Trước thềm chuyển giao năm mới, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện cùng các tác giả trẻ Đinh Thị Như Thúy (43 tuổi – Đăk Lắk), Nguyễn Danh Lam (40 tuổi – TP Hồ Chí Minh) và Đỗ Doãn Phương (35 tuổi – Hà Nội).
- Trước hết xin chúc mừng giải thưởng của các anh chị. Có lẽ không chỉ cá nhân tôi mà sẽ nhiều người nhận ra rằng, năm nay là năm “được mùa” của những tác giả trẻ vì trong số 11 giải thưởng Hội Nhà văn trong 2 năm 2010 và 2011 đã có nhiều tác giả trẻ tuổi đứng chung “chiếu” với các nhà văn “già”. Bản thân anh, anh có suy nghĩ gì về sự thay đổi này với tư cách là người trong cuộc?
- Nhà văn Nguyễn Danh Lam: Quả thực năm nay hội đồng chấm giải ít nhiều đã có những ưu ái dành cho các tác giả trẻ. Đây là một cuộc chuyển giao trên tinh thần khích lệ, rất đáng trân trọng, giữa những người đi trước và lớp trẻ đi sau.
- Nhà thơ Đỗ Doãn Phương: Từ phía mình, tôi tin rằng, Hội Nhà văn Việt Nam hẳn cũng có những sự ưu ái và kỳ vọng nhất định vào các tác giả trẻ. Sự ưu ái ấy bắt đầu từ sự rộng mở và con mắt xanh khi nhìn vào tác phẩm của những người còn chưa có bề dày sáng tác như tôi. Còn đương nhiên trong đánh giá chất lượng tác phẩm thì sự công tâm và khách quan chắc chắn đã được đặt lên hàng đầu và tuyệt đối.
- Nhà thơ Đinh Thị Như Thúy: Tôi nhớ nhà thơ Nguyễn Quang Thiều trong một bài viết về Giải thưởng Hội Nhà văn - Người trong cuộc nói gì? từng nói: Giải thưởng phải tôn vinh một thi pháp mới, một giọng điệu mới, một hệ thẩm mỹ mới… Nếu không thì nó sẽ chẳng có ý nghĩa gì đối với sự sáng tạo của từng tác giả chứ chưa nói đến việc tôn vinh một tác phẩm. Và nếu như thế thì chúng tôi đã may mắn vì có thể ở những năm trước cũng đã có những khuôn mặt mới như chúng tôi hiện giờ nhưng vì một lý do nào đó đã không được nhìn thấy.
- Mỗi nhà văn trẻ đều muốn mang một thông điệp của mình, cách nhìn của mình để phản ánh thế giới đương đại. Và điều mà độc giả chờ đợi từ các nhà văn trẻ là họ phản ánh được điều gì về đời sống thông qua những trang viết của mình. Khi cầm bút viết văn, các anh chị có hướng tới những điều đó?
- Nhà văn Nguyễn Danh Lam: Ngay từ tiểu thuyết đầu tay, tôi đã tự nhủ, cứ viết đi đã, nó thành cái gì tính sau. Chính vì vậy, tôi thấy không có áp lực gì ngoài áp lực phải viết đến trang cuối cùng theo đúng đề cương. Tôi nghĩ thông điệp tốt nhất vẫn do độc giả tự rút ra từ văn bản tác phẩm. Tôi thích dùng chữ “độc giả” hơn “bạn đọc”, vì chữ “giả” hình như đã hàm nghĩa một người đọc chủ động. Tôi không dám nói thêm gì nhiều, sau khi tác phẩm đã được phát hành. Thậm chí ngay trong tác phẩm tác giả cũng đã vắng mặt.
- Nhà thơ Đinh Thị Như Thúy: Cuộc sống đẹp nhưng cuộc sống luôn bất toàn phi lý. Tập thơ “Ngày linh hương nở sáng” là những suy tư cảm xúc của tôi trước những đa chiều phức tạp đó trong cuộc sống hiện thời. Tôi gửi trong thơ tôi sự phẫn nộ, phản kháng, hoang mang, hoài nghi, yêu thương, hy vọng… Và một mong muốn sẽ có những thay đổi. Để thế giới mục ruỗng bị nhấn chìm. Và thế giới mầm xanh vươn dậy.
- Nhà thơ Đỗ Doãn Phương: Tập thơ “Hoan ca” của tôi gồm 100 bài, nói về tất cả những gì diễn ra trong đời sống của tôi trong khoảng năm bảy năm nay. Đó là tình yêu, gia đình, Đấng tối cao, cái chết và những suy nghĩ về sự bất tử… có lẽ tất cả những điều đó không có xa lạ gì với tất cả chúng ta, bởi ai trong chúng ta cũng đã đang và rồi sẽ phải đối mặt. Từ ngàn đời nay, con người đã phải đối mặt như vậy. Tôi đã để cho tất cả những điều đó – vui sướng tột cùng hoặc sợ hãi tột độ - lặng lẽ đi vào trong đời sống tinh thần của mình, để rồi tôi lắng nghe những phản ứng của tâm hồn chính tôi.
Và khi thể hiện nó ra thành bài thơ, tôi tin rằng nó đã động chạm đến những tầng sâu kín tuyệt đỉnh nhất trong tâm hồn mỗi người. Tôi nghĩ đó là những tiếng ca ở tận cùng của cuộc sống. Tôi muốn thể hiện một chứng nghiệm đơn giản rằng, khi phải đối mặt với tai họa kinh hoàng đến với tất cả, điều mà chúng ta cần làm để trấn áp nỗi sợ hãi của mình và có thể mang đi chính là những ký ức đẹp đẽ nhất của mình.
- Ngoài nội dung, các anh chị có chú tâm về việc đổi mới về nghệ thuật trong các tác phẩm của mình?
- Nhà thơ Đinh Thị Như Thúy: Tôi không chú tâm đổi mới nghệ thuật trong thơ ca. Đơn giản là tôi chỉ ghi chép lại trạng huống tinh thần của mình trước những vấn đề khác nhau của đời sống. Khi viết tôi rất chiều chuộng tôi. Tôi lắng nghe, dò hỏi ý tứ, và tôn trọng trực giác của bản thân tôi. Những gì tôi viết ra trước tiên phải được tôi chấp nhận.
- Nhà thơ Đỗ Doãn Phương: Tôi quan niệm bài thơ có phần lõi là ý tưởng (chính là những điều ngộ ra khi trải nghiệm về mọi thứ xảy đến với mình như đã nói ở câu trên), còn phần vỏ là cách thể hiện ý tưởng ấy. Tôi coi trọng cái phần lõi hơn. Cái phần lõi ấy ngay khi hình thành đã thăng hoa và choán ngợp đầu óc mình, thậm chí dù mình có viết ra thành thơ hay không thì cái lõi ấy vẫn cứ cháy sáng để soi rọi cho cuộc sống của mình. Còn phần vỏ thì cố gắng sao càng giản dị càng tốt. Tôi không dùng mỹ từ, không thích tính từ, mà trọng các động từ và các từ bình thường nhất trong cuộc sống.
- Nhà văn Nguyễn Danh Lam: Tôi nghĩ, dù cổ điển, hiện đại, hay hậu hiện đại cũng chỉ là những “phương thức xử lý văn bản” mà thôi. “Giữa dòng chảy lạc” đã bắt đầu xu hướng “đơn giản hóa” của cá nhân tôi. Tôi thuật, và cố gắng giấu mặt trong khi thuật, những gì diễn ra như vốn nó đã diễn ra. Tôi mong, trong khoảng thời gian tới đây, sẽ hướng sáng tác của mình đi về phía tối giản. Nhưng tôi biết đó là cái đích rất xa. Càng đơn giản, càng giản dị càng xa.
- Xin cảm ơn các anh chị!
