Câu chuyện xé lòng của những cậu bé nghèo Gordon và Oscar
Sống khổ như nô lệ, tai nạn thường xuyên xảy ra và bị bóc lột tình dục là chuyện như "cơm bữa" của ngành thương mại vàng thổ phỉ ở Peru, báo cáo chi tiết của tổ chức nhân quyền Vertite (có trụ sở tại Mỹ) công khai.
Vertite đã ghi chép đầy đủ về cuộc sống của những đứa trẻ như cậu bé Gordon. Năm 12 tuổi cậu bé buộc phải nghỉ học và di cư đến Madre de Dios, khu vực rừng núi xa xôi, hẻo lánh thuộc miền Bắc Peru để làm việc ở mỏ vàng. Những kẻ buôn bán ma túy đã dùng vũ lực cướp trắng và đuổi gia đình của em ra khỏi mảnh đất tổ tiên ở tỉnh Iquitos, miền Bắc Peru.
Trước đó, Oscar, 16 tuổi, nghe theo lời thuyết phục của người anh họ đến làm việc trong khu mỏ với lời hứa sẽ được trả lương bằng "những thỏi vàng". Khi Oscar đến nơi làm việc chỉ sau 5 ngày vượt sông, cậu bàng hoàng nhận ra anh họ đã lừa bán mình cho chủ mỏ và Oscar phải làm việc quần quật suốt 90 ngày, gò lưng đẩy xe cút kít chở đầy đá và cát để trả nợ cho anh trước khi có thể rời đi.
2 tuần sau đó, anh trai họ của Oscar bị tiêu chảy và chết. Được các công nhân làm cùng mỏ vàng cứu sống bằng cách thường xuyên nhường thức ăn, cuối cùng Oscar đã làm việc trọn vẹn 8 tháng để hoàn tất "hợp đồng" của mình và nhận được 10 gram vàng, cậu bé bán lượng vàng đó với giá 115 USD. Nhưng ngay sau khi thoát khỏi đó, Oscar mắc bệnh sốt vàng da nên buộc lòng phải trở lại rừng làm việc để trả viện phí mà mẹ của cậu đã vay mượn.
Xót xa cho những phận người nghèo và "không quốc tịch"
Một bản điều tra năm 2012 chỉ ra "phần lớn vàng sản xuất phi pháp được các công ty hợp pháp giúp "rửa sạch" để xuất khẩu. Một mạng lưới các tổ chức tội phạm gia đình trị kiểm soát phần lớn việc khai thác vàng, chúng trực tiếp ép buộc người lao động bắt họ làm việc như nô lệ. Người nghèo Peru đến những vùng mỏ với hi vọng thoát nghèo. Có nhiều người trong số những người đó là "người không có tổ quốc", tức là người thiếu chứng minh nhân dân, điều đó có nghĩa họ không thể làm việc cho bất kỳ doanh nghiệp chính thức nào ở Peru.
Những người "không quốc tịch" thường được "cò" môi giới việc làm cùng sống trong cộng đồng tuyển dụng, chủ mỏ trả tiền cho "cò" để lừa người lao động với lời hứa trả lương cao, điều kiện lao động tốt và những câu chuyện về thợ mỏ giàu có.
Người lao động phải làm việc không lương suốt 90 ngày để trả chi phí tuyển dụng hoặc đi lại. Họ thường đổ bệnh vì mắc các bệnh nhiệt đới, bị động vật cắn hoặc phơi nhiễm thủy ngân; họ thường bị thương vì tai nạn lao động ở nơi làm việc và thời gian nghỉ ốm không được tính vào 90 ngày hợp đồng không lương. Không những thế chủ mỏ còn tính nợ lũy kế vào thực phẩm và chỗ ở cho thợ mỏ trong thời gian đó, nên thời hạn 90 ngày sẽ không bao giờ có cơ hội kết thúc. Vertite đã gặp những công nhân phải làm việc 90 tháng không công để hoàn thành "hợp đồng".
"Bạo lực tràn lan, nhưng ngay cả khi nếu những lời đe dọa không tồn tại, thì sự hiện diện lẻ tẻ của cảnh sát và lòng tin mê tín vào thế giới siêu nhiên cũng khiến công nhân hoàn toàn tin tưởng vào lời đe dọa", ông Kepes, chủ tịch tổ chức Vertite cho biết.
Điều kiện ở các mỏ vàng không có giấy phép và phi pháp ở Peru ngày càng trở nên tồi tệ hơn bao giờ hết. Nhóm thanh tra nhân quyền của Peru ước tính năm ngoái các mỏ vàng không có giấy phép, bất hợp pháp đã trực tiếp tuyển dụng 100 ngàn người và gián tiếp tuyển dụng 400 ngàn người khác. Theo con số ước tính của các chuyên gia đến từ Vertite, những mỏ vàng đó sản xuất 15-22% tổng lượng vàng của Peru, có trị giá gần 3 tỉ USD/năm.
Tổ chức Vertite đã nhận được nhiều bản báo cáo về những vụ tai nạn chết người khi phỏng vấn các chủ mỏ và báo cáo về số lượng công nhân được chôn cất ở những nghĩa địa vô danh mà gia đình hoặc chính quyền nơi nạn nhân ở biết được thông tin.
Khu lán trại của khu mỏ Madre de Dios cũng rất tồi tàn, thường đường chắp ghép bằng nhựa, không có điện và nước sinh hoạt. Ở một số lán trại, công nhân phải uống nước bị nhiễm thủy ngân.
Công nhân không được chăm sóc y tế. Mặc dù chưa có nghiên cứu chính thức về tuổi thọ ở vùng mỏ Madre de Dios, nhưng công nhân cho tổ chức Vertite biết hầu hết họ không thể sống qua tuổi 40
