Nhạc sĩ Phú Quang: Lê Dung đến với âm nhạc như là định mệnh

Lê Dung đúng là một tài năng hiếm thấy trong đời sống âm nhạc. Ngay từ những ngày đầu tiên anh em chúng tôi hợp tác làm âm nhạc với nhau, tôi đã nhận xét: "Vấn đề lớn nhất đối với giọng hát của em khi trình bày bất kỳ một ca khúc nào không phải chuyện "thêm vào" mà là "bớt đi". Em giống như một người con gái đẹp đeo quá nhiều dây chuyền. Em phải bỏ bớt đi hoặc là em đeo lần lượt thì tốt hơn".

- Thưa nhạc sĩ Phú Quang, đã tròn 10 năm ngày mất của NSND Lê Dung. Sự ra đi của bà, như sự thừa nhận của rất nhiều người, là đã để lại một khoảng trống lớn trong đời sống âm nhạc. Khoảng trống ấy, theo ông, trong đời sống âm nhạc hôm nay đã có ai "lấp" được hay chưa?

+ Ngay thời điểm Lê Dung vĩnh biệt chúng ta, tôi đã nói, 10 năm sau chúng ta cũng khó mà có thể tìm thấy được người thay thế vị trí của Lê Dung. Vì ở Lê Dung hội tụ quá nhiều điểm hoàn hảo: là người phát âm Tiếng Việt cực chuẩn, chất giọng đẹp và kỹ thuật tốt. Lê Dung là ca sĩ có học nhất Việt Nam , theo quan điểm của tôi. Nay đã qua 10 năm, đúng là chưa có ca sĩ nào làm được như Lê Dung, bằng giọng hát tuyệt vời của mình, chinh phục trái tim hàng triệu khán giả mọi lứa tuổi.

- Nhạc sĩ gặp Lê Dung lần đầu khi nào và ông có ấn tượng gì về Lê Dung khi đó?

- Tôi gặp Lê Dung lần đầu tiên khi cố ấy chưa tròn 20 tuổi. Bài đầu tiên tôi thu âm cho Lê Dung là ca khúc: "Anh ở đầu sông em cuối sông" của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu. Lê Dung hát xong, tôi bảo, em phải học yêu đã rồi mới có thể hát hay những bài hát về tình yêu được. Lê Dung cười. Sau khi đi học ở Nga về, cô ấy gặp lại tôi và hóm hỉnh: "Giờ thì em đã hiểu những điều anh nói trước đây". Tôi đùa lại: "Bây giờ thì có khi em còn là sư phụ của anh ấy chứ". 

- Trong sự nghiệp của mình, Lê Dung đã trình bày thành công rất nhiều ca khúc của ông. Vậy, đâu là những kỷ niệm sâu sắc nhất của ông với người nghệ sĩ tài hoa bạc mệnh này?

- Lê Dung đúng là một tài năng hiếm thấy trong đời sống âm nhạc. Ngay từ những ngày đầu tiên anh em chúng tôi hợp tác làm âm nhạc với nhau, tôi đã nhận xét: "Vấn đề lớn nhất đối với giọng hát của em khi trình bày bất kỳ một ca khúc nào không phải chuyện "thêm vào" mà là "bớt đi". Em giống như một người con gái đẹp đeo quá nhiều dây chuyền. Em phải bỏ bớt đi hoặc là em đeo lần lượt thì tốt hơn".

Ý tôi muốn nói là Lê Dung quá nhiều năng lượng và cô ấy cần phải học khả năng tiết chế, cả cảm xúc lẫn kỹ thuật trong mỗi bài hát, để đạt đến sự tự nhiên, tinh tế. Lúc đầu không phải Lê Dung nghe ngay đâu, thậm chí cô ấy còn tự ái. Nhưng khi hiểu ra lời tôi nói rồi thì Lê Dung tiếp thu triệt để.

Có một kỷ niệm rất hay là có một nhạc sĩ Việt kiều về nước gặp tôi để tìm một ca sĩ hát thu âm những tác phẩm của mình. Tôi giới thiệu Lê Dung, nhạc sĩ này tỏ ra không thích. Nhưng tôi thuyết phục anh ta hãy gặp và nghe Lê Dung. Sau cuộc gặp gỡ ấy, người nhạc sĩ này đã hoàn toàn tin những lời tôi nói. Và anh ta đã trao cho Lê Dung 50 ca khúc của mình, trả cátsê thu âm đến 800.000 đồng  1 bài, trong khi thị trường âm nhạc lúc đó mỗi ca sĩ chỉ được trả 200.000 đồng 1 bài.

Lê Dung là người nhạy cảm, thông minh, thẳng thắn và hết sức đáng yêu khi hát. Cô ấy là đỉnh cao. Sau này chỉ có vài học trò của Lê Dung phảng phất chút hình ảnh của Lê Dung khi hát. Nhưng Lê Dung thì chỉ có một. Không phải ai cũng nghe được Lê Dung hát đâu, vì giọng hát của cô ấy có đẳng cấp, nó chỉ chịu phục vụ những tai nghe có nhạc cảm tốt, có hiểu biết. Vậy nên cô ấy cô đơn cũng là điều dễ hiểu. Người làm nghệ thuật như cái cây, càng vươn cao thì càng cô đơn.

- Thưa nhạc sĩ, Lê Dung có phải là người hát hay nhất ca khúc của ông, đến giờ phút này hay không?

+ Chắc chắn như vậy. Không có đêm nhạc nào của tôi có Lê Dung tham gia mà chỉ hát một bài. Bao giờ cũng ít nhất là 3 bài. Vì không ngớt khán giả yêu cầu. Mỗi khi Lê Dung hát "Khúc mùa thu" của tôi phổ thơ Hồng Thanh Quang thì sau đêm diễn thế nào cũng có 5 đến 10 phụ nữ xinh đẹp nước mắt chứa chan lên bắt tay và cảm ơn nhạc sĩ.

Đó là những ấn tượng có lẽ tôi không bao giờ quên được, gắn liền với Lê Dung và cũng là gắn liền với số phận bài hát của tôi. Lê Dung cũng thường nói với tôi là những bài hát của tôi thường "vận" vào Lê Dung. Bài "Khúc mùa thu" gắn với một mối tình đẹp và buồn nhất của Lê Dung. Lúc Lê Dung hát bài "Ngày mai" (phổ thơ Nguyễn Khắc Thạch) của tôi là lúc Lê Dung đang buồn vì tình yêu đổ vỡ, chia ly.

Khi tôi đưa cho Lê Dung bài hát "Trở về giấc mơ xưa" phổ thơ Giáng Vân, Lê Dung hơi ngần ngại. Cô đọc xong phần lời thì đề nghị tôi đổi lời hai câu cuối. Tôi đã đổi hai câu "Rồi mai em chết/ Còn gì trên đời" thành "Rồi mai ai biết/ Còn gì trên đời". Nhưng dường như vẫn có một định mệnh gắn liền với Lê Dung. "Trở về giấc mơ xưa" là bài hát cuối cùng tôi thu âm cho Lê Dung. Hai tháng sau thì Lê Dung mất. Lê Dung mất đúng vào thời điểm tôi tổ chức 3 đêm nhạc.

Một khán giả Việt kiều trước đó có gặp tôi và nói họ rất muốn được gặp Lê Dung. Tôi bảo, anh hãy đợi mấy hôm nữa đến chương trình của tôi, anh sẽ được nghe Lê Dung hát. Nhưng Lê Dung đã từ biệt chúng ta trước ngày chương trình bắt đầu. Đó là một tổn thất quá lớn, một mất mát dường như quá sự chịu đựng của chúng ta, những người yêu mến giọng hát của cô.

Trong đêm diễn đầu tiên, tôi buồn bã thông báo với khán giả rằng Lê Dung không còn để hát cho chúng ta nghe nữa. Từ hàng ghế khán giả, tôi nghe một tiếng nấc rất to, đó là tiếng khóc của vị khán giả Việt kiều nọ đã đợi rất lâu để được gặp Lê Dung nhưng không thành.

- Thưa nhạc sĩ, không chỉ trong âm nhạc mà cả trong đời thường, NSND Lê Dung là người luôn sống tận cùng cho những điều mình đam mê, tin tưởng và dám trả giá cho những lựa chọn của mình. Một người đàn bà làm nghệ thuật như thế thường phải gánh chịu nhiều thiệt thòi…

+ Tôi phải khẳng định ngay rằng Lê Dung là giá trị thật. Lê Dung sống như một sự "bóc trần" chính con người của mình, không cần đến những thứ phù phiếm nào khác. Cô ấy yêu ai là yêu hết lòng, yêu tận cùng, không toan tính. Sống tận cùng tất nhiên là phải chịu nhiều thua thiệt.

Nhưng cuộc đời đáng yêu ở chỗ có những cái tưởng là thua thiệt nhưng lại là cái được. Cái được của Lê Dung là cô đã quyết liệt sống, quyết liệt yêu, quyết liệt làm nghệ thuật và cô có được những khoảnh khắc thăng hoa. Bản năng ấy cộng với tài năng trời cho, Lê Dung đã vươn tới đỉnh cao nghệ thuật.

Có một số học sinh của Lê Dung kể với tôi rằng, sinh thời Lê Dung là người không nhân nhượng với những cái sai của học sinh. Lê Dung từng mắng học trò của mình ngay trong một cuộc thi hát. Lê Dung không chấp nhận sự cẩu thả, quấy quá trong nghệ thuật. Cô rất nghiêm khắc.

- Không thể có sự so sánh thỏa đáng nào trong nghệ thuật, nhưng để nói một điều gì với các nghệ sĩ trẻ hôm nay về NSND Lê Dung, nhạc sĩ sẽ nói điều gì?

- Tôi chỉ muốn nói rằng một số ca sĩ trẻ hôm nay để mình lệ thuộc vào nhiều thứ phù phiếm quá. Họ chỉ cố làm sao cho mình xinh đẹp, bắt mắt. Họ lệ thuộc vào các giá trị vật chất hơn là nâng mình lên bởi những giá trị tinh thần. Hãy nhìn Lê Dung, cô ấy đã để giọng hát và trái tim của mình tự do, bay trên mọi lệ thuộc, cám dỗ.

Nghệ sĩ chân chính là như vậy, họ dám đặt cược số phận mình vào nghệ thuật. Lê Dung không phải người đàn bà đẹp, nhưng chính là giọng hát đã làm nên nhan sắc của cô ấy. Hồi Lê Dung mất, vì quá đau buồn, tiếc thương Lê Dung, tôi đã viết: "Nếu đời này còn có một cõi nữa thì anh mong ở nơi đó sẽ tiếp tục hát cho những người yêu mến em"…

- Xin cảm ơn nhạc sĩ Phú Quang

B.N.T.

Các tin khác

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Eo biển đóng và khe cửa mở hờ

Trong khi dư luận quốc tế còn đang cố gắng tìm lời giải cho việc Nhà Trắng tuyên bố tạm dừng chiến dịch quân sự "Dự án Tự do" nhằm hỗ trợ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz - động thái bất ngờ kế tiếp, nhưng không còn làm mấy ai ngạc nhiên, trong chuỗi vô tận những diễn biến không thể lường trước từ Tổng thống Mỹ Donald Trump - thì dường như, qua một số thông tin bên lề được hé lộ, "chân tướng" của sự thực cũng đã lờ mờ hiện lên, sau lớp hỏa mù.

Nhịp sống Việt Nam

Nhịp sống Việt Nam

Những ngày gần đây, báo chí và mạng xã hội ở xứ Kim Chi cũng như Việt Nam vẫn dành sự quan tâm về chuyến thăm Việt Nam cuối tháng 4/2026 của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân Kim Hae Kyung. Đặc biệt, hình ảnh vợ chồng tổng thống thảnh thơi bách bộ phố cổ Hà Nội và thưởng thức món phở, cơm rang, kem... nhận được sự tán thưởng hào hứng của người dân cũng như cộng đồng mạng ở cả hai nước.

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Trung Đông, trong những đám hỏa mù

Giới quan sát quốc tế có lẽ đã quá quen với việc bình tĩnh chờ đợi thêm những dữ liệu đối chứng cần thiết, cho dù vừa thấy bảng tin tức của mình nhảy lên những điều có vẻ “nóng bỏng”, nhất là sau hàng tuần nối nhau, những tuyên bố trái chiều vẫn cứ tiếp tục vọng đến từ Trung Đông. Tuy vậy, khi không quá tập trung vào các điểm nóng chiến sự, có thể, những tia sáng mờ nhạt nào đó lại le lói hắt lên.

Giá trị của Hòa bình

Giá trị của Hòa bình

LTS: Những ngày cuối tháng Tư luôn đặc biệt đối với người Việt. Đó là dịp Tết Thống nhất, Tết Hòa bình. Năm nay, dịp Tết ấy đến ngay sau Giỗ tổ Hùng Vương, với lời nhắc của Bác Hồ vẫn mãi sáng ngời chân lý "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước…".

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Nhiều “nút thắt” trong đối đầu Mỹ-Iran

Trung tuần tháng 4/2026, các kênh ngoại giao Mỹ - Iran được kích hoạt ở mức cao hiếm thấy, Pakistan trở thành đối tác trung gian then chốt. Truyền thông phương Tây và khu vực nhắc tới khả năng có thỏa thuận xoay quanh trao đổi hạn chế hạt nhân để lấy nới lỏng trừng phạt và tiếp cận tài sản bị phong tỏa.

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Kinh tế thế giới trở thành con tin của cuộc xung đột Iran

Cuộc xung đột quân sự tại Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đang khiến nền kinh tế toàn cầu trải qua cú sốc năng lượng lớn chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Giá dầu tăng vọt, lạm phát khiến cỗ máy kinh tế toàn cầu khựng lại. Những hệ lụy kéo theo sẽ còn tác động lâu dài đến cuộc sống của chúng ta. Một lần nữa, nền kinh tế toàn cầu lại trở thành con tin của các quyết sách chính trị.

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Hai vòng phong tỏa, một điểm nghẽn

Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Iran thông qua đàm phán trực tiếp đang rơi vào bế tắc khi hai bên theo đuổi logic hoàn toàn trái ngược: Washington muốn một thỏa thuận nhanh dưới sức ép tối đa, còn Tehran kiên trì chiến lược kéo dài để bảo toàn lợi ích cốt lõi. Sự lệch pha này khiến tiến trình ngoại giao đình trệ, đồng thời gia tăng rủi ro tại eo biển Hormuz - huyết mạch năng lượng toàn cầu.

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công rất tốt đẹp. Đó là một chuyến thăm dày đặc lịch hoạt động, tận dụng tối đa từng giờ để vun đắp, củng cố mối quan hệ sâu sắc giữa hai nước, đồng thời tìm hiểu thực tế, tham khảo các mô hình phát triển hiệu quả. Điều đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm và trở lại Việt Nam bằng tàu hỏa như một thông điệp: quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng hữu nghị, hợp tác, là sự kết nối liền mạch, là dòng chảy không thể đảo ngược, vì hòa bình và hạnh phúc, phồn vinh của nhân dân hai nước. Đó cũng là bức tranh thái bình, trù phú, an yên mà Bác Hồ kính yêu đã khắc họa 65 năm trước “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”...

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Nạn nhân tiềm tàng của xung đột Trung Đông

Trung tuần tháng 3/2026, các cuộc không kích của Israel nhằm vào những cơ sở năng lượng thượng nguồn tại mỏ khí South Pars, nơi chiếm 70% sản lượng khí đốt nội địa của Iran, đã mở ra một chương leo thang mới trong xung đột Trung Đông.

Ở rất xa cuộc chiến

Ở rất xa cuộc chiến

Thời điểm hiện tại, chiến dịch quân sự tại Trung Đông là ưu tiên hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Song, có lẽ, chuyện ông liên tục cập nhật các diễn biến và ý tưởng của mình về cuộc chiến ấy và làm xôn xao các nền tảng mạng xã hội cũng không thể đẩy lùi được một thời hạn đầy thách thức: Tháng 11/2026, cuộc bầu cử Quốc hội giữa kỳ sẽ diễn ra.

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Khủng hoảng an ninh lương thực đang chực chờ

Sự hỗn loạn trong đại dương thông tin chiến sự đang khiến bất kỳ một nhà phân tích quốc tế nào cũng không thể đưa ra những dự báo chắc chắn về kết cục của cuộc xung đột quân sự ở Trung Đông. Tuy nhiên, những hệ lụy ghê gớm của nó thì ngược lại, hoàn toàn có thể dễ dàng nhận diện.

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Lợi ích quốc gia - dân tộc trên hết

Trong những ngày này, tâm trí của người dân cả nước và cả Việt kiều ở nước ngoài đều hướng về phòng họp lớn Diên Hồng, nơi đang diễn ra kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Ứng xử với xưa cũ

Ứng xử với xưa cũ

LTS: Những gì cổ hủ, lạc hậu ắt là xưa cũ. Nhưng có phải những gì xưa cũ cũng đều cổ hủ, lạc hậu hết hay không? Ứng xử với xưa cũ thế nào để đảm bảo vẫn giữ tốc độ tăng trưởng tiến bộ và vừa không “đánh rơi” đi mất phần tinh thần?

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Lựa chọn hiền tài và kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa khai mạc tại Thủ đô Hà Nội với nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của quốc gia cũng như định hình chương trình, nội dung hoạt động của toàn khóa, đặt nền móng cho sự phát triển của đất nước trong 5 năm tới.

World Cup 2026 trước biến số Iran

World Cup 2026 trước biến số Iran

Xung đột leo thang giữa Mỹ - Israel và Iran đang đẩy World Cup 2026 vào tình thế đặc biệt khi khả năng Iran không thể tham dự trở thành kịch bản hiện hữu. FIFA đang phải đối mặt với bài toán phức tạp chưa từng có liên quan đến pháp lý, thay thế suất dự giải và đảm bảo an ninh - điều từng xuất hiện trong lịch sử nhưng chưa bao giờ ở quy mô của một kỳ World Cup hiện đại.

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Khi Thổ Nhĩ Kỳ có quyền “mặc cả” với châu Âu

Cuộc chiến tại Iran nổ ra cuối tháng 2/2026 làm rung chuyển thế giới, đồng thời vẽ lại bản đồ địa chính trị khu vực. Trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ, với vị thế đặc biệt của mình, đang tận dụng cơ hội để giành lấy lợi thế trong một "ván cờ" khác.

Trước biến động thời cuộc

Trước biến động thời cuộc

LTS: Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo; những diễn biến bất thường về địa chính trị; các quyết định áp đặt thuế quan gây shock; giá cả nhiên liệu thay đổi đột biến dẫn tới biến động mạnh ở các thị trường v.v... và vv… Thế giới đang tiếp tục theo cách đó và tạo ra những vòng xoáy chóng mặt. Trước các biến động thời cuộc như thế, một cá nhân con người, một công ty, một ngành, thậm chí cả một quốc gia, cần phải đối diện chúng theo cách nào?

Lời hứa không thành hiện thực

Lời hứa không thành hiện thực

Ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng với cam kết không mở thêm chiến tranh, không đẩy nước Mỹ vào những cuộc can dự quân sự tốn kém ở bên ngoài. Nhưng, chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cuối tháng 2/2026 đã khiến chính lời hứa đó trở thành điểm dễ bị phản công nhất về chính trị.

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Thảm kịch mới, và những đường nét cũ

Song song với những ý niệm về các hệ lụy đã trở nên quen thuộc với bất cứ ai, khi căng thẳng địa chính trị ảnh hưởng trầm trọng đến khả năng vận hành trơn tru của hệ thống kinh tế - xã hội toàn cầu, có một khía cạnh bi thương khó cảm nhận hơn: Sự phác họa và hình thành những cuộc khủng hoảng nhân đạo mới, bên cạnh sự cùng quẫn trong các bi kịch vẫn còn chưa khép lại - điều thường bị che khuất và lãng quên.

Ươm mầm xanh cho tương lai

Ươm mầm xanh cho tương lai

Theo quan niệm của người xưa, vũ trụ có 3 nhân tố cơ bản là Thiên - Địa - Nhân (tức là trời, đất và người). Như trong “Tam tự kinh” có câu “Tam tài giả: Thiên - Địa - Nhân/ Tam quang giả: Nhật - Nguyệt - Tinh”... Trải qua các giai đoạn phát triển của lịch sử, cũng như nhiều quốc gia, dân tộc, Việt Nam hình thành nên truyền thống sống hòa hợp với thiên nhiên (thuận thiên) và luôn coi trọng con người (dân vi bản). Chính vì vậy, chăm lo giáo dục, đào tạo con người là nhiệm vụ xuyên suốt (vì lợi ích trăm năm trồng người)...