Quan hệ Mỹ - Israel: Khủng hoảng?

Quan hệ Mỹ và Israel đang trong giai đoạn "khủng hoảng" nghiêm trọng nhất kể từ năm 1975. Nguyên nhân của sự rạn nứt này không chỉ gói gọn trong chính sách của Tổng thống Barack Obama đối với khu vực Trung Đông, mà sâu xa hơn đó còn là sự thay đổi "luật chơi" mà Nhà Trắng của ông Obama đang muốn thực hiện, như một trong nhiều sự thay đổi của "nước Mỹ mới".

Dư luận thế giới trong tuần qua đã theo dõi rất sát chuyến đi Washington của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Lý do, đây là chuyến đi có tầm quan trọng quyết định "giải nhiệt" cuộc khủng hoảng trong mối quan hệ Mỹ - Israel đang rất căng thẳng.

Theo thông tin chung thì mục đích chuyến đi của ông Netanyahu là vừa dự một hội nghị thường niên của Tổ chức Ủy ban Công tác người Do Thái Mỹ (AIPAC) - tổ chức vận động hành lang vì lợi ích Do Thái lớn nhất và mạnh nhất ở Washington - vừa ghé thăm Nhà Trắng và "nói chuyện" với Tổng thống Obama vào hôm sau, 23/3, và đặc phái viên Tổng thống Mỹ về hòa bình Trung Đông George Mitchell hôm 24/3, để tìm cách thúc đẩy việc nối lại đàm phán hòa bình với người Palestine.

Trong đó, vấn đề Israel xây thêm 1.600 ngôi nhà định cư Do Thái trên phần đất Đông Jerusalem của người Palestine phải được giải quyết rốt ráo, vì đây là trở ngại lớn nhất cho tiến trình hòa đàm. Sau cuộc "nói chuyện" trên, báo giới đã không có nhiều thông tin về các nội dung thảo luận, chung quy là vẫn "không có thỏa thuận nào đạt được".

Có lẽ trong tương lai gần, vấn đề gai góc trên đây cũng khó được giải quyết bởi thái độ cứng rắn của Thủ tướng Israel Netanyahu. Tại Hội nghị AIPAC hôm 22/3, tức một ngày trước khi gặp Tổng thống Obama, ông Netanyahu đã mở đầu bài phát biểu của mình bằng câu nói "Jerusalem không phải là một khu định cư", ám chỉ Jerusalem là "của người Israel" chứ không phải của người Palestine.

Thái độ và nội dung phát biểu của ông Netanyahu chắc chắn sẽ là tiền đề cho đợt sóng vận động quyết liệt sắp tới của AIPAC nhằm tìm kiếm sự hậu thuẫn mạnh mẽ hơn nữa của những "người bạn" ở Washington đối với các chính sách của Israel ở Trung Đông, kể cả khi các chính sách đó mâu thuẫn với các chính sách của Tổng thống Obama.

Ngay từ khi lên nắm quyền, Tổng thống Obama đã đặt vấn đề phải thay đổi cách tiếp cận vấn đề khi giải quyết các xung đột tại khu vực Trung Đông. Trong đó, ông Obama đã tính đến cả khả năng đối thoại với Iran, Syria, Hamas,...  để tìm kiếm một giải pháp "dung nạp" nhằm dễ bề kiểm soát các lực lượng đối đầu với Israel và các lợi ích khác của Mỹ ở Trung Đông hơn là đối đầu không hiệu quả.

Và cũng không ít lần, Tel-Aviv hoặc công khai hoặc ngấm ngầm chống phá. Chẳng hạn, trong chính sách đối với Iran, trong khi Nhà Trắng theo tung ra giọng điệu "đối thoại" với Tehran để giải quyết vấn đề hạt nhân cũng như quan hệ song phương, thì Israel đã có ý tung ra kế hoạch huấn luyện tình báo và quân sự để chuẩn bị mở cuộc tấn công chớp nhoáng vào Iran (nếu có).

Sự phối hợp kiểu "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" này khiến cho những thông điệp của Nhà Trắng không được giới lãnh đạo Iran đón nhận như mong muốn, khiến cho giải pháp "đối thoại" của ông Obama bị phá sản.

Mở đầu bài phát biểu trước 7.000 đại biểu dự Hội nghị AIPAC hôm 22/3, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã khẳng định chắc nịch rằng, chính quyền Obama vẫn "sắt đá với việc bảo đảm an ninh và tương lai của Israel". Nhưng ngay sau đó, bà Hillary quay sang đặt thẳng vấn đề rằng, cả Mỹ lẫn Israel "đều phải nhìn thẳng vào thực tế thực trạng tình hình trong thập niên qua đã không mang lại an ninh lâu dài cũng như lợi ích gì cho Israel , cả lợi ích của Mỹ cũng không".

Phát biểu này phản ánh suy nghĩ của tướng David Petraeus và Phó tổng thống Joe Biden rằng việc Israel tiếp tục các hành động như hiện nay sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến chiến lược an ninh của Mỹ trong khu vực, đặc biệt là ở Iraq Afghanistan . Ai cũng hiểu rằng, xung đột giữa Israel với người Palestine thường bùng phát thành bạo lực đẫm máu, sẽ dễ châm ngòi cho làn sóng phẫn nộ của cộng đồng Arập trong khu vực.

Tờ Asia Times hôm 23/3 bình luận, với việc đề cập thẳng vấn đề như trên, bà Hillary đang đánh trực diện vào "thành trì" của những lề lối cũ mà Israel và phái bảo thủ ở Washington không muốn thay đổi. Khi thúc đẩy cuộc thay đổi đó, bà Hillary đã động chạm đến lợi ích Do Thái cho nên sẽ càng khiến cho căng thẳng khó "hạ nhiệt".

Cũng tờ Asia Times hôm 24/3 viết rằng, trong các vấn đề gây nên "khủng hoảng" quan hệ Mỹ - Israel thì vấn đề các khu định cư Do Thái chiếm vị trí trung tâm. Quả thực thế, đây đã từng là mấu chốt gây bất hòa ngấm ngầm giữa Nhà Trắng và Tel-Aviv trong suốt năm qua, đặc biệt là việc Israel phản ứng gay gắt trước yêu cầu của Tổng thống Obama buộc Israel "đóng băng" việc xây mới nhà ở trong các khu định cư hồi cuối năm 2009.

Nó cũng là nguyên nhân chính khiến cho tiến trình đàm phán hòa bình với người Palestine lâm vào bế tắc suốt hơn một năm qua, bất chấp hoạt động không mệt mỏi của các quan chức Mỹ nhằm tìm cách đưa các bên liên quan trở lại bàn đàm phán.

Mới đây nhất, trong chuyến thăm Trung Đông của Phó tổng thống Joe Biden để thúc đẩy đàm phán hòa bình Israel - Palestine, ngay sau khi ông Biden tuyên bố về những "tiến bộ" đạt được trong tiến trình tái khởi động hòa đàm, có đề cập vấn đề các khu định cư Do Thái, thì chính quyền Tel-Aviv đã làm bẽ mặt ông Biden - và Nhà Trắng - khi tuyên bố kế hoạch xây mới 1.600 ngôi nhà mới trong khu định cư Ramat Shlomo ở Đông Jerusalem thuộc phần đất của người Palestine!? Chính hành động này ngay sau đó đã châm ngòi cho cuộc "khủng hoảng" hiện nay trong quan hệ hai nước.

Kể cả khi Nhà Trắng yêu cầu Israel rút lại quyết định xây 1.600 ngôi nhà mới, Tel-Aviv vẫn kiên quyết "bất tuân". Điều này cho thấy Israel đang lấn lướt, trong khi chính quyền Obama lại lúng túng, không có đối sách nào hợp lý.

Sau cuộc gặp không kết quả giữa Tổng thống Obama và Thủ tướng Netanyahu, tiến trình tìm kiếm nền hòa bình để thực hiện giải pháp "hai nhà nước" ở Trung Đông xem ra đã bị đẩy đi xa thêm một bước

An Châu (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.