Nỗ lực giữ gìn tượng nhà mồ của đồng bào dân tộc Cơ Tu

Ngoài nói lý, hát lý thì đồng bào Cơ Tu ở huyện miền núi Nam Đông (tỉnh Thừa Thiên - Huế) còn thể hiện bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc mình qua cách dựng nhà mồ và chế tác, điêu khắc tượng nhà mồ. Tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân khác nhau nên đến nay, nét văn hóa trong cách chế tác, điêu khắc tượng nhà mồ ở vùng cao nơi đây đang dần mai một và có nguy cơ thất truyền.

Với mong muốn tìm hiểu nét văn hóa đặc trưng xoay quanh những bức tượng nhà mồ, chúng tôi đã tìm đến xã Thượng Long, huyện Nam Đông để tìm gặp nghệ nhân Ta Rương Via (59 tuổi) - người có hơn 40 năm làm nghề tạc tượng nhà mồ.

Nghệ nhân Via cho biết: “Nếu như nhà mồ là công trình kiến trúc độc đáo, thể hiện nét văn hóa vật thể và phi vật thể thì tượng nhà mồ mang tín ngưỡng dân gian truyền thống của đồng bào Cơ Tu. Theo quan niệm từ xa xưa, khi một người về bên kia thế giới thì họ phải mang những tập tục, văn hóa của đồng bào đi theo. Vì thế mà người trước khi mất thường căn dặn con cháu hoặc người thân trong gia đình tạc nhiều tượng nhỏ bằng gỗ có chạm khắc, sơn hoa văn... để đặt lên quan tài. Từ đó, đồng bào chúng tôi xem việc điêu khắc tượng nhà mồ như nét văn hóa đặc trưng, không thể thiếu trong hoạt động liên quan đến tín ngưỡng thờ cúng, chôn cất người chết...”.

Ông Ta Rương Mão (trái) và nghệ nhân Ta Rương Via giới thiệu về tượng nhà mồ của đồng bào Cơ Tu.
Ông Ta Rương Mão (trái) và nghệ nhân Ta Rương Via giới thiệu về tượng nhà mồ của đồng bào Cơ Tu.

Khác với lăng mộ của người Kinh, nhà mồ của đồng bào Cơ Tu được xây dựng nhỏ gọn, đơn sơ nhưng đây là nơi lưu giữ rõ nhất nét văn hóa truyền thống của người Cơ Tu. Theo đó, nhà mồ được xây dựng theo hình chữ nhật hoặc hình vuông, được chạm khắc nhiều hoa văn, phần trên có mái che gắn hình đầu trâu, quanh các trụ được chạm khắc những con vật thân thuộc như chim, kỳ đà. Đặc biệt nhất là cỗ quan tài được chạm khắc bằng gỗ như một chiếc thuyền độc mộc. 

“Sau khi đưa quan tài đặt vào nhà mồ thì gia chủ sẽ làm lễ đặt mâm bằng gỗ có 4 bức tượng nhà mồ ở 4 góc ngay phía trên quan tài nhằm thể hiện lòng biết ơn giữa người sống và người đã mất”, nghệ nhân Via chia sẻ phong tục tạc tượng, đặt tượng tại nhà mồ của người Cơ Tu. Tuy nhiên, theo nghệ nhân Hồ A Linh, ở xã Thượng Long thì không phải người nào cũng có thể tạc được tượng nhà mồ bởi cách thức chế tác tượng rất khó học và chỉ truyền dạy cho người thân tín trong gia đình.

Ông Ta Rương Mão, cán bộ văn hóa xã Thượng Long cho biết, hiện tượng nhà mồ của người Cơ Tu trên địa bàn đang dần mất đi bản sắc so với ngày xưa bởi cách chế tác tượng không còn nguyên bản...

Trước thực trạng trên, UBND huyện Nam Đông đã lập nhiều phương án để gìn giữ văn hóa truyền thống của người Cơ Tu liên quan đến nhà mồ và tượng nhà mồ. Ông Hồ Văn Nhũ, Phó trưởng Phòng Văn hóa huyện Nam Đông nhận định: “Hiện nhà mồ chỉ còn tập trung chủ yếu ở xã Thượng Long và số nghệ nhân am hiểu, chế tác được tượng nhà mồ còn đếm trên đầu ngón tay. Do thiếu kinh phí mở lớp dạy chế tác tượng nên phòng đã tuyên truyền và khuyến khích các nghệ nhân nỗ lực truyền dạy nghề tạc tượng nhà mồ cho con cháu, qua đó góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của người Cơ Tu tránh bị mai một”.

Anh Khoa

Các tin khác

Đạo diễn gạo cội của điện ảnh Hồng Kông làm Trưởng Ban Giám khảo DANAFF IV

Đạo diễn gạo cội của điện ảnh Hồng Kông làm Trưởng Ban Giám khảo DANAFF IV

Đạo diễn Đỗ Kỳ Phong (Johnnie To) - nhà làm phim gạo cội và là người góp công lớn trong việc bảo tồn bản sắc điện ảnh xứ Cảng Thơm, đưa dòng phim thể loại của khu vực này hiện diện tại các liên hoan phim lớn trên thế giới như Cannes, Venice hay Berlin - sẽ làm Chủ tịch Ban giám khảo hạng mục Phim Châu Á dự thi tại Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng lần IV (DANAFF IV).

Ra mắt CNA Creative Arts: Tiên phong định hình ngành công nghiệp Nhạc kịch Việt Nam

Ra mắt CNA Creative Arts: Tiên phong định hình ngành công nghiệp Nhạc kịch Việt Nam

Ngày 15/5, CNA Creative Arts chính thức ra mắt nhằm đáp ứng xu hướng thưởng thức nghệ thuật chất lượng cao và hưởng ứng chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa quốc gia theo Nghị quyết 80/NQ-TW của Bộ Chính trị. Sự kiện đánh dấu bước đi tiên phong trong việc kiến tạo một hệ sinh thái sản xuất, đào tạo và phát triển nhạc kịch chuyên nghiệp mang đậm bản sắc Việt Nam.

Từ U17 World Cup đến giấc mơ World Cup 2034

Từ U17 World Cup đến giấc mơ World Cup 2034

Chiến tích giành vé dự FIFA U17 World Cup 2026 mang đến niềm tự hào lớn cho bóng đá Việt Nam, nhưng phía sau cảm xúc ấy còn là một bài toán dài hạn cho tương lai. Từ một thế hệ cầu thủ trẻ giàu tiềm năng đến mục tiêu World Cup 2034 sẽ là hành trình kéo dài gần một thập kỷ, nơi tài năng chỉ mới là điểm khởi đầu. Điều quan trọng hơn cả là tạo ra một môi trường đủ tốt để những “viên ngọc thô” được trưởng thành, được thi đấu và đủ bản lĩnh tồn tại ở đỉnh cao bóng đá chuyên nghiệp.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.

Dương Nỗ - Hành trình tháng Năm

Dương Nỗ - Hành trình tháng Năm

Đó là chủ đề của lễ hội làng Dương Nỗ (phường Dương Nỗ, TP Huế) do Sở Văn hóa và Thể thao (VH-TT) TP Huế tổ chức chào mừng nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026) và Festival mùa Hạ Huế năm 2026.

“True Concert -Tình Đất” kể chuyện thiên nhiên bằng âm nhạc và cảm xúc

“True Concert -Tình Đất” kể chuyện thiên nhiên bằng âm nhạc và cảm xúc

Với chủ đề “Đất”, “True Concert 2026 - Tình Đất” diễn ra tối 14/5/2026 tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), để lại nhiều dư âm về một đêm diễn được đầu tư chỉn chu, dàn dựng công phu. Bằng âm nhạc, ê kíp đã kể cho khán giả câu chuyện về sự sống, thiên nhiên và mối gắn bó bền chặt giữa con người với cội nguồn.

Sôi động Gala “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”

Sôi động Gala “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”

Tối 14/5, tại TP Hải Phòng, Công an TP Hải Phòng tổ chức Gala nghệ thuật – chính luận mang chủ đề “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”. Đây là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 71 năm Ngày Giải phóng Hải Phòng, phát động hưởng ứng cuộc thi sáng tạo video clip “Tổ quốc bình yên” do Bộ Công an triển khai.

Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi" 2026 kỳ vọng đạt 700 triệu lượt tiếp cận

Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi" 2026 kỳ vọng đạt 700 triệu lượt tiếp cận

Thông qua Hành trình và Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi”, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam mong muốn tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh thanh niên Việt Nam yêu nước, đoàn kết, bản lĩnh, sáng tạo, tiên phong cống hiến; đồng thời khơi dậy khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc. 

Triển lãm “80 năm Bác Hồ ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”

Triển lãm “80 năm Bác Hồ ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”

Triển lãm “80 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến” là hoạt động chính trị, văn hóa nhằm tưởng nhớ và tôn vinh giá trị lịch sử trường tồn của Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh; khẳng định tầm vóc tư tưởng, bản lĩnh và trí tuệ của Đảng và dân tộc Việt Nam trong thời khắc lịch sử đặc biệt của đất nước.

PSG vô địch Ligue 1 lần thứ 14 trong lịch sử

PSG vô địch Ligue 1 lần thứ 14 trong lịch sử

Rạng sáng 14/5 theo giờ Việt Nam, CLB Paris St Germain (PSG) đã chính thức bảo vệ thành công chức vô địch Ligue 1 mùa giải 2025/2026 sau chiến thắng 2-0 trên sân của Lens, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế thống trị tại bóng đá Pháp.

Cục Thể dục Thể thao Việt Nam lên tiếng về quy trình tuyển chọn đội tuyển cờ vua dự Olympiad 2026

Cục Thể dục Thể thao Việt Nam lên tiếng về quy trình tuyển chọn đội tuyển cờ vua dự Olympiad 2026

Sau những tranh cãi liên quan đến danh sách đội tuyển cờ vua Việt Nam tham dự Olympiad 2026 (giải vô địch đồng đội cờ vua lớn nhất thế giới do Liên đoàn Cờ vua Thế giới (FIDE) tổ chức định kỳ 2 năm/lần), Cục Thể dục Thể thao Việt Nam khẳng định, việc lập nhóm Zalo chỉ là bước rà soát ban đầu của Liên đoàn Cờ vua Việt Nam, chưa phải quyết định tuyển chọn chính thức đội tuyển quốc gia.

Nghệ sĩ Ưu tú không tham gia Cuộc thi Tài năng diễn viên Cải lương toàn quốc

Nghệ sĩ Ưu tú không tham gia Cuộc thi Tài năng diễn viên Cải lương toàn quốc

Cá nhân đã được phong danh hiệu từ Nghệ sĩ Ưu tú trở lên không được tham gia Cuộc thi Tài năng diễn viên Cải lương toàn quốc năm 2026. Thí sinh không diễn, thi lại các trích đoạn, tiểu phẩm mà bản thân đã từng đoạt giải trong các Cuộc thi Tài năng diễn viên Cải lương do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tổ chức.

Thi phim ngắn về Quốc Tử Giám: Lan tỏa những câu chuyện hiền tài xưa nay

Thi phim ngắn về Quốc Tử Giám: Lan tỏa những câu chuyện hiền tài xưa nay

Cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay” do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - Trường Đại học/Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076-2026).

Cảnh báo nhiều dự án thi công không an toàn, gây tai nạn nghiêm trọng tại Đà Nẵng

Cảnh báo nhiều dự án thi công không an toàn, gây tai nạn nghiêm trọng tại Đà Nẵng

Đà Nẵng đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng, chỉnh trang đô thị với hàng loạt công trình, dự án quy mô lớn mọc lên giữa lòng phố biển. Nhưng phía sau nhịp thi công ngày đêm ấy, những vụ sập tường, gãy cẩu tháp, công nhân tử vong dưới cống sâu hay rơi từ tầng cao liên tiếp xảy ra thời gian gần đây đang gióng lên hồi chuông báo động về an toàn lao động.