"Những người thắt đáy lưng ong…" qua thơ và đời

Dân ta, đặc biệt là "phái mạnh", tít từ thời các cụ, đã phán: "Những người thắt đáy lưng ong - Vừa khéo chiều chồng vừa khéo nuôi con". "Khéo nuôi con" thì nhà có phúc. "Khéo chiều chồng", nhà đầy ắp tình yêu.

Một ông bạn rất rắn rỏi, xù xì tính cách, của tôi, có lần trải lòng: "Tôi nghiệm ra rằng, cánh đàn ông chúng mình, hóa ra còn thích được chiều chuộng hơn cả phụ nữ, hoặc ít ra là không kém, ông ạ!". "Thế thì thế giới này âm tính triệt để rồi" - Tôi cười đáp. Cười đáp xong, ngẫm lại, hóa ra mình cười mình. Tôi từng viết: Có một Thăng Long huyền thoại - Rồng lên từ phía sông Hồng - Có một Thăng Long áo mỏng - Gió đùa quanh tấm lưng ong (Thăng Long). Thế thì cả tôi, nhiều người, cả Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội, đều chẳng đã "âm tính" là gì?

Mà chẳng cứ tôi hôm nay, cụ Nguyễn Khuyến - Tam Nguyên Yên Đổ - xưa, trong câu đối "Khóc vợ" cũng đã viết: Nhà chỉn (vốn, vẫn, cũng) nghèo thay! Nhờ được bà hay lam hay làm, thắt lưng bó que, xắn váy quai cồng, tất tả chân đăm đá chân chiêu, vì tớ đỡ đần trong mọi việc. Bà đi đâu vội mấy! Để cho lão vất vơ vất vưởng, búi tóc củ hành, buông quần lá tọa, gật gù tay đũa chạm tay chén, cùng ai kể lể chuyện trăm năm.

"Thắt lưng bó que" chẳng cũng là "Thắt đáy lưng ong" đó sao?

Đỗ Mục (803-853), thi gia quan trọng thời Vãn Đường (836-907), có bài "Khiển hoài" (Tự sự): Lạc phách giang hồ tái tửu hành - Sở yêu tiêm tế chưởng trung khinh - Thập niên nhất giác Dương Châu mộng - Danh đắc thanh lâu bạc hạnh danh.

"Sở yêu tiêm tế" nghĩa là "Eo lưng gái nước Sở thon nhỏ", tức là "Thắt đáy lưng ong".

Đời Xuân Thu (770-745 tr.CN) vua nước Sở là Sở Linh Vương ưa những cung phi lưng thon nhỏ, nên con gái nước Sở muốn vào cung, muốn được yêu, phải nhịn ăn để có được tấm lưng thon. Từ đó, "Sở yêu" (Eo lưng con gái nước Sở) thành ra một "Tiêu chuẩn" trong vẻ đẹp của con gái Trung Hoa.

"Chưởng trung khinh" nghĩa là "nhẹ trên lòng tay". Đời Tây Hán (206 tr.CN-220), Hán Thành Đế (32 tr.CN-20), cũng chỉ thích những cung phi "eo lưng nhỏ bằng một chét tay", "có thể nhảy múa trên bàn tay lực sĩ". Chị em nàng Triệu Phi Yến nhỏ nhắn và cũng sở hữu những tấm "lưng ong" (Sở yêu) như vậy. Thậm chí, hai nàng này còn luôn đeo xạ hương bên lưng ong để tránh thụ thai, mong được vua yêu mãi.

Bài thơ của Đỗ Mục ở trên, có thể dịch ra là: Giang hồ quen thói không dừng được - Rượu ngon gái Sở đầy bên mình - Mười năm tỉnh giấc Dương Châu mộng - Bạc tình, bạc hạnh chốn lầu xanh.

Phương Đông là thế. Phương Tây nào có khác gì. Tiêu chuẩn "Ba vòng": 90-60-90 trong các cuộc thi hoa hậu thế giới chính là đã có "Sở yêu". Bởi vì, nếu không có "vòng 1", "vòng 3" lớn hẳn lên thì lấy đâu ra "lưng ong". Ba vòng bằng nhau, người Việt gọi là "Cá rô đực" (nếu gầy) hoặc "Thon thon hình vại" (nếu béo).

Cho nên con gái, điển hình là các "chị Hai Quan họ", dù mớ ba mớ bảy, thì vẫn phải có cái "thắt lưng xanh". Ngoài việc phối màu với "dải yếm đào" và màu áo tía sang trọng, nó còn làm nổi bật tấm lưng ong của họ. Vì vậy, Nguyễn Bính mới thốt ra: Mùa xuân là cả một mùa xanh - Trời ở trên cao lá ở cành - Ra khỏi cổng làng tôi bỗng thấy - Bắt đầu là cái thắt lưng xanh.

Chiếc áo dài tân thời - Lơ muya - của ta, trong một lần biểu diễn thời trang, một nhà thiết kế người Nhật nổi tiếng thế giới, bảo tôi là, nó "rất… sexy". Quả vậy, nó vừa bó eo, vừa khoe eo, lại không làm mất tí nào "vòng 1" và "vòng 3". Rồi khi gió thổi hay quạt chạy, nó tung hai vạt mỏng bay phấp phới như hai lá cờ của tình yêu, nồng nàn quấn quýt lấy "Sở yêu", "Ấn phúc" (bụng Ấn Độ) và "vòng 3"; thậm chí, nếu gió hơi mạnh, nó còn ve vuốt cà "vòng 1" nữa. Sexy thế mà vẫn thục nữ, vẫn đoan trang mới tài. Ôi cái áo dài Việt! Ôi những cái "Việt yêu" của tôi!

Nói thế, không có nghĩa là đời chỉ yêu mỗi "Sở yêu". Ai lưng thon, lưng ong thì trông như lọ độc bình cắm hoa. Bây giờ, bao người còn thích cắm hoa trong cốc, trong cúp, trong vò, chum và vại nữa. Không cần và không phải ai cũng giống Sở Linh Vương và Hán Thành Đế hay các cụ ta ngày xưa. Có vẻ đẹp "liễu yếu đào tơ", lại có vẻ đẹp khỏe mạnh, đầy đặn, đầy ắp sức thanh xuân.

Ngày xuân, tốt nhất là nên nhớ câu: "Không có phụ nữ xấu, chỉ có những người phụ nữ không biết làm đẹp cho mình mà thôi!".

Vâng! Phụ nữ luôn đẹp!

Đ.T.L.

Các tin khác

“Sáng mãi tên Người” – chương trình nghệ thuật giàu cảm xúc về Chủ tịch Hồ Chí Minh

“Sáng mãi tên Người” – chương trình nghệ thuật giàu cảm xúc về Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tối 19/5, chương trình nghệ thuật chính luận “Sáng mãi tên Người” đã diễn ra tại Trung tâm Nghệ thuật Âu Cơ, Hà Nội. Đây là sự kiện do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chủ trì, Báo Văn hóa phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2026).

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Nhiều hoạt động ý nghĩa kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhiều hoạt động ý nghĩa kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhân Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), 115 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5/6/1911 - 5/6/2026) và 50 năm Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, tại TP Hồ Chí Minh diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, triển lãm ý nghĩa.

Khai mạc Cuộc thi tài năng diễn viên cải lương toàn quốc năm 2026

Khai mạc Cuộc thi tài năng diễn viên cải lương toàn quốc năm 2026

Tối 17/5, tại Nhà hát TP Hồ Chí Minh đã diễn ra Lễ khai mạc Cuộc thi tài năng diễn viên cải lương toàn quốc năm 2026. Chương trình do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam cùng các đơn vị liên quan tổ chức.

Khởi dựng vở kịch đặc biệt về lực lượng An ninh nhân dân

Khởi dựng vở kịch đặc biệt về lực lượng An ninh nhân dân

Hội tụ những gương mặt “thương hiệu” của Nhà hát Kịch CAND, vở kịch nói “Cờ tàn” (tên gọi khác là “Dòng sông khuất”) chính thức khởi công vào ngày 18/5. Đây cũng là tác phẩm đặc biệt về được Nhà hát Kịch CAND đầu tư dàn dựng nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân.

Công an Hà Nội: Hành trình đến ngôi vương

Công an Hà Nội: Hành trình đến ngôi vương

Chức vô địch của CLB Công an Hà Nội (CAHN) tại V.League mùa 2025/26 không chỉ gây ấn tượng bởi việc đăng quang sớm 3 vòng đấu, mà còn bởi cách thầy trò HLV Mano Polking chinh phục ngôi vương bằng bản lĩnh, sự ổn định và tinh thần tập thể của một đội bóng lớn.

Các VĐV hào hứng vào cuộc đua.

Hình ảnh đẹp về Hải Phòng qua các hoạt động văn hóa, thể thao nổi bật

Ngày 17/5, tại đảo Vũ Yên (TP Hải Phòng) đã diễn ra giải chạy “Hải Phòng Legacy Marathon 2026 - Dấu chân thành phố Cảng”, hoạt động nằm trong chuỗi các sự kiện chào mừng kỷ niệm 71 năm Ngày Giải phóng Hải Phòng (13/5/1955 – 13/5/2026) và 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026).

Sôi nổi Giải Pickleball lực lượng Cảnh sát kinh tế năm 2026

Sôi nổi Giải Pickleball lực lượng Cảnh sát kinh tế năm 2026

Giải đấu năm nay quy tụ hơn 80 vận động viên tranh tài ở hai nội dung đôi nam và đôi nam - nữ. Các trận đấu diễn ra sôi nổi, hấp dẫn với tinh thần đoàn kết, trung thực, cao thượng, cống hiến nhiều pha bóng đẹp mắt cho khán giả.

Tái bản tác phẩm “Lịch sử nước ta” của Bác Hồ

Tái bản tác phẩm “Lịch sử nước ta” của Bác Hồ

Cuốn sách “Lịch sử nước ta” với 208 câu thơ lục bát giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh được Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật tái bản với diện mạo mới, cùng hệ thống tranh minh họa sinh động, nhiều trang tô màu, giúp bạn đọc nhỏ tuổi vừa đọc, vừa khám phá lịch sử bằng trí tưởng tượng của riêng mình.

U17 Việt Nam dừng bước tại tứ kết châu Á, HLV Cristiano Roland động viên học trò hướng tới World Cup

U17 Việt Nam dừng bước tại tứ kết châu Á, HLV Cristiano Roland động viên học trò hướng tới World Cup



Sáng 17/5 theo giờ Việt Nam, đội tuyển U17 Việt Nam đã khép lại hành trình tại Vòng chung kết U17 châu Á 2026 sau thất bại 0-3 trước U17 Australia ở trận tứ kết. Dù không thể tiến sâu hơn, thầy trò HLV Cristiano Roland vẫn tạo nên cột mốc lịch sử khi lần đầu tiên giành quyền tham dự FIFA U17 World Cup 2026.

Nhà hát Kịch CAND “trình làng” 4 tác phẩm kịch ngắn

Nhà hát Kịch CAND “trình làng” 4 tác phẩm kịch ngắn

4 tác phẩm kịch ngắn: “Ngôi sao may mắn”; “30 phút sinh tử”; “Lớp học trên bản thung sa”; “Đằng sau sự hi sinh” được Nhà hát Kịch CAND biểu diễn tại Nhà hát Hồ Gươm vào tối 16/5. Đây cũng là thành quả sau quá trình tập huấn mới nhất của nhà hát nhằm nâng cao chất lượng chuyên môn của các nghệ sĩ, diễn viên trong đơn vị.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Đạo diễn gạo cội của điện ảnh Hồng Kông làm Trưởng Ban Giám khảo DANAFF IV

Đạo diễn gạo cội của điện ảnh Hồng Kông làm Trưởng Ban Giám khảo DANAFF IV

Đạo diễn Đỗ Kỳ Phong (Johnnie To) - nhà làm phim gạo cội và là người góp công lớn trong việc bảo tồn bản sắc điện ảnh xứ Cảng Thơm, đưa dòng phim thể loại của khu vực này hiện diện tại các liên hoan phim lớn trên thế giới như Cannes, Venice hay Berlin - sẽ làm Chủ tịch Ban giám khảo hạng mục Phim Châu Á dự thi tại Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng lần IV (DANAFF IV).

Ra mắt CNA Creative Arts: Tiên phong định hình ngành công nghiệp Nhạc kịch Việt Nam

Ra mắt CNA Creative Arts: Tiên phong định hình ngành công nghiệp Nhạc kịch Việt Nam

Ngày 15/5, CNA Creative Arts chính thức ra mắt nhằm đáp ứng xu hướng thưởng thức nghệ thuật chất lượng cao và hưởng ứng chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa quốc gia theo Nghị quyết 80/NQ-TW của Bộ Chính trị. Sự kiện đánh dấu bước đi tiên phong trong việc kiến tạo một hệ sinh thái sản xuất, đào tạo và phát triển nhạc kịch chuyên nghiệp mang đậm bản sắc Việt Nam.

Từ U17 World Cup đến giấc mơ World Cup 2034

Từ U17 World Cup đến giấc mơ World Cup 2034

Chiến tích giành vé dự FIFA U17 World Cup 2026 mang đến niềm tự hào lớn cho bóng đá Việt Nam, nhưng phía sau cảm xúc ấy còn là một bài toán dài hạn cho tương lai. Từ một thế hệ cầu thủ trẻ giàu tiềm năng đến mục tiêu World Cup 2034 sẽ là hành trình kéo dài gần một thập kỷ, nơi tài năng chỉ mới là điểm khởi đầu. Điều quan trọng hơn cả là tạo ra một môi trường đủ tốt để những “viên ngọc thô” được trưởng thành, được thi đấu và đủ bản lĩnh tồn tại ở đỉnh cao bóng đá chuyên nghiệp.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.