Di sản làng nghề - nguồn lực cho sáng tạo đương đại
Theo số liệu của Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội, hiện nay, Thủ đô sở hữu một trong những hệ sinh thái thủ công truyền thống phong phú nhất cả nước, với khoảng 1.350 làng có nghề và hơn 300 làng nghề được công nhận. Di sản làng nghề là nguồn lực cho sáng tạo đương đại.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, làng nghề đang gặp nhiều khó khăn, thách thức. Nhiều nghệ nhân gặp khó khăn trong việc đổi mới sản phẩm và tiếp cận thị trường. Trong khi đó, nhiều nhà thiết kế, nghệ sĩ và người làm sáng tạo mong muốn làm việc với chất liệu truyền thống nhưng thiếu cơ hội tiếp cận tri thức nghề, kỹ thuật chế tác và các đối tác phù hợp.
Vì vậy, rất cần hình thành những mô hình kết nối mới, nơi nghệ nhân và nhà thiết kế không chỉ gặp gỡ mà có thể cùng tham gia vào quá trình nghiên cứu, phát triển và tạo ra các sản phẩm mới dựa trên nền tảng di sản.
Hướng tới xây dựng hệ sinh thái hợp tác giữa nghệ nhân, làng nghề truyền thống với các nhà thiết kế, nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo, thúc đẩy hình thành những sản phẩm mới dựa trên chất liệu, kỹ thuật và tri thức thủ công, trong 2 ngày 13 – 14/6, tại Vincom Mega Mall Royal City, Hà Nội, chương trình Kết duyên sáng tạo được Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc - Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Hanoi Grapevine khởi động, có sự hưởng ứng của đông đảo đảo doanh nghiệp, trường đại học và cộng đồng sáng tạo Thủ đô.
Kết duyên sáng tạo là hoạt động mở màn cho chương trình phát triển thủ công đương đại trên nền tảng di sản làng nghề Hà Nội – chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Được triển khai trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và hiện thực hóa các cam kết của Thành phố Sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực Thủ công và Thiết kế, sự kiện được nhiều chuyên gia, nhà quản lý kỳ vọng sẽ góp phần hình thành một cơ chế hợp tác bền vững giữa các chủ thể sáng tạo, giúp các giá trị thủ công truyền thống tiếp tục được phát triển trong đời sống hôm nay. kỳ vọng sẽ góp phần biến các nguồn lực văn hóa truyền thống thành động lực cho sáng tạo và phát triển.
Kết nối nghệ nhân làng nghề và làng nghề với nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo
Theo TS. KTS Phan Đăng Sơn - Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, mô hình chợ phiên Kết duyên sáng tạo là nơi sự kết nối sẻ chia giữa nghệ nhân của làng nghề và làng nghề với người sáng tạo và cộng đồng sáng tạo, từ đó tạo đà cho truyền thống, bản sắc bền vững “bay vào tương lai”.
Ở đó, các nghệ nhân tinh diệu, đến từ nhiều làng nghề Hà Nội là những người tạo ra các tác phẩm độc đáo, góp phần làm nên hồn cốt của văn hóa bản địa, nền văn hóa giàu bản sắc Việt Nam. Các nghệ sĩ, các nhà thiết kế sáng tạo - những người bằng tài năng, trí lực, tâm can của mình, đã luôn trăn trở, khát vọng và kiến tạo, góp phần làm cho nhiều nghề truyền thống, nhiều sản phẩm truyền thống từ làng lên phố, từ phố ra với đại đồng Việt Nam và toàn cầu.
Khác với các hoạt động xúc tiến thương mại hay hội chợ làng nghề thông thường, Kết duyên sáng tạo được thiết kế như một mô hình thử nghiệm nhằm tạo ra các mối quan hệ hợp tác dài hạn giữa nghệ nhân, làng nghề với nhà thiết kế, nghệ sĩ và cộng đồng sáng tạo. Điểm nhấn khác biệt là chương trình được thiết kế như một không gian gặp gỡ và đồng sáng tạo, nơi các làng nghề truyền thống giới thiệu kỹ thuật, chất liệu và sản phẩm đặc trưng tới cộng đồng nhà thiết kế, nghệ sĩ và người làm sáng tạo đang tìm kiếm cơ hội hợp tác; đồng thời mở ra những cuộc đối thoại mới giữa tri thức nghề truyền thống và tư duy thiết kế đương đại.
Thông qua các hoạt động trải nghiệm, trình diễn nghề, pitching ý tưởng, ghép cặp sáng tạo, workshop và tọa đàm chuyên đề, chương trình tạo điều kiện để các bên tìm thấy những cơ hội hợp tác thực chất, hướng tới phát triển các sản phẩm mới từ di sản thủ công Việt Nam.
Đáng chú ý, các nghệ nhân, làng nghề, nhà thiết kế, nghệ sĩ, studio sáng tạo và doanh nghiệp có thể đề xuất các dự án phát triển sản phẩm mới dựa trên di sản thủ công Việt Nam. Ban điều phối lựa chọn 10 dự án có tính khả thi cao để hỗ trợ kinh phí phát triển sản phẩm, hỗ trợ chuyên môn, truyền thông, kết nối chuyên gia, doanh nghiệp và nhà mua hàng, trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
Được biết, cùng với Kết duyên sáng tạo, trong giai đoạn đầu của chương trình phát triển thủ công đương đại trên nền tảng di sản làng nghề còn có các hoạt động đáng chú ý: “Làng nghề tái sinh” - Trại sáng tác thiết kế liên ngành dành cho các trường đại học; Cuộc thi sáng tạo dựa trên di sản “Theo bước cộng đồng”năm 2026; Cuộc thi thiết kế trang sức Trân Bảo Việt Nam, tìm kiếm các phương án thiết kế xuất sắc, lấy cảm hứng chủ đạo từ di sản văn hóa vật thể và phi vật thể Việt Nam.
Bên cạnh đó, chương trình còn có nhiều hoạt động đồng hành hưởng ứng của các doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo nhằm lan tỏa và kết nối các nguồn lực sáng tạo của Thủ đô. Chuỗi hoạt động liên tục được kỳ vọng sẽ góp phần biến các nguồn lực văn hóa truyền thống thành động lực cho sáng tạo và phát triển.
