Vấn đề thu hút sự quan tâm nhất của dư luận tại diễn đàn năm nay là sự ủng hộ của các nước đối với sáng kiến thành lập Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) và sáng kiến kết nối cơ sở hạ tầng khu vực do Trung Quốc khởi xướng.
Thêm nhiều nước tham gia
Phát biểu tại BFA 2015, Phó Thủ tướng thứ nhất của Nga Igor Shuvalov thông báo nước này đã quyết định tham gia AIIB, trở thành quốc gia mới nhất gia nhập định chế tài chính này, trong bối cảnh thời hạn chót cho việc nộp đơn xin gia nhập đã cận kề. Ông Shunalov cho biết, quyết định này do Tổng thống Nga Vladimir Putin phê chuẩn.
Trước đó, ngày 27/3, Bộ Tài chính Hàn Quốc cho biết, sau khi tham khảo ý kiến của các bộ, ngành liên quan, Chính phủ nước này đã quyết định tham gia AIIB với tư cách là thành viên sáng lập tương lai. Vì việc này sẽ giúp Seoul trợ giúp tốt hơn cho các nền kinh tế khu vực thông qua việc cung cấp ngân quỹ cần thiết để thực hiện các dự án phát triển then chốt thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời các công ty Hàn Quốc giàu kinh nghiệm trong các lĩnh vực xây dựng và giao thông sẽ hiện diện nhiều hơn trên thị trường.
Cùng ngày, Văn phòng Tổng thống Brazil Dilma Rousseff cho biết, Brazil rất quan tâm tới việc tham gia sáng kiến này của Trung Quốc và chấp nhận lời mời gia nhập của Bắc Kinh. Cũng trong ngày 27/3, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết, Austria đã nộp đơn xin gia nhập. Trong khi đó, lãnh đạo chính quyền Đài Loan (Trung Quốc) Mã Anh Cửu đã bày tỏ mong muốn tham gia AIIB. Tuy nhiên, chưa rõ liệu Đài Loan có được phép tham gia hay không bởi còn một số lý do khác.
Theo thỏa thuận được ký kết tháng 10/2014 giữa 21 quốc gia về thành lập AIIB từ sáng kiến của Trung Quốc, ngày 31/3 sắp tới sẽ là thời hạn cuối cùng để quyết định danh sách những nước được công nhận là thành viên sáng lập. Tính tới nay, ít nhất 37 nước đã sẵn sàng làm thành viên sáng lập của AIIB. Trong số này, ngoài gần 30 nước châu Á, còn có nhiều nước châu Âu - những nước mà, lúc đầu, không chỉ phản đối mà thậm chí còn coi thường AIIB, vì họ phải để ý thái độ của Mỹ.
Chính quyền Washington từng bày tỏ quan tâm về vấn đề quản trị và các tiêu chuẩn của AIIB và kêu gọi các nước bàn thảo chi tiết về những tiêu chuẩn của ngân hàng mới liên quan đến vấn đề bảo vệ môi trường và xã hội trước khi tham gia. Mặc dù tới thời điểm này, Mỹ cũng đã dịu giọng hơn khi nói về AIIB nhưng theo giới phân tích, Mỹ gần như chắc chắn không tham gia làm thành viên sáng lập của AIIB.
Nhà nghiên cứu cấp cao của Hội đồng quan hệ đối ngoại Mỹ Robert Kahn cho biết, Washington quan tâm AIIB có thể tìm cách thay thế những định chế như WB và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) hay không, và điều đó làm cho Mỹ thấy do dự. Bên cạnh đó, với hoàn cảnh tại Quốc hội Mỹ hiện nay, Mỹ khó có thể tham gia AIIB và được Quốc hội chấp thuận. Thậm chí, Mỹ không thể thực hiện những cải cách cơ bản tại IMF để làm cho định chế hiện có trở nên hấp dẫn hơn với các cường quốc đang phát triển.
Vẫn theo ông Kahn, mặc dù Washington hoan nghênh những định chế mới tuân theo các tiêu chuẩn cao mà cộng đồng quốc tế lập ra và khuyến khích AIIB làm việc với WB và ADB do Mỹ lãnh đạo nhưng chính phủ Mỹ không có thêm các bước tiến triển.
 |
| Đại biểu các nước tham dự Hội nghị BFA 2015. Ảnh: Tân Hoa Xã. |
Vì sao AIIB thu hút được nhiều nước tham gia?
Trung Quốc và các nước đang phát triển khác muốn có nhiều quyền hơn trong việc quản trị kinh tế toàn cầu. Nhưng đề nghị cải cách quyền biểu quyết tại IMF nhằm đạt mục tiêu trên gặp bế tắc tại Quốc hội Mỹ từ năm 2010.
Sự trễ nải này khiến Trung Quốc và các nước tìm đến kênh khác. Bên cạnh đó, trong khi châu Á có nhu cầu vô cùng lớn về cơ sở hạ tầng, trong khi ADB chỉ thỏa mãn được một phần những nhu cầu này thì sự ra đời của AIIB có thể giúp ích rất nhiều. AIIB dự kiến đi vào hoạt động vào cuối năm nay nhằm thúc đẩy đầu tư vào các lĩnh vực vận tải, năng lượng, viễn thông và các cơ sở hạ tầng của châu Á. Số vốn tối thiểu của AIIB ước tính vào khoảng 100 tỉ USD, trong đó Trung Quốc đóng góp 40%, có thể sẽ giảm xuống nếu Nhật Bản tham gia, Ấn Độ 10%, các nước châu Á khác 25% và 25% còn lại sẽ do các nước châu Âu đóng góp.
Việc AIIB thu hút được nhiều nước tham gia là do Trung Quốc đã chủ động từ bỏ quyền phủ quyết tại AIIB, khác xa cách làm xưa nay tại Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) do Mỹ lãnh đạo. Tại IMF và WB, Mỹ có quyền bỏ phiếu chưa đến 20% nhưng một số quyết sách quan trọng của IMF và WB lại bị Mỹ chi phối.
Nhiều năm nay, cơ cấu tổ chức như vậy luôn bị các nước thành viên khác chỉ trích. Quan điểm của Trung Quốc với AIIB đã thúc đẩy các nước trên phá vỡ lập trường thống nhất với Mỹ và nộp đơn gia nhập AIIB.
Bên cạnh đó, khác với nhiệm vụ và nghiệp vụ của IMF cũng như WB là mang tính toàn cầu thì trên thực tế, AIIB có tính chất khu vực, có thể phát huy vai trò hỗ trợ bằng việc đáp ứng các yêu cầu đầu tư ở châu Á, thúc đẩy sự phát triển khu vực châu Á không chỉ giúp nhiều người thoát nghèo, mà còn có thể làm gia tăng tầng lớp trung lưu ở khu vực này, tạo ra thị trường tiêu thụ cực lớn cho nền kinh tế khác bên ngoài châu lục.
| Trung Quốc kêu gọi hòa bình với các nước trong khu vực Tại Hội nghị BFA, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề xuất tổ chức đối thoại giữa các nền văn minh châu Á nhằm thúc đẩy hợp tác và phát triển khu vực. Theo đó, hội nghị nói trên sẽ cung cấp một khuôn khổ nhằm tăng cường sự tương tác giữa thanh niên, các tầng lớp nhân dân, các cộng đồng địa phương và giới truyền thông, cũng như hình thành một mạng lưới hợp tác chuyên gia, đồng thời đóng góp cho cuộc sống văn hóa giàu bản sắc của các dân tộc ở châu Á, từ đó góp phần thúc đẩy hợp tác và phát triển khu vực. Nhà lãnh đạo Bắc Kinh tuyên bố Trung Quốc sẽ thúc đẩy một quan hệ quốc tế hợp tác đôi bên cùng thắng kiểu mới và sẽ luôn theo đuổi chính sách đối thoại hòa bình độc lập. Ông nhấn mạnh, để hướng tới cộng đồng chung vận mệnh cần kiên trì hợp tác cùng thắng, cùng nhau phát triển, duy trì an ninh chung ở khu vực và không ngừng giao lưu học hỏi kinh nghiệm giữa các nền văn minh khác nhau. |
