Ngày 15/3, Bộ Công thương ra Chỉ thị 11 về kiểm tra, giám sát thực hiện bán lẻ điện tại các địa điểm cho thuê nhà trọ. Theo đó, văn bản "nhằm thực hiện chủ trương của Chính phủ hỗ trợ các đối tượng nghèo, khó khăn khi tăng giá điện" ra đời. Tuy nhiên, tiền điện người dân nghèo phải đóng vẫn cứ tăng. Mức giá "sàn" ở hầu như tất cả các khu trọ hiện nay là 3.000 đồng/số điện. Vi phạm tràn lan, nhưng chưa một trường hợp nào bị xử lý.
Quy định kiểu… đánh đố?
Thực hiện chủ trương của Chính phủ hỗ trợ cho các đối tượng nghèo, khó khăn khi điều chỉnh giá điện, Thông tư số 08 của Bộ Công thương ra đời đã quy định sinh viên, người lao động sẽ được trực tiếp mua điện giá bậc thang nếu đáp ứng đủ điều kiện, chủ nhà trọ có trách nhiệm thu của người thuê theo đúng giá quy định giá điện sinh hoạt (50 kWh đầu giữ ở mức 600 đồng/kwh)". Tuy nhiên, sau khi Thông tư ra đời mà… không ai làm theo, Chỉ thị 11 đã được ban hành để tăng thêm sức nặng.
Chỉ thị nêu rõ: "Theo báo cáo của các công ty điện lực và phản ánh của báo chí, vẫn còn nhiều trường hợp người cho thuê nhà thu tiền điện cao hơn quy định, lợi dụng việc tăng giá điện nhằm thu lợi bất hợp pháp, ảnh hưởng đến quyền lợi của sinh viên và người lao động, đi ngược lại với chính sách của Chính phủ".
Nhằm "đảm bảo" cho người thuê nhà được trực tiếp áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc thang, Bộ trưởng Bộ Công thương đã yêu cầu: Các sở công thương và công ty điện lực phải thông báo công khai về giá điện, tổ chức kiểm tra việc thực hiện giá bán lẻ điện tại các địa điểm cho thuê nhà khi có đơn phản ánh. Xử lý nghiêm các trường hợp chủ nhà cho thuê thu tiền điện của người thuê không đúng quy định. Ngoài ra, các công ty điện lực phải thực hiện việc niêm yết công khai giá bán lẻ điện tại các trụ sở, điểm giao dịch. Các công ty điện lực cần khẩn trương thực hiện những thủ tục cần thiết để điều chỉnh định mức tính toán tiền điện cho hộ thuê nhà theo quy định... Được biết, trước đó, cứ 4 người thuê trọ sẽ được tính 1 định mức như 1 hộ gia đình (tức là sẽ được sử dụng 50 số đầu với giá ưu đãi 600 đồng/số). Do quy định này tương đối rầy rà, đến nay chỉ cần có 2 người cũng sẽ được tính nửa định mức (được sử dụng 25 số đầu với giá ưu đãi). Với quy định này, hầu như tất cả những người thuê trọ đều sẽ được sử dụng điện giá rẻ. Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn ngược lại.
Trao đổi với PV, ông Đào Quốc Thái - Phó Giám đốc Điện lực Hà Đông cho biết: Cả quận mới chỉ có khoảng vài trăm hộ đến xin tính lại định mức điện, đều là các chủ cho thuê trọ, chứ chưa có một trường hợp người thuê nào. "Thủ tục cũng rầy rà lắm, không phải ai cũng có thể làm. Ngay bản thân sinh viên cũng không muốn…" - một cán bộ Điện lực Hà Đông thừa nhận.
Nhìn lại văn bản, các quy định dường như đánh đố người dân. Chỉ bằng một yêu cầu phải có giấy tạm trú ít nhất 12 tháng mới được làm thủ tục tính định mức, Thông tư 08 đã "loại" phần lớn những người thuê trọ nghèo ra khỏi diện hỗ trợ; bởi họ thường xuyên di động, rất ít người đủ điều kiện. Thêm vào đó, người thuê trọ muốn lắp được công tơ riêng phải được chủ trọ ủy quyền. Mà chắc rằng không có nhiều chủ trọ đồng ý với việc này. "Điện lực thì cứ ai đủ giấy tờ thì làm. Từ hôm bắt đầu triển khai, chưa có thắc mắc, khiếu kiện nào cả" - ông Thái cho biết.
"Nếu bỏ qua quy định phải có hộ khẩu, để người thuê trọ được lắp công tơ riêng rồi nộp tiền thẳng cho điện lực, buộc những người liên quan phải chấp hành, ai không thực hiện chúng tôi xử phạt được ngay. Chứ tình trạng như hiện giờ, rất khó xử lý" - Ông Đàm Tiến Thắng - Trưởng phòng Quản lý điện năng, Sở Công thương Hà Nội cho biết.
Người nghèo: Chạy trời không khỏi nắng?
Việc bị tính tiền điện giá cao là nỗi bức xúc của tất cả những người thuê trọ. Tuy nhiên, phản ứng trước Chỉ thị của Bộ Công thương lại hiu hắt như chợ chiều. Chúng tôi đã hỏi liên tiếp 30 người ngẫu nhiên về chính sách ưu tiên này, và không ai biết đến nó (dù Sở Công thương cũng như Điện lực đều khẳng định đã dán niêm yết, đã tuyên truyền rộng rãi để người dân biết được quyền lợi của mình). Theo Sở Công thương Hà Nội, 5 tháng qua, toàn TP có duy nhất 1 trường hợp sinh viên khiếu nại về chuyện bị chủ trọ tính tiền điện giá cao, nhưng lại là nặc danh. Khi Sở liên lạc lại để tìm địa chỉ cụ thể, sinh viên này không hề có hồi âm (vì sợ mất chỗ trọ?). Văn bản thúc giục các cơ quan liên quan phải thực hiện "ngay", nhưng cho đến nay Sở Công thương Hà Nội ngoài việc tuyên truyền, vẫn đang… ngồi chơi xơi nước.
Ông Đàm Tiến Thắng cho biết: Sở đã thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng về chính sách hỗ trợ giá điện; yêu cầu nếu người thuê nhà phải trả tiền điện với giá cao hãy phản ánh tới Sở để được giải quyết, kèm theo số điện thoại đường dây nóng… nhưng chẳng nhận được đơn tố cáo nào để mà thực hiện nhiệm vụ tiếp theo là "tổ chức kiểm tra tại các địa điểm cho thuê được phản ánh trong đơn đề nghị; xử lý nghiêm…".
"Đến bây giờ, chúng tôi vẫn thấy không ai hỏi, không ai kêu ca, không ai phàn nàn gì. Các cơ quan báo chí nói mãi chuyện thu tiền điện giá cao, nhưng cũng không chỉ được đích danh là ai. Người dân phải tố giác với chính quyền, chứ nếu họ cam chịu thì chúng tôi chẳng có cơ sở nào mà xử lý" - ông Phạm Trung Sơn, Phó Giám đốc Sở cho biết.
Tuy nhiên, chính ông Sơn cũng thừa nhận: Người thuê trọ có không tố cáo thì cũng… dễ hiểu. "Họ chẳng còn lựa chọn. Phòng trọ nó bé, nó xấu, nó nóng, xập xệ, nó bẩn, ngập lụt, thiếu nước... người ta còn phải chấp nhận, chứ nói gì đến chuyện giá điện cao thêm vài nghìn".
Cuộc chiến giữa chủ trọ với người thuê rõ ràng là một cuộc chiến không cân sức, giữa một người nắm… cả con dao, và một người chẳng có gì. Cầu thì nhiều, cung thì ít, nếu anh không chấp nhận giá đó thì mời anh đi. Mà có đi đâu trong cái gầm trời Thủ đô này thì cũng thế. Thậm chí, khi chúng tôi đặt ra câu hỏi "người dân nên làm gì để có thể hưởng lợi từ chính sách của Nhà nước?", một cán bộ quản lý đã thẳng thắn trả lời rằng: "Chẳng làm gì cả". Tố cáo lên Sở Công thương, chủ trọ bị phạt, rồi sao? Hay chỉ nhận được 1 kết quả là người tố cáo… dọn đồ đi nơi khác? Hoặc giả thậm chí tươi sáng hơn, chủ trọ nhượng bộ giảm giá điện, rồi thì họ lại… tăng giá nhà. Rút cuộc thì trăm dâu cũng đổ đầu tằm mà thôi!
Không lẽ mọi việc cứ mãi mãi như vậy? Câu hỏi xin được gửi đến Bộ Công thương. Vấn đề không phải là đưa ra bao nhiêu chính sách, mà là chính sách đó có giúp ích gì cho người dân hay không?
Anh Lương Trường Vũ.
