Sinh luật lĩnh vực nào, hình thành quỹ lĩnh vực đó!
Tại kỳ họp trước, việc dự thảo đưa quỹ phòng, chống thiên tai với quan điểm đóng góp bắt buộc đã gây phản ứng của các đại biểu. Kết quả tổng hợp ý kiến tại các đoàn cho thấy, nhiều ý kiến khẳng định không quy định nghĩa vụ đóng quỹ phòng, chống thiên tai bắt buộc đối với công dân, vì việc đóng quỹ này mới được bãi bỏ theo Chỉ thị 24/2007/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Mặt khác, về nguyên tắc cơ bản trong phòng, chống thiên tai thì vai trò của nhà nước là chủ đạo, không thể lập quỹ mang tính đóng góp bắt buộc với người dân.
Sau đó, dự luật tiếp tục được trình UBTV Quốc hội, các đại biểu khẳng định tình trạng chi tiêu sai nguyên tắc nguồn tài chính phòng, chống thiên tai diễn ra khá nhiều, trong khi các nguồn thu từ phúc lợi xã hội lại không được công khai, minh bạch, nhiều nơi xà xẻo, trục lợi, gây bức xúc dư luận. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý cho rằng, người dân nản vì đóng góp không rõ ràng, cơ chế không rõ sẽ ảnh hưởng đến niềm tin và sự đóng góp của nhân dân trong phòng, tránh và giảm nhẹ thiên tai...
Đồng tình với quan điểm trên, nhiều ý kiến cho rằng dự thảo đưa ra 2 loại quỹ bắt buộc và tự nguyện là không hợp lý. Đại biểu Quốc hội cảnh báo hiện trạng “sinh ra luật ở lĩnh vực nào cũng hình thành thêm các quỹ lĩnh vực đó, rất nguy hiểm”. Các loại quỹ này lại kèm theo các loại thu trong khi chúng ta đã có khoản thu mang tính bắt buộc là thuế.
Với dự án luật này, Ban soạn thảo cũng đề ra như vậy, ngoài quỹ ngân sách là chủ yếu thì còn có quỹ ủng hộ tự nguyện và thêm một quỹ nữa là quỹ phòng, chống bão lũ với nguyên tắc bắt buộc. Việc đặt ra các quỹ này làm cho nguồn lực của quốc gia bị phân tán trong khi sự đóng góp của nhân dân nhiều, trở thành gánh nặng. Thực tế các quỹ phòng, chống bão lũ vừa qua không giải quyết được vấn đề lớn, khi bão lũ, sạt lở xảy ra thì ngân sách vẫn là nguồn chính, còn quỹ phòng, chống bão lũ chưa thể gánh vác hết được, lại bị lạm dụng.
Mặc dù vấp phải ý kiến phản bác như vậy nhưng dự luật lần này vẫn giữ quy định về quỹ phòng, chống thiên tai. Vì vậy thảo luận tại hội trường sáng 6/6, nhiều đại biểu đã bày tỏ sự bức xúc, đáng chú ý là việc “giữ nguyên” quy định thành lập quỹ phòng chống thiên tai mang tính chất bắt buộc đóng góp. Không thể để tình trạng này tái diễn, đại biểu Lê Văn Hoàng (Đà Nẵng) dứt khoát: quỹ thì chỉ nên quy định người dân đóng góp tự nguyện, sao lại yêu cầu bắt buộc phải đóng như dự thảo? Đáng lo ngại nữa là quỹ pòng chống lụt bão hiện nay sẽ được nâng lên thành quỹ phòng chống thiên tai áp dụng bắt buộc khi luật có hiệu lực.
Đại biểu Nguyễn Lâm Thành (Lạng Sơn) đề nghị làm rõ hơn về độ tuổi cũng như đối tượng bắt buộc phải đóng góp. Ông cho rằng, việc sử dụng quỹ này nếu có cũng phải bảo đảm tính công khai, minh bạch, hàng năm phải được báo cáo HĐND các cấp xem xét. Theo đại biểu Phan Xuân Dũng, đây là vấn đề phức tạp, liên quan đến nhiều đối tượng khác nhau trong xã hội (như doanh nghiệp, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động khu vực ngoài nhà nước có các mức thu nhập khác nhau); điều kiện kinh tế - xã hội các vùng miền khác nhau... nên sẽ có sự khác biệt về phương thức xác định mức đóng góp cũng như đối tượng được miễn, giảm, tạm hoãn đóng góp...
Dự báo sai nếu gây thiệt hại phải bồi thường
Đại biểu Lê Quang Hoàng (Đà Nẵng) cho rằng, trong dự thảo Luật Phòng, tránh giảm nhẹ thiên tai cần quy định rõ trách nhiệm của cơ quan dự báo, cảnh báo khi dự báo, cảnh báo sai gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân. Theo ông, khi các cơ quan dự báo, cảnh báo thiên tai thực hiện không đúng quy định về dự báo, cảnh báo; dự báo, cảnh báo sai gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường và khắc phục hậu quả theo quy định tại Điều 44 của dự thảo Luật và các quy định của pháp luật có liên quan.
Tán thành quan điểm, đại biểu Đinh Công Sỹ (Sơn La) nhấn mạnh, cơ quan chủ trì dự báo thiên tai cần phải có trách nhiệm trong chỉ đạo đưa thông tin về dự báo thời tiết, giảm nhẹ thiên tai. Nếu dự báo, đưa thông tin sai về thiên tai thì phải bị xử phạt, tùy theo mức độ ảnh hưởng của thông tin gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân.
| Nhiều vụ xà xẻo và chi sai nguyên tắc nguồn tài chính cứu trợ thiên tai Tại các địa phương, thời gian qua xảy ra nhiều vụ lạm dụng, chi sai nguyên tắc, tham nhũng nguồn tiền cứu trợ thiên tai. Chẳng hạn, năm 2011, Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Tỉnh ủy Kiên Giang kết luận về hàng loạt sai phạm xảy ra tại UB MTTQ tỉnh trong việc sử dụng quỹ vận động ủng hộ đồng bào lũ lụt miền Trung - Tây Nguyên trong 2 năm 2009 - 2010. Theo kết luận, năm 2009 cơn bão số 9 đổ bộ vào các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên; năm 2010 mưa, lũ quét tại các tỉnh miền Trung đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản của nhân dân, hàng trăm ngàn người lâm vào cảnh khó khăn, hoạn nạn cần được giúp đỡ. Thực hiện lời kêu gọi, từ năm 2009 đến ngày 14/2/2011, UBMTTQ tỉnh Kiên Giang đã vận động được hơn 6,07 tỉ đồng từ các nguồn đóng góp. Thế nhưng, cơ quan này đã giữ lại hơn nửa số tiền vận động được và chỉ trích ra để chi ủng hộ cho đồng bào vùng lũ lụt... 1,5 tỉ đồng. Gần 1,5 tỉ đồng từ nguồn quỹ trên đã bị UBMTTQ tỉnh chi sai nguyên tắc, trong đó có chi hội họp, tiếp khách và thưởng! Tại Nghệ An, UBND huyện Quỳnh Lưu kết luận thanh tra vụ sai phạm trong việc hỗ trợ khắc phục sản xuất sau bão số 3 và mưa lũ năm 2010 tại xã Quỳnh Tân. Theo kết luận thanh tra, UBND xã Quỳnh Tân không chi trả 90,7 triệu đồng (trong tổng số hơn 479 triệu đồng) tiền hỗ trợ khắc phục cơn bão số 3 năm 2010 cho nhân dân trên địa bàn xã là vi phạm nguyên tắc tài chính. Tại Hà Tĩnh, trong số hơn 24 tỷ đồng chi cứu trợ lũ quét năm 2002, nhiều khoản cũng bị chi sai nguyên tắc, lạm dụng nhưng tất cả được “bịt kín” cho đến khi báo chí phanh phui. Vụ việc này sau đó được Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng chỉ đạo, yêu cầu UBND tỉnh Hà Tĩnh làm rõ, xử lý nghiêm các sai phạm. |
