quy định xử lý hành vi lạm quyền của người thi hành công vụ tùy theo tính chất, mức độ. Kế thừa tinh thần đó, dự thảo Nghị định cũng đã có quy định để loại bỏ tình trạng lạm quyền của người thi hành công vụ.

PV: Trước những ý kiến trái chiều về vấn đề này, đồng chí có nhận xét gì?

Đồng chí Trần Vi Dân: Dự thảo Nghị định đang được đưa ra lấy ý kiến, điều đáng mừng đã được nhân dân và dư luận chú ý quan tâm, với những góp ý cụ thể. Tôi thấy những ý kiến trái chiều cũng xuất phát từ tinh thần xây dựng sẽ được cơ quan soạn thảo nghiêm túc ghi nhận, nghiên cứu tiếp thu, giải trình và hy vọng rằng khi Nghị định được ban hành sẽ đi vào cuộc sống và sẽ góp phần quan trọng bảo đảm an ninh, trật tự. 

PV: Xin cảm ơn đồng chí!