Hằng năm, cứ vào khoảng tháng hai, tháng ba âm lịch, các tộc họ trên đảo Lý Sơn lại tổ chức lễ khao lề thế lính Hoàng Sa. Lễ thức này như một ngọn lửa yêu nước luôn được người Lý Sơn gìn giữ và truyền đời, bất chấp những biến thiên của lịch sử và những khó khăn trong cuộc sống.
Năm nay, "ngọn lửa" ấy lại được thổi bùng lên khi cả 13 tộc họ cùng chọn trong hai ngày 15 và 16 tháng ba âm lịch (nhằm ngày 28, 29/4) để tổ chức lễ khao lề. Hơn hai vạn dân trên hòn đảo này ý thức được rằng, ngọn lửa ấy chỉ được thổi bùng lên với tất cả độ nóng của nó một khi tất cả cùng hợp lực, như cha ông họ đã từng hợp lực để ra khơi nơi Hoàng Sa bằng những chiếc thuyền nan mỏng manh từ hàng trăm năm trước.
Có hòa vào dòng người tham dự lễ năm nay mới thấy hết "khí thiêng" của một lễ hội mang tính đặc thù này: Vừa khẳng định chủ quyền quốc gia nhưng cũng vừa biểu dương sức mạnh "chinh phục biển" của người Lý Sơn từng được Chúa Nguyễn và các vua triều Nguyễn giao trọng trách. Nhà sử học, Tiến sĩ Nguyễn Nhã cho rằng chưa thấy nơi đâu như ở đảo Lý Sơn này đã giữ gìn một cách cẩn trọng bằng tất cả lòng biết ơn với tiền nhân về một sinh hoạt mang tính văn hóa tâm linh như lễ khao lề.
Hơn 500 hoa đăng được tàu chuyển ra biển khơi để thả vào chiều tối 28/4.
3 ngày qua (từ 27 – 29/4), đảo Lý Sơn như thể "chật chội" hơn với dòng người từ Quảng Ngãi, từ Hà Nội và TP HCM đổ về để dự lễ khao lề thế lính Hoàng Sa. Các chuyến tàu cao tốc Sa Kỳ - Lý Sơn đã hết sạch vé nên rất nhiều du khách phải đi "vé đứng" để được lên tàu.
Ngay từ sáng sớm 28/4, hơn 100 bô lão của đảo đã khăn đen, áo dài tề tựu đông đủ trước đình làng An Vĩnh. Đây là ngôi đình từng chứng kiến hàng trăm cuộc tiễn đưa con em Lý Sơn "ra trận" nơi Hoàng Sa từ mấy trăm năm trước. Ngôi đình đã bị giặc Pháp đốt phá từ năm 1946, mãi đến năm 2009 mới được phục dựng lại. Vì vậy, mấy chục năm qua, các anh linh hy sinh nơi Hoàng Sa phải "trú nhờ" nơi Âm Linh Tự. Các bô lão của đảo Lý Sơn đã rưng rưng khi rước hàng ngàn bài vị của lính Hoàng Sa từ Âm Linh Tự về nhập điện tại đình An Vĩnh.
Cụ ông Lê Hiển Đạt, "ông từ" trông coi nơi tế tự này đã 60 năm nay nói lên nỗi lòng mình, cũng là nỗi lòng của hai vạn dân trên đảo: Xây lại ngôi đình để các cụ Hoàng Sa có nơi đi - về là khát vọng mấy chục năm qua, giờ mới được toại nguyện. Điều đáng mừng là, trong dòng người theo sau các linh vị Hoàng Sa ấy không chỉ có những mái đầu tóc bạc mà có cả những đôi nam nữ thanh niên. Họ nghiêm cẩn theo sau với tất cả lòng thành kính thiêng liêng. Đây được xem như một cuộc "tiếp lửa Hoàng Sa" cụ thể nhất cho thế hệ trẻ hôm nay.
Cũng trong dịp lễ hội này, lần đầu tiên các anh linh Hoàng Sa đã được siêu thoát với một lễ cầu siêu của hàng trăm tăng ni phật tử của đảo Lý Sơn do Giáo hội Phật giáo của đảo đứng ra tổ chức. Một đêm hoa đăng với nhiều cảm xúc khi hàng ngàn ngọn hải đăng kết nối trên các bè chuối được thả trôi trên biển. Người Lý Sơn quan niệm rằng, mỗi một ngọn hoa đăng là một người lính Hoàng Sa, họ sẽ theo dòng hải lưu để "nhập" vào lòng biển cả