Nhiều băn khoăn về nộp thuế, nợ thuế

Nhiều người than khó nộp thuế, tra cứu nợ thuế

Anh Trần Đông, một người nộp thuế cho biết, dù đã nhiều lần mày mò, anh vẫn hoay hoay chưa biết phải nộp thuế như thế nào trên điện thoại thông minh. “Tôi vào eTax nhưng thường xuyên gặp cảnh treo mạng, rất khó vào. Chưa kể, có những khoản thuế phải nộp cũng rất trời ơi đất hỡi. Ví dụ tôi có căn nhà đã bán và sang tên đổi chủ từ 13 năm trước, nhiều năm nay không thấy đả động gì, thế nhưng vừa rồi, tôi lại nhận được 1 khoản thuế phải nộp trong năm 2025 cho căn nhà này. Đáng chú ý, chỉ năm 2025 mới phát sinh khoản thuế này, còn các năm khác không có”, anh Đông cho biết.

Cũng theo chia sẻ của anh Đông, vào nộp thuế đã khó, nhưng nộp rồi vẫn phải tiếp tục ngồi chờ. “Tôi nộp 1 khoản thuế 5,6 triệu đồng, ngân hàng BIDV xác nhận đã nộp tiền thành công, nhưng trên hệ thống thế vẫn báo khoản nợ, mãi gần 1 ngày sau mới được xác nhận. Tiện đâu không biết, nhưng nếu trước đây, khi nộp thuế trực tiếp, cầm biên lai, tôi có thể kê cao gối ngủ, giờ nộp rồi vẫn nơm nớp chờ đợi”, anh Đông than thở.

Không chỉ anh Đông, rất nhiều người cũng cho biết gặp khó khăn khi nộp thuế trên ứng dụng eTax Mobile. Vì sự khó khăn này gây ra tình trạng chậm trễ nộp thuế. Người dân hiện nay muốn biết có nợ thuế hay ko, thì tự phải đi tìm, chứ hầu như ko có thông báo. Thế nên nhiều người rơi vào cảnh dở khóc dở cười vì “bỗng dưng nợ thuế”.

Chị Phạm Thuỷ, một người làm trong ngành tư vấn pháp luật nhưng vẫn “dính” một khoản nợ thuế đến “đau lòng”. “Tôi có đi họp ở một cơ quan nhà nước, nhận khoản thù lao 400 nghìn đồng không bị trừ thuế, nhưng vẫn bị cơ quan đó khai vào thu nhập. Bình thường tôi cũng không để ý, đùng cái, đến đợt quyết toán thuế này, tôi bị cơ quan thuế bắt lỗi vì không khai thuế, và mức phạt có thể lên tới 5 triệu đồng. Giờ chỉ còn cách cắn răng chịu phạt, dù mình chỉ sơ suất, không cố ý trốn thuế mà vẫn nằm trong “danh sách đen”, chị Thuỷ than thở.

Theo Cục Thuế, cả nước hiện có hơn 13,3 triệu người nộp thuế là hộ, cá nhân kinh doanh và cá nhân phát sinh nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, mới có khoảng 4,2 triệu người cài đặt và sử dụng eTax Mobile, đạt tỷ lệ 32%. Trong đó, nhóm hộ, cá nhân kinh doanh đạt 78%, nhóm nộp thuế phi nông nghiệp đạt 17% và nhóm cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công đạt 32%.

Trước thực tế này, ngành Thuế yêu cầu các địa phương đẩy nhanh hỗ trợ, chuẩn hóa dữ liệu và tăng cường tuyên truyền để thúc đẩy người nộp thuế tiếp cận dịch vụ thuế điện tử.

Cục Thuế yêu cầu các đơn vị tiếp tục coi việc hỗ trợ người nộp thuế cài đặt và sử dụng eTax Mobile là nhiệm vụ trọng tâm. Đồng thời, cần rà soát, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế như thông tin định danh, số điện thoại, email, địa chỉ, tài khoản ngân hàng… nhằm đảm bảo triển khai đúng đối tượng.

Các địa phương cũng được yêu cầu đánh giá kết quả thực hiện theo từng địa bàn, xây dựng kế hoạch cụ thể theo tuần, tháng và giao chỉ tiêu đến từng đơn vị. Những mô hình hiệu quả cần được tổng hợp, nhân rộng.

Bên cạnh đó, cơ quan thuế cần tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, ngân hàng, đơn vị chi trả thu nhập để đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ cài đặt ứng dụng, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm quyết toán thuế. Công tác truyền thông cũng cần chuyển hướng theo từng nhóm đối tượng như hộ kinh doanh, cá nhân có thu nhập từ tiền lương, cá nhân cho thuê tài sản hay kinh doanh trên nền tảng số.

Trong thời gian tới, Cục Thuế yêu cầu các đơn vị theo dõi sát tiến độ nộp hồ sơ theo từng kỳ kê khai; khẩn trương rà soát, phân loại danh sách hộ, cá nhân kinh doanh thuộc diện phải khai, nộp thuế; xác định rõ các nhóm: đã nộp hồ sơ, chưa nộp hồ sơ, đã cài đặt nhưng chưa sử dụng eTax Mobile, chưa cài đặt eTax Mobile, gặp khó khăn về thiết bị, tài khoản ngân hàng, thông tin định danh hoặc vướng mắc về nghiệp vụ đề tổ chức hỗ trợ phù hợp.

Băn khoăn ngưỡng nợ thuế 1 triệu đồng bị hoãn xuất cảnh

Nợ thuế, bị phạt là một chuyện, đặc biệt mới đây, tại dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế gửi Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung quy định hoãn xuất cảnh với người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Theo đó, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên, có thể bị hoãn xuất cảnh nếu sau 30 ngày kể từ khi nhận thông báo vẫn chưa nộp đủ.

Theo Bộ Tài chính, đề xuất trên xuất phát từ thực tế số lượng lớn người nộp thuế "biến mất" khỏi địa chỉ đăng ký kinh doanh nhưng vẫn còn nợ thuế. 

Theo thống kê, cả nước đang có khoảng 963.500 trường hợp thuộc diện này, gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh, với tổng số tiền nợ lên tới 32.130 tỉ đồng.

Gần một nửa trong số này có số nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên với 287.330 doanh nghiệp và 180.000 hộ kinh doanh, nhưng chiếm tới hơn 99% tổng số tiền nợ.

Theo Bộ Tài chính, thời gian qua việc tạm hoãn xuất cảnh đã buộc 7.100 người nộp thuế chủ động liên hệ, nộp tiền thuế nợ và được gỡ bỏ biện pháp này. Do vậy chế tài cần đủ mạnh để xử lý tình trạng nợ thuế kéo dài, đồng thời đảm bảo công bằng với những người nộp thuế đầy đủ, kịp thời.

Dự thảo giữ nguyên các trường hợp bị hoãn xuất cảnh như hiện hành, gồm cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh nợ từ 50 triệu đồng hoặc đại diện, chủ doanh nghiệp, hợp tác xã nợ từ 500 triệu đồng, quá hạn trên 120 ngày; người xuất cảnh định cư nước ngoài nhưng còn nợ thuế.

Như vậy, điểm mới là ngưỡng hoãn xuất cảnh khi bị nợ thuế 1 triệu đồng lần đầu được áp dụng riêng với nhóm nợ thuế và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký - dấu hiệu vi phạm nghĩa vụ kê khai, quản lý thuế.

Theo một số ý kiến, thực tế, người dân, doanh nghiệp có thể không nhận được thông tin để thực hiện nghĩa vụ thuế do việc chia tách địa giới, thay đổi tên địa chỉ, hay sự thiếu thống nhất giữa các hệ thống khiến việc gửi thông báo, liên hệ với người nộp thuế gặp trục trặc. Như vậy, thông báo không đến nơi, không nhận được phản hồi, chưa thể coi là dấu hiệu người nộp trốn thuế.

Việc áp dụng tạm hoãn xuất cảnh đối với các khoản nợ thuế nhỏ là sự can thiệp lớn đến quyền dân sự, trong khi tính chất vi phạm lại không tương xứng. Thêm vào một tình huống các doanh nghiệp giải thể, nhưng không thực hiện được do thủ tục kéo dài, hồ sơ tồn đọng, trong khi cơ quan thuế chưa thực sự quyết liệt xử lý, rồi sau đó áp dụng các chế tài đối với những nghĩa vụ phát sinh từ các doanh nghiệp chưa thể giải thể, là đang đẩy phần khó và rủi ro sang phía doanh nghiệp…

Về đề xuất này, PGS TS Nguyễn Ngọc Điện góp ý để người dân có thể thực hiện nghĩa vụ thuế của mình một cách nghiêm chỉnh, nhà chức trách cần phải triển khai một loạt các biện pháp cần thiết phù hợp với chức năng, trách nhiệm của người thu thuế.

Thứ nhất, các quy định về thuế phải tường minh, công bằng, hợp lý và được công bố rộng rãi qua các kênh thông tin chính thức của Nhà nước. 

Thuế hợp lý và công bằng thì người làm ăn đàng hoàng sẽ không tìm cách trốn tránh; ai cố tình trốn tránh phải bị xử phạt nghiêm, không khoan nhượng và xã hội chắc chắn đồng tình.

Thứ hai, Nhà nước kịp thời công khai để người nộp thuế biết về kết quả xác định nghĩa vụ nộp thuế trên phần mềm eTax Mobile để người dân có điều kiện tra cứu, đối chiếu với kết quả tính toán của mình. 

Đối với các nghĩa vụ thuế được ghi nhận còn nợ từ nhiều năm trước, phần mềm eTax Mobile phải có mục nợ thuế lũy kế riêng biệt trên phần mềm để cho phép người nộp thuế dễ dàng nắm bắt tình hình nợ thuế tổng thể của mình.

Thứ ba, rất quan trọng, nhà chức trách phải công khai các biện pháp chế tài, hạn chế đối với các quyền tự do của công dân, bao gồm phạt chậm nộp thuế và tạm hoãn xuất cảnh đối với người chậm nộp thuế. 

Việc công khai phải được thực hiện ngay sau khi quyết định được đưa ra trên một mục có tên gọi dễ gây chú ý của eTax Mobile.

Riêng đối với người nộp thuế, các chuyên gia khuyến cáo người nộp thuế nên cài đặt ứng dụng eTax Mobile để theo dõi các nguồn thu nhập cũng như nợ thuế phát sinh (nếu có), từ đó xử lý kịp thời, tránh trường hợp nợ thuế kéo dài dẫn đến việc bị truy thu, phạt chậm nộp, thậm chí bị tạm hoãn xuất cảnh mà không biết.