Theo các tài liệu lịch sử và truyền miệng trong dân gian, mùa Xuân năm Đinh Hợi, niên hiệu Thiên Phúc thứ 7 (tức năm 987), vua Lê Đại Hành về chân núi Đọi làm lễ Tịch điền (cày ruộng) đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, mở ra một trang sử mới cho nền nông nghiệp nước ta. Kể từ đó, lễ hội Tịch điền trở thành một mỹ tục được các triều đại về sau thực hiện một cách thành kính, trang trọng. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, lễ hội Tịch điền đã trở thành một nét sinh hoạt văn hóa tâm linh quan trọng, là di sản văn hóa của dân tộc.
Trong nhiều năm trở lại đây, tỉnh Hà Nam đã phục dựng thành công, tái hiện lại truyền thống "Dĩ nông vi bản" để khuyến khích nông nghiệp, tổ chức các nghi thức trang trọng của lễ hội với quy mô lớn, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân.
Mặc dù sáng 16/2 mới là ngày chính thức khai hội nhưng từ ngày 14/2, các trò chơi dân gian truyền thống đã được tổ chức. Sân khấu chính được dựng ngay trên bờ ruộng theo kiểu đàn cầu an xưa với lá cờ phướn in các chữ "Thần nông" nổi bật chính giữa lễ đài.
Sau lễ rước linh vị của vua Lê Đại Hành từ chùa Đọi xuống khu hành lễ, lễ hội Tịch điền được cử hành trang trọng theo trình tự với các màn múa rồng, đọc văn trình, kính cáo tổ tiên xin phép tiến hành khai hội và lễ dâng hương thành kính. Tiếp đó, một cụ ông cao niên của xã Đọi Sơn khoác long bào, đeo mặt nạ, nhập linh khí quân vương khoan thai đi những đường cày đầu tiên trong tiếng hò reo cổ vũ của đông đảo du khách, tiếp đó là những đường cày thẳng tắp của đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, lãnh đạo tỉnh Hà Nam và huyện Duy Tiên
