Di tích trở thành phế tích
Sau nhiều lần hỏi thăm, chúng tôi mới tìm đến được DT lịch sử Thành Cha, nằm khuất bên trong ngôi làng An Thành, xã Nhơn Lộc (thị xã An Nhơn). Trước mắt chúng tôi, DT chỉ là một tấm bia đá dựng trên mô đất nhỏ giữa khung cảnh hiu hút, xung quanh bao phủ bởi cỏ dại nên trông rất hoang tàn. Cách đó không xa, DT Lò gốm cổ Gò Sành, một DT vốn mang tiếng cấp quốc gia nhưng chỉ là tấm bia đá dựng lên trên khu đất nhỏ chừng 50m2 nằm lọt thỏm giữa những ngôi nhà kiên cố ở khu vực Phụ Quang (phường Nhơn Hòa, thị xã An Nhơn) với quang cảnh đìu hiu. Ông Trần Văn Duyệt, một hộ dân sống gần DT Lò gốm cổ Gò Sành, cho biết: “Tiếng là DT, nhưng nếu tính cả năm trời thì cũng chỉ được dăm ba người ghé thăm”.
Theo ông Đặng Hữu Thọ, Giám đốc Ban Quản lý Di tích tỉnh: “Do nguồn kinh phí đầu tư còn hạn hẹp nên không thể thực hiện công tác phục hồi, tôn tạo tất cả các DT trong thời gian ngắn được mà phải thực hiện lâu dài trong nhiều năm. Đối với các DT này, việc phát huy giá trị DT chủ yếu là nhằm giáo dục truyền thống của quê hương và những giá trị lịch sử văn hóa của DT. Trước mắt, Ban Quản lý Di tích tỉnh đã đầu tư xây dựng bia bảng, phối hợp với các cấp chính quyền địa phương quản lý, bảo vệ chặt chẽ, tránh sự xâm phạm DT”.
Cần phát huy các giá trị DT lịch sử, văn hóa
Trong những năm gần đây, từ nguồn kinh phí đầu tư của tỉnh Bình Định và chương trình mục tiêu Quốc gia về văn hóa, nhiều DT đã và đang được đầu tư trùng tu, tôn tạo như: Bảo tàng Quang Trung, Đền thờ Bùi Thị Xuân, tháp Dương Long, tháp Bình Lâm, Nhà tù Phú Tài, Khu DT Núi Bà… Bên cạnh đó, một số địa phương cũng đã quan tâm đến công tác bảo tồn, trùng tu DT, chủ động đầu tư kinh phí và huy động được nguồn tài trợ từ các tổ chức, cá nhân vào việc tu bổ, tôn tạo DT.
Điển hình, huyện Phù Mỹ đã đầu tư xây dựng nhà bia tưởng niệm tại DT Hồ Đá Bàn, Chiến thắng Cầu Cương; huyện Hoài Ân khôi phục Đình làng An Thường, xây dựng Văn chỉ Hoài Ân; huyện Hoài Nhơn đầu tư xây dựng DT Chiến thắng Chợ Cát; huyện Tuy Phước đầu tư xây dựng Nhà lưu niệm Nhà thơ Xuân Diệu, Nhà lưu niệm Chi bộ Đề pô Diêu Trì…, nhưng thực tế hiện có rất ít người đến thăm. Đơn cử như tại huyện Tuy Phước, dù sở hữu với 12 DT lịch sử, văn hóa được xếp hạng (trong đó có 4 DT cấp Quốc gia), những năm qua, việc trùng tu, tôn tạo những DT này đã được các cấp, các ngành quan tâm, nhưng sức hút du khách đến với những điểm DT này còn rất hạn chế.
Về vấn đề này, ông Trần Văn Tài, Phó trưởng Phòng Văn hóa – Thông tin huyện Tuy Phước, cho hay: “Nguyên nhân khiến du khách chưa thật mặn mà đến với các điểm DT lịch sử cách mạng, văn hóa là do kênh quảng bá du lịch còn yếu nên chưa đi sâu vào lòng người; hiện vật trưng bày còn nghèo nàn; người có chuyên môn phục vụ về công tác quản lý DT cấp huyện còn thiếu. Mặt khác, nếu như nhiều người dân vẫn thường xuyên đến các DT lịch sử, văn hóa gắn liền với tôn giáo, tín ngưỡng, lễ hội, thì họ lại rất ít khi có thói quen tham quan bảo tàng, DT cách mạng, kháng chiến nên hiện trạng này cũng lý giải thêm vì sao sự cuốn hút du khách đến với DT còn hạn chế”.
Việc tôn tạo, trùng tu các điểm DT là hoạt động nhằm giữ lại các giá trị văn hóa - lịch sử chứa đựng trong các DT. Trước thực tế như vậy, để bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị DT lịch sử - văn hóa nói trên, phục vụ công tác giáo dục truyền thống cách mạng, truyền thống yêu nước cho cán bộ và nhân dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên... Thiết nghĩ, các ngành chức năng của tỉnh Bình Định cần có những giải pháp khả thi để thu hút người dân đến tham quan các DT. Bên cạnh đó, mỗi người dân, với trách nhiệm và quyền lợi của mình, cần quan tâm tìm hiểu, giáo dục con cháu về ý nghĩa văn hóa của các DT quý báu mà ông cha để lại
