Nỗ lực giữ gìn tượng nhà mồ của đồng bào dân tộc Cơ Tu

Ngoài nói lý, hát lý thì đồng bào Cơ Tu ở huyện miền núi Nam Đông (tỉnh Thừa Thiên - Huế) còn thể hiện bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình qua cách dựng nhà mồ và chế tác, điêu khắc tượng nhà mồ. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân khác nhau nên đến nay, nét văn hóa trong cách chế tác, điêu khắc tượng nhà mồ ở vùng cao nơi đây đang dần mai một và có nguy cơ thất truyền.

Với mong muốn tìm hiểu nét văn hóa đặc trưng xoay quanh những bức tượng nhà mồ, chúng tôi đã tìm đến xã Thượng Long, huyện Nam Đông để tìm gặp nghệ nhân Ta Rương Via (59 tuổi) - người có hơn 40 năm làm nghề tạc tượng nhà mồ.

Nghệ nhân Via cho biết: “Nếu như nhà mồ là công trình kiến trúc độc đáo, thể hiện nét văn hóa vật thể và phi vật thể thì tượng nhà mồ mang tín ngưỡng dân gian truyền thống của đồng bào Cơ Tu. Theo quan niệm từ xa xưa, khi một người về bên kia thế giới thì họ phải mang những tập tục, văn hóa của đồng bào đi theo. Vì thế mà người trước khi mất thường căn dặn con cháu hoặc người thân trong gia đình tạc nhiều tượng nhỏ bằng gỗ có chạm khắc, sơn hoa văn... để đặt lên quan tài. Từ đó, đồng bào chúng tôi xem việc điêu khắc tượng nhà mồ như nét văn hóa đặc trưng, không thể thiếu trong hoạt động liên quan đến tín ngưỡng thờ cúng, chôn cất người chết...”.

Ông Ta Rương Mão (trái) và nghệ nhân Ta Rương Via giới thiệu về tượng nhà mồ của đồng bào Cơ Tu.
Ông Ta Rương Mão (trái) và nghệ nhân Ta Rương Via giới thiệu về tượng nhà mồ của đồng bào Cơ Tu.

Khác với lăng mộ của người Kinh, nhà mồ của đồng bào Cơ Tu được xây dựng nhỏ gọn, đơn sơ nhưng đây là nơi lưu giữ rõ nhất nét văn hóa truyền thống của người Cơ Tu. Theo đó, nhà mồ được xây dựng theo hình chữ nhật hoặc hình vuông, được chạm khắc nhiều hoa văn, phần trên có mái che gắn hình đầu trâu, quanh các trụ được chạm khắc những con vật thân thuộc như chim, kỳ đà. Đặc biệt nhất là cỗ quan tài được chạm khắc bằng gỗ như một chiếc thuyền độc mộc. 

“Sau khi đưa quan tài đặt vào nhà mồ thì gia chủ sẽ làm lễ đặt mâm bằng gỗ có 4 bức tượng nhà mồ ở 4 góc ngay phía trên quan tài nhằm thể hiện lòng biết ơn giữa người sống và người đã mất”, nghệ nhân Via chia sẻ phong tục tạc tượng, đặt tượng tại nhà mồ của người Cơ Tu. Tuy nhiên, theo nghệ nhân Hồ A Linh, ở xã Thượng Long thì không phải người nào cũng có thể tạc được tượng nhà mồ bởi cách thức chế tác tượng rất khó học và chỉ truyền dạy cho người thân tín trong gia đình.

Ông Ta Rương Mão, cán bộ văn hóa xã Thượng Long cho biết, hiện tượng nhà mồ của người Cơ Tu trên địa bàn đang dần mất đi bản sắc so với ngày xưa bởi cách chế tác tượng không còn nguyên bản...

Trước thực trạng trên, UBND huyện Nam Đông đã lập nhiều phương án để gìn giữ văn hóa truyền thống của người Cơ Tu liên quan đến nhà mồ và tượng nhà mồ. Ông Hồ Văn Nhũ, Phó trưởng Phòng Văn hóa huyện Nam Đông nhận định: “Hiện nhà mồ chỉ còn tập trung chủ yếu ở xã Thượng Long và số nghệ nhân am hiểu, chế tác được tượng nhà mồ còn đếm trên đầu ngón tay. Do thiếu kinh phí mở lớp dạy chế tác tượng nên phòng đã tuyên truyền và khuyến khích các nghệ nhân nỗ lực truyền dạy nghề tạc tượng nhà mồ cho con cháu, qua đó góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của người Cơ Tu tránh bị mai một”.

Anh Khoa

Các tin khác

Kết nối điện ảnh, gắn kết người làm phim tại DANAFF IV

Kết nối điện ảnh, gắn kết người làm phim tại DANAFF IV

Nằm trong khuôn khổ Liên hoan phim (LHP) châu Á Đà Nẵng (DANAFF) lần IV, ngày 1/7, chương trình Kết nối điện ảnh đã diễn ra tại cụm rạp Galaxy CineX AEON Mall Thanh Khê, Đà Nẵng với sự tham dự của đông đảo những người hoạt động trong ngành điện ảnh trong nước và quốc tế.

Phim về lực lượng An ninh nhân dân nơi đại ngàn Tây Nguyên lên sóng VTV1

Phim về lực lượng An ninh nhân dân nơi đại ngàn Tây Nguyên lên sóng VTV1

Được sản xuất, phát sóng nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân, “Trời cao nguyên xanh” được kỳ vọng không chỉ là một bộ phim truyền hình hấp dẫn mà còn là tác phẩm lan tỏa những giá trị sâu sắc về trách nhiệm, lòng tận tụy và sự hy sinh thầm lặng của những người đang ngày đêm giữ gìn bình yên cho đất nước.

Cầu nối giữa nghệ sĩ, truyền thông và khán giả tại DANAFF IV

Cầu nối giữa nghệ sĩ, truyền thông và khán giả tại DANAFF IV

Trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV), ngày 1/7, các đạo diễn, nhà sản xuất, diễn viên và ê-kíp sáng tạo của nhiều tác phẩm điện ảnh tiêu biểu đến từ Việt Nam và châu Á đã gặp gỡ báo chí, trao đổi về xu hướng điện ảnh đương đại, những vấn đề xã hội được phản ánh qua điện ảnh, hành trình sáng tạo của các nhà làm phim.

World Cup 2026: Lời chia tay tiếc nuối của Nhật Bản

World Cup 2026: Lời chia tay tiếc nuối của Nhật Bản

World Cup luôn là nơi cảm xúc được đẩy lên tận cùng. Ở đó, có những chiến thắng làm nên huyền thoại, có những thất bại tạo ra cú sốc, và cũng có những cuộc chia tay khiến người ta day dứt rất lâu. Nhật Bản tại World Cup 2026 thuộc về vế sau cùng ấy.

Lập kỷ lục, Mbappé bắt kịp Messi

Lập kỷ lục, Mbappé bắt kịp Messi

Cú đúp của Kylian Mbappé giúp Pháp thắng Thụy Điển 3-0 ở vòng 1/16 World Cup 2026, đồng thời đưa tiền đạo này lập kỷ lục ghi bàn knock-out và cân bằng thành tích với Lionel Messi.

Bảo vệ tài sản trí tuệ có ý nghĩa sống còn với điện ảnh Việt thời AI

Bảo vệ tài sản trí tuệ có ý nghĩa sống còn với điện ảnh Việt thời AI

Khi tác phẩm có thể bị sao chép, cắt ghép, phát tán trái phép chỉ trong vài phút; khi AI có thể tạo ra nội dung dựa trên dữ liệu thu thập từ hàng triệu tác phẩm; khi ranh giới giữa sáng tạo của con người và sản phẩm do máy móc hỗ trợ ngày càng trở nên phức tạp, thì bảo vệ tài sản trí tuệ trở thành vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với ngành điện ảnh.

Ji Chang Wook: Việt Nam luôn mang lại rất nhiều năng lượng

Ji Chang Wook: Việt Nam luôn mang lại rất nhiều năng lượng

Tại buổi giao lưu với báo chí trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần IV (DANAFF IV) vào ngày 30/6, Ji Chang Wook cho hay, anh rất vui và hạnh phúc khi được trực tiếp gặp gỡ các fan Việt Nam. Tài tử xứ Hàn cũng khẳng định, Việt Nam luôn là nơi mang lại cho anh rất nhiều năng lượng mỗi khi ghé thăm.

Ma Rốc quật ngã Hà Lan sau loạt luân lưu cân não

Ma Rốc quật ngã Hà Lan sau loạt luân lưu cân não

Sáng 30/6 theo giờ Việt Nam, trận đấu giữa Hà Lan và Ma Rốc ở vòng knock-out World Cup 2026 đã mang đến cho người hâm mộ một màn so tài đúng nghĩa nghẹt thở, nơi cảm xúc được đẩy lên cao qua từng khoảnh khắc. Sau 120 phút giằng co với tỷ số hòa 1-1, hai đội buộc phải phân định thắng thua trên chấm luân lưu, và ở đó, Ma Rốc đã chứng tỏ bản lĩnh thép để giành quyền đi tiếp sau loạt đấu súng đầy cân não.

Dancesport Việt Nam giành 2 huy chương tại Giải vô địch thế giới

Dancesport Việt Nam giành 2 huy chương tại Giải vô địch thế giới

Ngày 28/6 tại thành phố Bremen, Cộng hòa Liên bang Đức, các vận động viên Dancesport Việt Nam đã thi đấu xuất sắc tại Giải Vô địch Khiêu vũ Latin đơn nữ thế giới 2026 (WDSF World Championship Solo Latin Female Adult ), giành 1 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng, đồng thời để lại nhiều dấu ấn ở các nội dung thi đấu quốc tế khác.

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Trong khuôn khổ Liên hoan phim (LHP) châu Á Đà Nẵng (DANAFF) IV, ngày 29/6, tại rạp chiếu phim Lê Độ - Đà Nẵng, đã diễn ra chương trình mở màn Tiêu điểm điện ảnh Hoa Kỳ với buổi chiếu tác phẩm Somewhere in Time (Ngược dòng thời gian). Minh tinh Hollywood Jane Seymour - nữ chính của phim đã chia sẻ với khán giả nhiều câu chuyện từ hậu trường của tác phẩm này.

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Sau một tuần diễn ra với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, quảng bá du lịch và trải nghiệm di sản tại Việt Nam, cuộc thi Miss Multicultural World 2026 (Hoa hậu Văn hóa thế giới 2026) đã khép lại với lễ đăng quang của người đẹp Myanmar Soe Myintzu Lwin vào tối 28/6 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội.

Nhạc sĩ Trần Tiến đối thoại với nghệ sĩ trẻ

Nhạc sĩ Trần Tiến đối thoại với nghệ sĩ trẻ

Lần đầu tiên, nhạc sĩ Trần Tiến xuất hiện trong một concert đặc biệt, đối thoại - kết nối với 3 thế hệ nghệ sĩ trẻ. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của chuỗi live concert mà nhạc sĩ Dương Cầm khởi xướng, “Phòng khách ba thế hệ”- âm nhạc của ký ức, yêu thương và sự thấu hiểu.