Này nhé: má tròn, môi mọng, mắt đen, chân tay to khỏe, cái hông, cái eo đẫy đà rắn chắc… Đặc biệt là đôi má đỏ hây hây của chị. Tôi đã mê cái má hồng cùng nụ cười tươi rói kia lúc nào không biết.
Mê thế, thích thế nhưng tôi không dám tỏ tình, hay đục vách nhà chị vào mỗi đêm. Tôi chỉ nhìn chị từ xa, hoặc trêu chọc vu vơ. Còn chị, luôn coi tôi như đứa em trai, lúc nào cũng cấu má tôi nói những điều âu yếm. Tôi tức lắm nhưng không biết phải làm gì.
Lâu lắm rồi! Vào một buổi sương sớm của tháng mười xa xưa ấy. Cánh đồng trước bản Pác Tháy vẫn ngái ngủ, dòng sông cũng đang cuộn mình trong sương sớm, cái bến nước còn vắng bóng người thì chị Lảnh xuất hiện. Chị vẫn đi cõng nước như thế từ lúc còn bé. Những năm trước, sớm nào tôi cũng ra bờ sông nhấc lưới, và tôi vẫn thấy chị Lảnh: đen nhẻm, gầy guộc, run rẩy trước cái ống bương nước quá nặng.
Nhưng vào buổi sớm hôm ấy, tôi bỗng thấy chị rực rỡ với bộ quần áo màu chàm. Chị cúi người xuống, để lộ bờ vai trắng muốt, đôi chân to khỏe trắng ngần của chị in lên mặt nước. Thế rồi chị vốc nước vào ống bương, đeo lên vai mình. Khi chị ngước lên cũng là lúc gương mặt tròn trịa ấy gặp những tia nắng đầu tiên của buổi bình minh núi rừng. Cả khuôn mặt chị sáng ngời, vài giọt nước đậu trên má chị lung linh như những hạt ngọc. Bàn tay trắng muốt của chị quệt ngang qua má rồi nhoẻn cười làm nghiêng ngả cả khúc sông. Tôi đứng như trời trồng vì lần đầu tiên thấy chị đẹp thế.
Tôi thấy chị như một nàng tiên hiện ra trong sương sớm. Tôi ngẩn ngơ đứng nhìn. Tôi ngẩn ngơ nghĩ ngợi. Tôi ngẩn ngơ tưởng tượng… và tôi cũng biết mình bắt đầu trở thành trai bản vì đã thích nhìn con gái.
Từ lần ấy tôi mê chị. Lúc nào tôi cũng nghĩ đến chị và lảm nhảm trong những giấc mơ. Mé tôi là người biết được điều đó, bà bảo: "Nếu con thích cái Lảnh thật, mé sang hỏi bác Tốc lấy nó làm vợ cho con ...". Nhưng tôi đã giãy nảy từ chối vì sĩ diện và cả sự xấu hổ nữa. Tôi rất thích mé sang hỏi chị ấy làm vợ tôi, nhưng cũng rất ngại ngần khi người khác biết được ý nghĩ của mình. Hồi ấy, dù tôi đã cựa mình để trở thành trai bản, nhưng cũng chỉ là một cậu bé mơ mộng mà thôi. Tôi đã im lặng, đỏ mặt, nói vùng vằng không đồng ý, cũng chẳng chối từ. Mé nhìn tôi cười cười rồi không nói gì nữa.
Cũng từ lần ấy tâm tính tôi thay đổi, lầm lỳ ít nói, hay lang thang một mình vào đêm khuya. Tôi thích lang thang một mình trên cánh đồng trước bản, hay đứng ngẩn ngơ ở cái bến nước mù sương kia.
Bây giờ nhớ lại, tôi thấy mình thật may mắn vì được sống những giây phút lãng mạn nhất cuộc đời. Tôi đã lang thang ngoài đồng, nói lảm nhảm một mình những lời yêu thương với chị Lảnh. Tôi đã đứng ngẩn ngơ ở bến nước và tưởng tượng chị Lảnh với bàn tay to khỏe trắng muốt quệt ngang khuôn mặt tròn trịa sáng ngời… Và tôi đã hét lên như một gã trẻ con điên dại rằng: Tôi yêu chị! Muốn lấy chị làm vợ!
Và từ đó, sáng nào tôi cũng dậy thật sớm, đến cái bến nước đầy sương khói kia để nhìn thấy chị đi cõng nước. Mỗi lần thấy tôi, chị lại nhoẻn cười, véo vào mặt tôi trêu chọc: Sao em dậy sớm thế? Tôi ức lắm! Không biết nói gì, cái đầu cứ ong ong như muốn vỡ. Đôi lúc nước mắt tự ứa ra đau khổ một cách tưởng tượng. Tôi muốn gào lên, hét lên rằng, tôi thích nhìn chị vào mỗi bình minh ở cái bến nước này! Tôi muốn ngắm khuôn mặt tròn trịa sáng ngời kia! Tôi muốn gào lên rằng, sẽ bảo mé sang nhà hỏi chị làm vợ tôi… Nhưng tôi không nói nổi, chỉ ấm ức, bất lực, hờn tủi, tự ti… đúng kiểu một đứa trẻ mới lớn.
Còn chị, có lẽ cũng biết được những điều tôi muốn nói - tôi nghĩ thế. Chị cứ nhìn tôi cười trìu mến, đôi môi mọng chín tủm tỉm, cái má tròn trịa ửng hồng, cái hông rắn chắc vội vàng đi, đôi bàn tay trắng muốt thì véo vào mặt tôi chế giễu. Tôi điên mất!
Đến một đêm, bản Pác Thay của tôi có đám cưới. Tôi thấy chị Lảnh cười nói, hát hò với đám thanh niên, rồi đôi mắt chị lúng liếng nhìn anh Quang - bộ đội biên phòng đóng quân gần đó. Tôi đi lại, gầm ghè, bực tức… ngực như muốn vỡ tung vì ghen tị. Và đêm hôm đó - cái đêm trăng sáng vằng vặc của tháng mười no đủ, tôi đã thấy chị Lảnh, sánh vai cùng anh Quang bộ đội đi xuống cánh đồng trước bản.
Họ đi sát bên nhau, cười nói vu vơ. Bóng họ in dài trên những thửa ruộng mới gặt còn thơm mùi lúa chín. Tôi đã mò mẫm đi theo như kẻ thất tình, tôi không biết đi theo họ làm gì, nhưng tôi cần phải đi. Tôi sợ anh Quang bộ đội có giọng nói miền xuôi sẽ cướp mất chị Lảnh của tôi.
Họ vẫn đi. Họ ngả đầu vào nhau, tì vai vào nhau, cầm lấy tay nhau, vịn chân vào nhau… họ cười, họ nói và hình như đó là những lời yêu đương. Tôi cố dỏng tai nghe ngóng, lồng ngực thở như tiếng tù và thợ săn.
Anh Quang và chị Lảnh đến bên một đống rơm thì dừng lại. Hai người từ từ sát lại nhau, rồi họ thì thầm gì đó, rồi họ chỉ còn là một… Tôi rũ xuống, liêu xiêu ra về.
Và từ lần đó, tôi chính thức trở thành kẻ thất tình non dại. Tôi bỏ ăn, bỏ làm, bỏ nhà đi lang thang ngoài đồng như kẻ điên. Cả nhà tôi sợ hãi. Mé tôi lo lắm, bà biết con trai mình đang thất tình nên dỗ dành bằng cách sẽ đi hỏi chị Lảnh về làm dâu nhà tôi. Nhưng tôi vẫn vùng vằng, vẫn hờn dỗi hơn cả một đứa trẻ.
Cũng từ lần đó, tôi không dậy sớm đến cái bến nước sương khói kia để ngắm nhìn chị nữa. Tôi ghét cách chị tủm tỉm cười với tôi, ghét cách véo vào má tôi trêu chọc. Và tôi lại càng ghét khi nghĩ đến hình ảnh chị và cái anh Quang bộ đội kia thì thầm bên đống rơm mới gặt của tháng mười no đủ.
Cho đến một buổi chiều, khi tôi đang rong đàn trâu về chuồng thì gặp chị Lảnh đi lấy củi dưới chân núi. Chị nhìn tôi, vẫn cái điệu tủm tỉm cười và hỏi: "… sao dạo này không thấy em dậy sớm nhấc lưới ở bến sông?". Tôi cười ngượng cúi đầu nói lí nhí: "Không thích!". Chị lại thò bàn tay to khỏe, trắng muốt véo vào má tôi trêu chọc: "Lười thế…". Tôi muốn hét lên thật to, muốn cào cấu tấm thân đẫy đà của chị, muốn chị biết rằng tôi đã yêu và đang đau đớn vì chị. Nhưng tôi chỉ đứng như hòn đá, cúi đầu lí nhí không nên lời. Chị Lảnh bỏ vào tay tôi hai quả đào rừng chín mọng, rồi vội vã gánh củi về nhà. Tôi đã không ăn hai quả đào chín mọng thơm lừng ấy mà hờn dỗi ném đi.
Đến tháng mười năm sau - một đêm tháng mười lộng lẫy đầy ánh trăng - đám cưới chị Lảnh với anh Quang bộ đội được tổ chức. Một đám cưới linh đình vui vẻ vì có bộ đội biên phòng góp vui. Họ hát hò, uống rượu, trò chuyện suốt đêm. Tôi cũng có mặt ở đó và khi ấy tôi đã lớn vổng trở thành một trai bản thực thụ.
Đêm ấy, chị Lảnh thật đẹp với bộ quần áo chàm cô dâu, đôi mắt chị mở to sâu thẳm, đôi má chị hồng hào mãn nguyện, và bàn tay trắng muốt to khỏe của chị lại véo vào má tôi trêu ghẹo. Lần ấy tôi đã uống rượu - tôi uống nhiều lắm - uống hơn cả một trai bản thực thụ. Và tôi say, tôi lảm nhảm những điều vô nghĩa. Rồi tôi lại lang thang ngoài đồng như kẻ mộng du, tôi đến bên bến nước đầy sương khói, hát nghêu ngao những câu chữ thất tình.
Tôi không nhớ mình đã đau khổ thế nào. Chỉ đến khi tôi được gọi đi học ở trường dân tộc nội trú ngoài tỉnh, rồi đi học ở Hà Nội và trở thành một anh phóng viên quèn nhưng hình ảnh của chị Lảnh thỉnh thoảng vẫn hiện về trong những giấc mơ của tôi.
Cho đến vài hôm vừa rồi, tôi cùng vài người bạn đi ngang qua một cái chợ quê thuộc huyện Chương Mỹ (Hà Tây cũ). Tôi bỗng thấy một thiếu phụ gầy gò, đen đúa, đội cái nón trắng ngồi bán bánh chưng. Tôi giật mình khi đôi mắt của người thiếu phụ ấy nhìn tôi, mời mua bánh. Vâng! Đôi mắt ấy: đen láy, sâu thẳm, đầy ắp nước… Đôi mắt của chị Lảnh ngày nào ở bến nước sương khói kia. Tôi không thể nhầm lẫn được. Tôi đã đến thật gần chị, mua một cái bánh để nhìn thật kỹ đôi mắt kia. Và cuối cùng để thực chứng, tôi đã nói một câu tiếng Tày: "Ăn pẻng nảy kỷ lai sèn?" (Cái bánh này bao nhiêu tiền?). Người thiếu phụ ấy giật mình, đánh rơi cái bánh, ấp úng nhìn tôi và hỏi vồn vã: sao chú biết nói tiếng Tày?
Tôi cũng lúng túng không kém. Đúng là chị Lảnh ngày nào - người chị đã làm tôi mê đắm một thời. Nhưng trước mặt tôi bây giờ là một người phụ nữ khác, trông chị như bất cứ một thiếu phụ quê mùa đi chợ phiên. Chị đã không nhận ra tôi và tôi cũng suýt nữa không nhận ra chị nếu không nói vài câu tiếng Tày thân yêu của cái bản xa tít núi rừng kia.
Chiều hôm đó, chị đã mời tôi về nhà - căn nhà nhỏ, trong một xóm yên bình của đồng bằng Bắc Bộ. Anh Quang đã ra quân, già nua như bất cứ người nông dân nào. Chị Lảnh xúc động cười nói vì gặp được người đồng hương. Trong suốt bữa cơm, tôi cố hình dung lại khuôn mặt tròn trịa sáng người của chị, nhưng không thể. Tất cả đã hết, nó chỉ đọng lại trong vỏ não của một kẻ hay tưởng tượng như tôi. Tất cả đã đi qua như một giấc mơ và chỉ riêng tôi cố níu kéo bằng những hoài niệm. Còn chị Lảnh bây giờ - chị không nhớ gì về những buổi bình minh rực rỡ của thời con gái. Chị cũng không còn nhớ tôi đã yêu chị đến mức nào. Chị đã già nua, đen đúa vì thời gian và công việc đồng áng, chị chỉ hỏi tôi những câu xã giao về quê hương, làng bản và chị chỉ giục tôi uống rượu cùng anh Quang - chồng chị.
Tôi cố nhìn sâu vào mắt chị để tìm lại những câu chuyện xa xưa, má tôi nóng bừng như còn nguyên cái véo âu yếm của chị, bàn tay tôi vẫn nguyên cảm giác cầm hai quả đào rừng chín mọng… nhưng chị - chị không nhớ gì và cũng chẳng cần nhớ gì. Chị vẫn là chị của tôi - một người chị cùng bản Pác Thay yêu dấu!
Tôi ra về, lòng không vui cũng chẳng buồn. Tôi rất muốn nán lại nhà của chị, rất muốn nhìn sâu vào mắt chị để gợi nhớ những giây phút đẹp đẽ ngày xưa. Nhưng tất cả đã không còn. Chị quên hết và chị chẳng cần nhớ. Phải, nhớ để làm gì? Nhớ rằng ngày xưa mình rất đẹp ư? Nhớ rằng ngày ấy có một gã trai bản mới lớn mê đắm mình ư? Nhớ để làm gì nhỉ?! Vẻ đẹp của chị có lẽ chỉ riêng tôi mê mẩn và tồn tại trong bộ óc gàn dở của mình. Còn cuộc sống này cứ đi qua - đi qua - đi qua - đi qua như vốn nó đã vậy. Nhớ để làm gì. Vô ích lắm!
Tôi đến chân đê. Mùa này vùng đồng bằng hanh khô và rũ rượi. Tất cả chỉ còn màu trắng xám, đám cỏ cũng rũ mình héo hon, chỉ riêng một bụi hoa cát đằng mọc bướng bỉnh xanh mướt, chúng nhú ra những nụ hoa màu tím đẹp lung linh. Tôi giơ máy ảnh, ngắm nghía rồi chụp. Bất giác vài đứa trẻ đi qua, chúng reo lên: hoa đẹp quá! Thế rồi chúng thò tay vặt hết. Những nụ hoa tím đẹp lung linh ấy đi theo chúng - nằm trên bàn tay búp măng vô tư của chúng. Rồi chúng lại reo lên: Ra sông bắt cá thôi… Chúng rầm rập chạy đi, những nụ hoa cát đằng bị bỏ lại, rơi lả tả trên nền ruộng mùa đông nứt nẻ.
Và bây giờ bụi hoa cát đằng bướng bỉnh, xanh mướt ấy không còn một nụ hoa. Chúng vẫn đứng rì rào, bướng bỉnh như chẳng có chuyện gì xảy ra. Có lẽ chúng đang chuẩn bị để cho ra những nụ hoa mới. Tôi thu máy ảnh, tự lẩm bẩm trong đầu: không chụp nữa!
