1. Làm rõ trách nhiệm khi dự báo sai gây hậu quả
“Tên gọi “Luật Phòng, chống thiên tai” (PCTT) là rất bao quát và đầy đủ, thể hiện tính tích cực, đã từng rất quen thuộc với nhân dân từ trước tới nay và cụm từ này đã thể hiện trên nhiều văn bản pháp luật”, đại biểu Lê Văn Hoàng (Đà Nẵng) nói.
Ông Hoàng đề nghị thay đổi tên gọi của dự luật này như vậy cho gọn, dễ hiểu, khoa học và gần gũi với dân hơn. Đa số các đại biểu đồng tình, nên thay đổi tên gọi cho phù hợp. Ở Việt Nam hàng năm thiên tai thường xuyên xảy ra gây thiệt hại về người và tài sản. Có đại biểu cho rằng, việc dự báo đôi khi thiếu chính xác đã gây ra hậu quả xấu, thiệt hại nặng nề. Vì thế, cần nâng cao chất lượng của công tác dự báo, phục vụ tốt hơn nữa sự phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, dự báo sai gây thiệt hại cũng phải quy rõ trách nhiệm, xử lý.
Nhiều ý kiến đề nghị, trong PCTT thì Nhà nước phải giữ vai trò chủ đạo. Hoạt động PCTT được thực hiện theo sự phân công, phân cấp và phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân, bảo đảm tính mạng của người dân. Với phương châm “4 tại chỗ” nhưng cần quy định về đầu tư, huy động nguồn lực tại chỗ để đảm bảo tính khả thi. Có đại biểu cho rằng, phương châm này lại khó thực hiện đối với khu vực miền núi, vùng sâu và vùng đặc biệt khó khăn. Vì vậy, Nhà nước cần đầu tư cơ sở hạ tầng vùng thường xuyên bị thiên tai, di dời dân sinh sống ở khu vực nguy hiểm đến nơi an toàn, hỗ trợ về đời sống và sản xuất đối với vùng thường xuyên bị thiên tai.
Về nguồn tài chính chi cho hoạt động PCTT, đại biểu Phạm Thị Mỹ Ngọc (Ninh Bình) cho rằng: “Tài chính chi cho hoạt động PCTT là đầu tư cho phát triển. Ngân sách nhà nước là chủ đạo, chi cho từ Trung ương đến địa phương là phù hợp”. Quỹ nên ở 3 cấp, Trung ương - tỉnh - huyện.
“Đặc biệt miền núi thì đi lại rất khó khăn, nếu ở tỉnh là không phù hợp, đường sá xa xôi sẽ tạo ra cơ chế xin-cho rất phức tạp”, đại biểu Triệu Là Phan (Hà Giang) lo lắng. Về nguồn quỹ, theo ông Phan, đối tượng phải nộp quỹ theo dự luật quy định từ 18 tuổi trở lên, như vậy là không rõ ràng và không có tính bắt buộc. Nên cụ thể hơn, nam từ từ 18 tuổi đến 60 tuổi, nữ từ 18 đến 55 tuổi. Và cũng cần quy định những người không phải nộp quỹ này như người nghèo khó, đối tượng chính sách. Ngoài quỹ bắt buộc còn phải có “tự nguyện”. Quỹ này hàng năm cũng phải được quyết toán như ngân sách nhà nước để tránh mất lòng tin của người dân và gọi là quỹ “phòng chống thiên tai”.
2. Lực lượng vũ trang là nòng cốt
Trên thực tế, khi thiên tai xảy ra, lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND) luôn là lực lượng nòng cốt trong hoạt động ứng phó và khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra, các lực lượng khác đóng vai trò phối hợp. Dự thảo luật quy định rõ vai trò, trách nhiệm của LLVTND trong PCTT để Nhà nước có sự đầu tư tài chính, trang thiết bị trong đào tạo, huấn luyện diễn tập để lực lượng này hoạt động hiệu quả. Đa số đại biểu tán thành với quy định về nguồn nhân lực. “Nguồn nhân lực gồm tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, dân quân tự vệ, Quân đội, Công an… có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ phòng chống thiên tai, sơ cứu người. Nhà nước có sự đầu tư tài chính diễn tập cho lực lượng này hiệu quả hơn”, đại biểu Trần Văn Huynh (Kiên Giang) đề nghị.
Ngoài ra, còn có vai trò tích cực của các hội đoàn thể, thanh niên, sinh viên… trên địa bàn tham gia tích cực trong việc cứu người và tài sản. Đa số các đại biểu đồng tình với quan điểm, lực lượng Công an và Quân đội vẫn là nòng cốt, phối hợp với lực lượng tại chỗ ở địa phương thì sẽ rất hiệu quả. Vì vậy, nếu chỉ quy định đoàn viên, thanh niên là lực lượng “tình nguyện” (điều 6) là chưa đủ, mà phải quy định trách nhiệm của họ là lực lượng xung kích, bảo vệ tại chỗ, điều này chưa được thể hiện rõ trong dự thảo luật. Phân tích quan điểm này, đại biểu Lê Đắc Lâm (Bình Thuận) nhấn mạnh: “PCTT là của toàn xã hội, lực lượng Công an, Quân đội là lực lượng nòng cốt trong cứu người, sơ tán tài sản. Ngoài ra, còn có lực lượng dân quân tự vệ, khi thiên tai xảy ra thì lực lượng thanh niên phải là lực lượng chủ lực, không thể đứng nhìn”. Các đại biểu rất coi trọng lực lượng Công an, Quân đội khi thiên tai xảy ra, có nhiệm vụ cứu người và tài sản.
Có ý kiến đề nghị quy định rõ thẩm quyền huy động nguồn lực, thẩm quyền huy động LLVTND khi xảy ra tình trạng khẩn cấp về thiên tai để bảo đảm tính chủ động trong việc ứng phó. Và, dự thảo luật mới đề cập đến thiệt hại vật chất mà không đề cập đến sự mất mát về tinh thần. “Cần phải trợ giúp tâm lý con người khi mất người thân. Đó là một hoạt động mang tính nhân văn trong xã hội, cần lập hội giúp đỡ người bị mất người thân”, đại biểu Đoàn Nguyễn Thùy Trang (TP Hồ Chí Minh) đề nghị. Bên cạnh đó, khi thiên tai xảy ra, nhiều người tự nguyện quyên góp đi các địa phương giúp đỡ sẽ gây khó khăn cho chính quyền địa phương, như vậy là không “căn cơ”. Mà cần có quy định giao Hội Chữ thập đỏ mới là quy củ và hiệu quả, giúp vùng bị thiên tai có cuộc sống tốt hơn
| Đại biểu “điểm diện” kẽ hở trong Luật Đấu thầu và Luật Thực hành tiết kiệm chống lãng phí Qua giám sát thấy nhiều bộ hồ sơ tham gia đấu thầu như nhau, giống nhau từ lỗi chính tả, chỉ có bộ hồ sơ chính thì làm rất chặt chẽ. Tuy nhiên, chế tài không chặt chẽ, không quy định rõ được trách nhiệm của nhà thầu. Quy chế năng lực chung chung như vốn đăng ký, chủ đầu tư không thể đi xem vốn của nhà thầu được mặc dù năng lực tài chính của “nhà thầu”… rất yếu. Nếu trúng thầu, họ sẽ bán thầu cho đơn vị khác. Thực tế cho thấy, hiệu quả công trình sử dụng vốn ODA cao hơn nhiều các công trình của Nhà nước, như vậy công tác quản lý vốn có vấn đề. Khi trúng thầu rồi, công trình để kéo dài nhiều năm nhưng vẫn không có chế tài xử lý. Có nhiều trường hợp đấu thầu liên quan đến tài nguyên, đổi đất lấy hạ tầng thì ở dự thảo luật đấu thầu (sửa đổi) không thấy. Vậy quy định như thế nào về luật đấu thầu khoáng sản, thực tế thất thoát lớn nguồn tài nguyên nước ta. Trong chỉ định thầu nội dung rất trừu tượng. Nếu quy định “chọn nhà thầu có đủ kinh nghiệm để đấu thầu”, như vậy là chung chung, còn năng lực ra sao không biết, đây sẽ là kẽ hở. Đại biểu Đặng Văn Sơn (Hà Tĩnh): Quy định không sát sẽ lãng phí lớn Việc triển khai thực hành tiết kiệm, chống lãng phí nên để quyền tự chủ cho cơ quan đơn vị và doanh nghiệp, định mức phù hợp, quy định rõ ràng sẽ hiệu quả hơn. Thực hiện tốt thì khen thưởng, không tốt thì phải xử lý. Về thực hành tiết kiệm trong hôn nhân, tang lễ, có đám hiếu ở địa phương quy định chỉ được mấy vòng hoa, mấy bức trướng, có đám hàng trăm vòng hoa, bức trướng là vô cùng lãng phí. Nếu luật quy định không sát thì lãng phí rất lớn. Đại biểu Ngô Văn Minh (Quảng Nam): Xử lý vi phạm để luật đi vào cuộc sống Có những quy định còn giá trị áp dụng, có những quy định tính khả thi không cao. Ví dụ, quy định đăng ký chỉ tiêu xuất khẩu của doanh nghiệp năm 2012 diễn ra rất rầm rộ. Nhưng kết cục, đến nay không biết kết quả ra sao. Nếu áp dụng vào dự luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí thì đó là một sự lãng phí. Bây giờ, các cuộc khai trương, khánh thành cứ diễn ra ồn ã, gây tốn kém, lãng phí. Vì thế, doanh nghiệp tổ chức lãng phí cũng phải chấn chỉnh, tư nhân tổ chức cũng là tiền của dân cả, phải tiết kiệm. Lãng phí còn tồn tại trong đầu tư xây dựng, nhiều địa phương trường học ít học sinh, bệnh viện xây xong để cỏ mọc, trong khi đó bệnh nhân khám ở những nơi xuống cấp nghiêm trọng. Bất động sản ở giai đoạn trầm lắng, cao ốc, biệt thự bỏ hoang không người ở… Đề nghị từng hành vi phát hiện tham nhũng, không thực hành tiết kiệm là phải xử lý ngay, như thế luật mới đi vào cuộc sống. |
