Nhìn lại một mùa văn học:

Nỗi muộn phiền bàng bạc

Câu chuyện này không mới. Và cuối năm nào, nhìn lại hành trình 365 ngày, dù người lạc quan nhất cũng buộc phải ngậm ngùi, dường như những tháng năm này, không phải là mùa màng thịnh vượng của chữ nghĩa văn chương. Và 2009 cũng lại buộc giới phê bình nói lại câu chuyện cũ. Một nỗi muộn phiền bàng bạc…

Nếu nhìn một cách tích cực, không phải không có những cuốn sách đọc được. Những tác phẩm của Lý Lan, Nguyễn Ngọc Tư, Trương Nam Hương, Trung Trung Đỉnh… là những ví dụ. Hay những cây bút trẻ tiếp tục tạo được sự chú ý nơi bạn đọc như Di Li, Tiến Đạt…

Một năm nhìn lại, có cảm giác như những cuốn sách để lại dấu ấn quá ít. Tuy nhiên, nhìn trên kệ sách, nhìn trang văn học của các tờ báo và những bản thông cáo báo chí giới thiệu sách mới được các công ty liên kết xuất bản gửi tới hộp thư của nhà báo thì lại thấy không phải vậy. Một cảm giác đầy ắp. Hàng tháng, như Bách Việt, một công ty xuất bản sách văn học Việt Nam , đặc biệt là văn học trẻ, vẫn đều đặn phát hành những cuốn sách mới. Sách văn học của Bách Việt có một điểm chung là dễ đọc, các tác giả viết hiện đại, nhanh, gọn. Phong Điệp, Tiến Đạt, Cấn Vân Khánh, Hòa Bình, Nguyễn Quỳnh Trang… là những tác giả có sách được xuất bản năm 2009 tại Bách Việt.

Ông Lê Thanh Huy, Giám đốc công ty này chia sẻ, văn học Việt Nam là mảng sách được Bách Việt quan tâm. Thực sự không dễ dàng để có thể tạo nên một "cơn sốt" nếu đó là một cuốn sách của các nhà văn Việt Nam . Việc để "có lãi" cho một cuốn sách như vậy không dễ dàng. Chính vì thế, việc lựa chọn bản thảo cũng rất vất vả. Năm qua, ngoài giải thơ Bách Việt đã bước vào năm thứ 2, thì giải tiểu thuyết Bách Việt cũng đang chạy nước rút. Tuy nhiên, đến nay, giải phải gia hạn nhận bản thảo đến tháng 6/2010, thay vì tháng 3 như thông báo, bởi lượng bản thảo gửi đến nhiều, nhưng những tác phẩm chất lượng cao rất khó tìm.

"Chúng tôi chú trọng nhiều đến chất lượng, chứ không chạy theo số lượng. Đến nay, giải mới in được 2/5 tác phẩm, đó là hai tiểu thuyết của Đoàn Lê và Tiến Đạt, nhưng phương châm vẫn là khi nào có tác phẩm xứng đáng mới tiến hành in sách. Bởi không chỉ trao giải mà chúng tôi còn phải tính đến bài toán kinh doanh nữa. Chất lượng giải đồng hành với uy tín của công ty" - ông Huy nói.

Bà Lệ Chi, Giám đốc ChiBooks thì chia sẻ, công ty này không chủ trương xuất bản sách văn học Việt Nam . Bởi không dễ dàng để có được bản thảo tốt và… việc giới thiệu quảng bá, tạo niềm tin với bạn đọc từ những tác phẩm trong nước cũng vất vả hơn rất nhiều văn học nước ngoài. Với hơn 20 đầu sách trong năm 2009, ChiBooks chỉ xuất bản duy nhất một cuốn văn học Việt Nam của một nữ nhà văn trẻ...

Lý giải cho việc các công ty không quá mặn mà với văn học Việt Nam vì đây đúng là… mảng sách rủi ro cao và cũng rất dễ mất lòng các nhà văn. Bởi ai cũng có niềm tin sách của mình hấp dẫn. Nhưng thị trường và cả thị hiếu bạn đọc luôn khó đoán và  nghiệt ngã  hơn rất nhiều.

Văn học 2009 chứng kiến cuộc lên ngôi của dòng sách giải trí. Những cuốn sách của Keng, Gào… và một số cây bút trẻ được giới thiệu như dòng sách mới. Dẫu về mặt nghệ thuật, còn rất nhiều điều để nói, nhưng dòng sách này như một sự bổ sung vào thị trường sách, đáp ứng một nhu cầu riêng cho thể loại này.

Dẫu vậy, công cuộc PR dữ dội của các công ty cũng như chính bản thân các tác giả đã gây hiệu ứng ngược. Bạn đọc thông minh rất dễ nhận ra đâu là "giả", đâu là "chân". Và giới phê bình có ác cảm với dòng sách này, đơn giản vì các tác giả quá tự tin về bản thân, mà giá trị tác phẩm không song hành cùng những phát biểu mạnh mẽ của họ…

Nhìn trên thị trường sách, sẽ vẫn thấy sách của các nhà văn quen thuộc như Nguyễn Huy Thiệp, Hồ Anh Thái, Lê Minh Khuê, Chu Lai… nhưng không phải là sáng tác mới, hầu hết là sách tái bản, hoặc là sách… được làm lại bằng cái tên mới. Điều này chứng tỏ thị trường vẫn rất chuộng sách của các nhà văn quen thuộc. Nhưng về phía sáng tác, thì có vẻ như đó lại là một nỗi buồn. Vì bạn đọc bao giờ cũng khao khát những sáng tác mới.

Điều đáng buồn nhất của đời sống văn học năm 2009 là dường như có quá nhiều sách mà không có tác phẩm nào thực sự xuất sắc, có quá nhiều tập truyện ngắn "tuyển chọn" nhưng không được chọn tử tế và không hề xin phép tác giả, có quá nhiều cuốn sách có tựa đề hấp dẫn và bìa trình bày rất sexy nhưng chất lượng tác phẩm lại không song hành và không ít người đang ảo tưởng về văn chương.

Và điều đáng buồn không kém, là giới phê bình đang trốn chạy thực tế. Chưa thấy ai chịu lặn lội vào những trang sách ngổn ngang này, để chỉ ra những điều mà văn học Việt Nam đang khuyết thiếu, đồng thời có những phát hiện mới. Giới phê bình vẫn đi bên lề đời sống văn chương.

Vâng, một nỗi buồn bàng bạc. Nên nó cũng không phải là cú sốc lớn. Nhưng, nó sẽ âm ỉ dài lâu, đôi khi sẽ làm ta nản lòng…

Bảo Bình

Các tin khác

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Trong khi dư luận quốc tế còn đang cố gắng tìm lời giải cho việc Nhà Trắng tuyên bố tạm dừng chiến dịch quân sự "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - động thái bất ngờ kế tiếp, nhưng không còn làm mấy ai ngạc nhiên, trong chuỗi vô tận những diễn biến không thể lường trước từ Tổng thống Mỹ Donald Trump - thì dường như, qua một số thông tin bên lề được hé lộ, "chân tướng" của sự thực cũng đã lờ mờ hiện lên, sau lớp hỏa mù.

Nhịp sống Việt Nam

Nhịp sống Việt Nam

Những ngày gần đây, báo chí và mạng xã hội ở xứ Kim Chi cũng như Việt Nam vẫn dành sự quan tâm về chuyến thăm Việt Nam cuối tháng 4/2026 của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hae Kyung. Đặc biệt, hình ảnh vợ chồng tổng thống thảnh thơi bách bộ phố cổ Hà Nội và thưởng thức món phở, cơm rang, kem... nhận được sự tán thưởng hào hứng của người dân cũng như cộng đồng mạng ở cả hai nước.

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Giới quan sát quốc tế có lẽ đã quá quen với việc bình tĩnh chờ đợi thêm những dữ liệu đối chứng cần thiết, cho dù vừa thấy bảng tin tức của mình nhảy lên những điều có vẻ “nóng bỏng”, nhất là sau hàng tuần nối nhau, những tuyên bố trái chiều vẫn cứ tiếp tục vọng đến từ Trung Đông. Tuy vậy, khi không quá tập trung vào các điểm nóng chiến sự, có thể, những tia sáng mờ nhạt nào đó lại le lói hắt lên.

Giá trị của Hòa bình

Giá trị của Hòa bình

LTS: Những ngày cuối tháng Tư luôn đặc biệt đối với người Việt. Đó là dịp Tết Thống nhất, Tết Hòa bình. Năm nay, dịp Tết ấy đến ngay sau Giỗ tổ Hùng Vương, với lời nhắc của Bác Hồ vẫn mãi sáng ngời chân lý "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước…".

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Trung tuần tháng 4/2026, các kênh ngoại giao Mỹ - Iran được kích hoạt ở mức cao hiếm thấy, Pakistan trở thành đối tác trung gian then chốt. Truyền thông phương Tây và khu vực nhắc tới khả năng có thỏa thuận xoay quanh trao đổi hạn chế hạt nhân để lấy nới lỏng trừng phạt và tiếp cận tài sản bị phong tỏa.

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Cuộc xung đột quân sự tại Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đang khiến nền kinh tế toàn cầu trải qua cú sốc năng lượng lớn chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Giá dầu tăng vọt, lạm phát khiến cỗ máy kinh tế toàn cầu khựng lại. Những hệ lụy kéo theo sẽ còn tác động lâu dài đến cuộc sống của chúng ta. Một lần nữa, nền kinh tế toàn cầu lại trở thành con tin của các quyết sách chính trị.

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Iran thông qua đàm phán trực tiếp đang rơi vào bế tắc khi hai bên theo đuổi logic hoàn toàn trái ngược: Washington muốn một thỏa thuận nhanh dưới sức ép tối đa, còn Tehran kiên trì chiến lược kéo dài để bảo toàn lợi ích cốt lõi. Sự lệch pha này khiến tiến trình ngoại giao đình trệ, đồng thời gia tăng rủi ro tại eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu.

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công rất tốt đẹp. Đó là một chuyến thăm dày đặc lịch hoạt động, tận dụng tối đa từng giờ để vun đắp, củng cố mối quan hệ sâu sắc giữa hai nước, đồng thời tìm hiểu thực tế, tham khảo các mô hình phát triển hiệu quả. Điều đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm và trở lại Việt Nam bằng tàu hỏa như một thông điệp: quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng hữu nghị, hợp tác, là sự kết nối liền mạch, là dòng chảy không thể đảo ngược, vì hòa bình và hạnh phúc, phồn vinh của nhân dân hai nước. Đó cũng là bức tranh thái bình, trù phú, an yên mà Bác Hồ kính yêu đã khắc họa 65 năm trước “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”...

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Trung tuần tháng 3/2026, các cuộc không kích của Israel nhằm vào những cơ sở năng lượng thượng nguồn tại mỏ khí South Pars, nơi chiếm 70% sản lượng khí đốt nội địa của Iran, đã mở ra một chương leo thang mới trong xung đột Trung Đông.

Ở rất xa cuộc chiến

Ở rất xa cuộc chiến

Thời điểm hiện tại, chiến dịch quân sự tại Trung Đông là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Song, có lẽ, chuyện ông liên tục cập nhật các diễn biến và ý tưởng của mình về cuộc chiến ấy và làm xôn xao các nền tảng mạng xã hội cũng không thể đẩy lùi được một thời hạn đầy thách thức: Tháng 11/2026, cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ sẽ diễn ra.

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Sự hỗn loạn trong đại dương thông tin chiến sự đang khiến bất kỳ một nhà phân tích quốc tế nào cũng không thể đưa ra những dự báo chắc chắn về kết cục của cuộc xung đột quân sự ở Trung Đông. Tuy nhiên, những hệ lụy ghê gớm của nó thì ngược lại, hoàn toàn có thể dễ dàng nhận diện.

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Trong những ngày này, tâm trí của người dân cả nước và cả Việt kiều ở nước ngoài đều hướng về phòng họp lớn Diên Hồng, nơi đang diễn ra kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Ứng xử với xưa cũ

Ứng xử với xưa cũ

LTS: Những gì cổ hủ, lạc hậu ắt là xưa cũ. Nhưng có phải những gì xưa cũ cũng đều cổ hủ, lạc hậu hết hay không? Ứng xử với xưa cũ thế nào để đảm bảo vẫn giữ tốc độ tăng trưởng tiến bộ và vừa không “đánh rơi” đi mất phần tinh thần?

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa khai mạc tại Thủ đô Hà Nội với nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của quốc gia cũng như định hình chương trình, nội dung hoạt động của toàn khóa, đặt nền móng cho sự phát triển của đất nước trong 5 năm tới.

World Cup 2026 trước biến số Iran

World Cup 2026 trước biến số Iran

Xung đột leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy World Cup 2026 vào tình thế đặc biệt khi khả năng Iran không thể tham dự trở thành kịch bản hiện hữu. FIFA đang phải đối mặt với bài toán phức tạp chưa từng có liên quan đến pháp lý, thay thế suất dự giải và đảm bảo an ninh - điều từng xuất hiện trong lịch sử nhưng chưa bao giờ ở quy mô của một kỳ World Cup hiện đại.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Cuộc chiến tại Iran nổ ra cuối tháng 2/2026 làm rung chuyển thế giới, đồng thời vẽ lại bản đồ địa chính trị khu vực. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ, với vị thế đặc biệt của mình, đang tận dụng cơ hội để giành lấy lợi thế trong một "ván cờ" khác.

Trước biến động thời cuộc

Trước biến động thời cuộc

LTS: Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo; những diễn biến bất thường về địa chính trị; các quyết định áp đặt thuế quan gây shock; giá cả nhiên liệu thay đổi đột biến dẫn tới biến động mạnh ở các thị trường v.v... và vv… Thế giới đang tiếp tục theo cách đó và tạo ra những vòng xoáy chóng mặt. Trước các biến động thời cuộc như thế, một cá nhân con người, một công ty, một ngành, thậm chí cả một quốc gia, cần phải đối diện chúng theo cách nào?

Lời hứa không thành hiện thực

Lời hứa không thành hiện thực

Ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng với cam kết không mở thêm chiến tranh, không đẩy nước Mỹ vào những cuộc can dự quân sự tốn kém ở bên ngoài. Nhưng, chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2/2026 đã khiến chính lời hứa đó trở thành điểm dễ bị phản công nhất về chính trị.

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Song song với những ý niệm về các hệ lụy đã trở nên quen thuộc với bất cứ ai, khi căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng vận hành trơn tru của hệ thống kinh tế - xã hội toàn cầu, có một khía cạnh bi thương khó cảm nhận hơn: Sự phác họa và hình thành những cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, bên cạnh sự cùng quẫn trong các bi kịch vẫn còn chưa khép lại - điều thường bị che khuất và lãng quên.

Ươm mầm xanh cho tương lai

Ươm mầm xanh cho tương lai

Theo quan niệm của người xưa, vũ trụ có 3 nhân tố cơ bản là Thiên - Địa - Nhân (tức là trời, đất và người). Như trong “Tam tự kinh” có câu “Tam tài giả: Thiên - Địa - Nhân/ Tam quang giả: Nhật - Nguyệt - Tinh”... Trải qua các giai đoạn phát triển của lịch sử, cũng như nhiều quốc gia, dân tộc, Việt Nam hình thành nên truyền thống sống hòa hợp với thiên nhiên (thuận thiên) và luôn coi trọng con người (dân vi bản). Chính vì vậy, chăm lo giáo dục, đào tạo con người là nhiệm vụ xuyên suốt (vì lợi ích trăm năm trồng người)...