Từ năm 1983, khán giả đã biết đến nghệ sĩ Duy Thanh (Nhà hát Tuổi trẻ) với vai diễn anh Cảnh sát Thiện trong bộ phim nhựa“Vụ án đêm cuối năm” của đạo diễn Châu Huế. Gương mặt nghiêm nghị, đặc biệt là sự nghiêm túc trong nghề đã đưa Duy Thanh tiếp tục khẳng định mình ở nhiều vai diễn Công an ấn tượng: Tư Minh trong "Săn bắt cướp" (đạo diễn Trần Phương), Thiện Ngôn trong "Đêm dông" của Điện ảnh Công an (kịch bản: Hữu Ước, đạo diễn: Nguyễn Quang Vinh) v.v…
Anh cũng là gương mặt được yêu quý qua hàng loạt phim truyền hình: “Cao nguyên không yên tĩnh”, “Cầu trầm”, “Chuyên án chưa kết thúc”, các vai đội trưởng, đội phó, giám đốc Công an tỉnh v.v… trong seri phim truyền hình “Cảnh sát hình sự” ăn khách. Đó là chưa kể các vai Cảnh sát của anh trên sân khấu như vở “Đứa con tôi”. Duy Thanh còn là đồng đạo diễn phim “Miền đồi ấm áp”.
Chuyện về những vai diễn Công an được Duy Thanh chia sẻ chân tình và cởi mở, trong không gian ấm cúng của ngôi nhà nằm bên triền đê sông Hồng mênh mang nắng gió.
PV: Thưa nghệ sĩ Duy Thanh! Vào vai người Cảnh sát nhân dân (CSND) quả không dễ, khi đòi hỏi ngoài kỹ thuật diễn xuất, phải có sự am tường nghiệp vụ Công an. Anh đã làm thế nào để có những vai diễn khiến đáng nhớ?
Nghệ sĩ Duy Thanh: Đóng vai Cảnh sát quả có nhiều cái khó. Trước hết, ngoại hình, gương mặt phải tạo được sự tin cậy của khán giả. Nhưng điều quan trọng, diễn viên phải hiểu biết về lực lượng này. Phải phân biệt được nhân vật Công an của mình ở lĩnh vực nào: Cảnh sát giao thông, Cảnh sát hình sự hay quản lý hành chính v.v…. , rồi phải xác định được cương vị và nhiệm vụ của nhân vật.
Vai diễn của tôi thường là người Công an lớn tuổi, nhưng nếu là chỉ huy, thì phải chững chạc, chín chắn, còn nếu là lính, thì lại phải diễn theo tâm lý, suy nghĩ của người lính đã lớn tuổi. Đặc điểm, tâm lý anh Công an ở Bộ cũng không giống với Công an ở địa phương. Cảnh sát hình sự thường ăn nói bỗ bã, hòa đồng, trong khi lính điều tra lại có phần kín kẽ, thâm trầm, anh em trinh sát thường thích nghi nhanh với hoàn cảnh, luôn có cách ứng xử phù hợp khi tiếp cận đối tượng, dù là trí thức hay lưu manh v.v… Vì thế, diễn viên phải hiểu được tâm lý, tư duy của người Cảnh sát ở từng lĩnh vực cụ thể mà nhân vật đảm nhiệm.
Cùng với những chuyến thực tế, ở ngoài đời, tôi cũng có nhiều bạn bè là Công an, nên có điều kiện tìm hiểu về lực lượng này, cả cái tốt và cái xấu, cả công việc lẫn đời thường, nên thấu hiểu và sẻ chia. Tôi luôn khai thác sâu cho vai diễn của mình không chỉ về nghiệp vụ, mà về tâm lý, tình cảm. Bởi dù thế nào, anh Công an vẫn là con người với những điều hết sức đời thường, nên khi diễn xuất họ trong công việc, phải theo phong cách của người Cảnh sát, nhưng diễn về họ trong cuộc sống thường ngày, lại có thể tếu táo, thoải mái hơn.
PV: Quá trình thực hiện các vai diễn, anh đã tiếp xúc với nhiều CBCS trong lực lượng Cảnh sát, cũng như trải nghiệm đời sống của nhiều nhân vật. Với anh, điều gì về phẩm cách và con người họ đọng lại, để anh nhận ra và đi sâu khắc họa?
Nghệ sĩ Duy Thanh: Cốt lõi, bản chất của họ là những người nghiêm túc, trung thành bảo vệ chế độ đến cùng. Họ giữ tính nguyên tắc xuyên suốt: tuân thủ tuyệt đối sự chỉ đạo của cấp trên, dù có khi, người chỉ huy mang cấp hàm thấp hơn. Chính điều đó làm nên sức mạnh kỷ luật, để họ luôn giành chiến thắng trong các cuộc đấu tranh với tội phạm.
Có lần, đi theo một anh Cảnh sát vào trại giam lấy cung, thấy anh hút thuốc, tôi ngạc nhiên vì anh không nghiện thuốc. Lúc về, hỏi anh mới biết: Đối tượng nghiện thuốc, nên phải hút thuốc để có những đòn tâm lý với tội phạm. Những chi tiết quan sát được trong các lần thực tế, đều được tôi xử lý trong các vai diễn một cách chọn lọc, phù hợp với hoàn cảnh.
PV: Từng vào nhiều vai Cảnh sát, hẳn anh cũng có không ít kỷ niệm đẹp trong những lần đóng phim?
Nghệ sĩ Duy Thanh: Hồi đóng phim “Vụ án đêm cuối năm”, là phim đầu tay nên tôi dành thời gian nghiên cứu kỹ kịch bản cũng như quan sát thực tế, nên rất hiểu cả phong cách khi người chỉ huy nói chuyện với chiến sĩ ra sao, với người đồng cấp thì thế nào. Trong phim, có cả lực lượng Cảnh sát của Công an Hà Nội và Công an quận Ba Đình tham gia, thế mà nghe tôi nói chuyện, các anh Công an Hà Nội cứ tưởng tôi thuộc Công an quận Ba Đình, còn Công an quận Ba Đình lại tưởng tôi thuộc Công an Hà Nội.
Ở phim "Săn bắt cướp", tôi vào vai Đội trưởng trinh sát Tư Minh mưu trí, dũng cảm, cùng với nghệ sĩ Trọng Trinh diễn cảnh đánh nhau với bọn cướp trên sông giữa trời nắng chang chang, rất vất vả. Chúng tôi phải ngã xuống sông rồi lại lên “phơi nắng” trên thuyền tới mấy lần, khiến Trọng Trinh bị cảm và “lặn mất tiêu” ở một cảnh quay, làm cả đoàn phim nháo nhào.
Trong phim “Đêm dông” của Điện ảnh CAND, tôi diễn cảnh Trung úy Thiện Ngôn truy đuổi tội phạm và bị bắn vào lưng. Nhân vật bị 2 lần bắn, nên đúng ra, miếng bảo hiểm sau lưng phải to. Nhưng do điều kiện khi đó chỉ có miếng bảo hiểm rất nhỏ, nên sau lần “bắn” đầu tiên đã hỏng, lại bị xô lệch trong quá trình diễn, nên khi “bắn” lần 2, lưng tôi bị cháy sém, bỏng rát, khiến mọi người hoảng hồn. Nhưng bộ phim cũng để lại ấn tượng tốt đẹp khi được Công an Thuận Hải tận tình giúp đỡ về mọi mặt và suốt 2 tháng quay phim, tác giả Hữu Ước cũng lăn lộn rất nhiệt tình cùng cả đoàn phim.
Khi đóng phim “Cao nguyên không yên tĩnh” ở Đà Lạt, cả tháng ròng, ngày nào tôi cũng vào buôn làng tiếp xúc với bà con, tìm hiểu phong tục, tập quán của đồng bào. Mặc dù vào vai Công an, nhưng là trinh sát địa bàn nên phim đó, tôi không hề mặc cảnh phục. Thế nhưng, trò chuyện cùng tôi, bà con đều bảo tôi là “Công an thật”! Có lẽ, chất Công an đã ngấm sâu vào người tôi!
PV: Xin hỏi thật, các vai diễn thành công của anh, bắt nguồn từ kỹ thuật diễn xuất lành nghề, hay sự am hiểu và rung động trước cuộc sống, chiến đấu của người CSND?
Nghệ sĩ Duy Thanh: Từ thực tế tìm hiểu, từ những vai diễn đã trải, tôi hiểu rất rõ, Công an là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ chế độ, gìn giữ sự bình yên cho nhân dân và họ cũng phải chịu nhiều hy sinh, mất mát thầm lặng, nên đáng được yêu quý, trân trọng. Cũng như các ngành nghề khác, lực lượng CSND cũng có người tiêu cực, nhưng đó chỉ là cá biệt và không nên đi sâu khai thác. Vì thế, những vai diễn của tôi đều đi từ sự rung động sâu thẳm của trái tim.
PV: Tới đây, liệu anh có tiếp tục vào vai người chiến sĩ Cảnh sát?
Nghệ sĩ Duy Thanh: Nếu có điều kiện, tôi sẽ lại đóng các vai về anh CSND, với mong muốn, bằng sự trải nghiệm, vốn hiểu biết của mình, góp phần xây dựng hình tượng người CSND đàng hoàng, nghiêm túc, hết mình vì nhiệm vụ, để người dân tin và yêu hơn lực lượng CSND.
PV: Xin cảm ơn anh!
