Lương Xuân Nhị đã nổi lên như một “Lê-vi-tan” đồng quê Việt vậy. Ngay từ những năm đầu học ở trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, khóa VIII, từ năm 1932 đến 1937, họa sĩ trẻ Lương Xuân Nhị đã là một cái tên mà nhiều nhà sưu tầm tranh ngưỡng mộ tìm tới. Họ mê tranh thiên nhiên, phong cảnh đồng quê, và tĩnh vật của chàng sinh viên 19 tuổi này. Không ít người thắc mắc vì sao một sinh viên đỗ thủ khoa ấy lại chứng tỏ tài năng của mình chỉ qua những bức họa đồng quê. Nhất là những người sưu tầm nước ngoài như Pháp và Mỹ, kể cả có người ở nước It-xra-en ngày đó cũng đến mua. Họ tìm đến một nét đẹp huyền diệu của màu xanh quê hương qua tranh Lương Xuân Nhị, đó là một ngôi làng bình dị với lũy tre xanh, hay một cái giếng làng cùng với cây đa bên cũ. Tranh như những áng thơ phương Đông, sâu nặng tình đời. Hồi đó có những tờ báo Pháp nhận định ông là họa sĩ của màu xanh là vì vậy. Nét hồn nhiên của màu xanh và những nỗi niềm xao xuyến của một công tử hà thành như ông được trút vào những đường nét bâng khuâng và màu sắc xanh đến thổn thức cõi tình một thuở mộng mơ.
Vào những năm đầu của thập niên 40, giới hội họa thường mệnh danh cho họa sĩ Lương Xuân Nhị là người của phái đẹp. Ông tập trung vẽ các thiếu nữ Hà Thành, hoặc các chân dung phu nhân đài các, cũng như cô gái quê thùy mị, nết na. Đó là những người mẫu do ông chọn thuê hay chính có khi lại là những người tự tìm đến, muốn ông vẽ lại chân dung một thời xuân sắc của mình. Thậm chí có những người bạn thân đưa vợ đến nhờ ông họa lại để lưu dấu tình yêu và nỗi niềm chia sẻ trong gia đình. Đó là niềm vui của một gia đình hạnh phúc hay có thể là lời tạm biệt với nỗi lòng chia xa… Bức chân dung “Thiếu phụ” nổi tiếng của ông là một ví dụ điển hình.
Những cô gái ấy hiện lên trên toan và sắc mầu của họa sĩ Lương Xuân Nhị khi thì đằm thắm. khi lại ấm áp kiêu sa. Những khuôn mặt hiền hậu đáng yêu, cùng với ánh mắt thăm thẳm nỗi niềm thầm kín. Với những bố cục hết sức cổ điển, cân đối tỉ lệ và sắc độ dịu dàng đã làm nên một ngôn ngữ hội họa Lương Xuân Nhị một thời trong tranh thiếu nữ. Dường như tranh vẽ thiếu nữ của ông có cánh bay vậy, bởi ông vẽ đến đâu là người ta mua đến đấy. Có thể nói cái tên Lương Xuân Nhị gắn với hình tượng các cô gái Hà thành xưa, giống hệt như mỗi khi nói đến phố gắn với cái tên Bùi Xuân Phái vậy: “Phố-Phái”; “Gái-Nhị”
Tranh của họa sĩ Lương Xuân Nhị đã đoạt giải cao ngay từ năm thứ hai học tại trường Mỹ thuật Đông Dương. Hai năm sau đó kẻ sĩ Thăng Long ấy đều nhận giải vàng (năm 1936) và giải “Ngoại hạng” (năm 1937), do Hội khuyến khich Mỹ thuật-Kỹ nghệ Đông dương trao tặng. Nếu tính ra 5 năm theo học, tranh của Lương Xuân Nhị năm nào cũng được chọ tham dự các triển lãm Mỹ thuật ở Pari, Hồng Công, Mỹ,
Họa sĩ trẻ Lương Xuân Nhị lúc đó nhận được một số tiền lớn hơn 600 đồng với niềm vui khôn xiết. Bởi lẽ đồng tiền là một chuyện, những phải nói điều lớn lao hơn đó là một tài năng hội họa nước Việt được khẳng định. Nhưng chưa hết, vào năm 1939, một tác phẩm làng quê khác của ông, khi đó đặt tên là “Làng An-nam” đã được một nhà sưu tầm Mỹ săn mua. Số phận tác phẩm này thật kỳ lạ, vì sau đó bức tranh “Làng An-nam” được chọn trưng bày ở một cuộc triển lãm tranh quốc tế, gồm 79 nước ở Mỹ. Cuối cùng nó đã được chọn in vào tuyển tập tranh đẹp nhất quốc tế lúc bấy giờ. Báo chí ngày ấy, vào tháng 10 năm 1939 đưa tin rầm rộ về tranh của Lương Xuân Nhị được tuyển vào tập tranh thế giới, và được coi là tác phẩm hội họa Việt Nam đầu tiên được bày ở nước Mỹ.
Tài năng của họa sĩ Lương Xuân Nhị được khẳng định một cách thuyết phục. Nhiều lời mời chào và nhiều hợp đồng được soạn thảo nhưng ông đều từ chối không làm việc cho người Pháp. Thậm chí ông còn cùng với họa sĩ Tô Ngọc Vân, Nguyễn Khang, Trần Văn Cẩn… lập nên nhóm sáng tác (Farta), theo khuynh hướng bài trừ kiểu vẽ theo lối Tây và tự tổ chức bày tranh riêng, tách khỏi tổ chức triển lãm mỹ thuật của Pháp. Vào năm 1944, sau khi nhóm Farta tổ chức triển lãm lần thứ hai thì bị chính quyền cấm và ra lệnh mọi họa sĩ ở Hà Nội phải tham gia triển lãm do Pháp tổ chức. Nhưng cả nhóm đều phản đối và tỏ ý bất hợp tác. Chúng rất tức tối nhưng không làm gì được. Có thể nói tình yêu dân tộc và tự do của đất nước đã ẩn sâu trong trái tim người họa sĩ thủ đô Lương Xuân Nhị bấy lâu nay. Chính vì lẽ đó ông đã tham gia hoạt động cách mạng.
Khi kháng chiến bùng nổ, sau cách mạng tháng Tám 1945, họa sĩ Lương Xuân Nhị được bầu làm Chủ tịch Hội Văn hóa kháng chiến tỉnh Hưng Yên (1945-1946); rồi tiếp theo ông làm Tổng thư ký Chi hội Văn nghệ Liên khu III (1949-1951). Ông đưa cả gia đình về quê Hưng Yên và tập trung cho hoạt động nghệ thuật, góp phần cho công cuộc kháng chiến cứu nước. Ông cùng các họa sĩ chuyển sang một giai đoạn sáng tác mới, đó là những để tài chiến đầu, thông tin tuyên truyền và địch vận. Hàng trăm những tác phẩm cổ động thể hiện tinh thần chiến đấu quật khởi của quân và dân ta được gửi ra chiến trường, góp phần khích lệ tình thần chiến đấu dũng cảm của quân đội ta. Không ít kẻ địch đã quay súng khi xem các tranh vận động trở về quê hương. Phải nói, hàng trăm tranh cổ động và tuyên truyển của họa sĩ Lương Xuân Nhị, đã trở thành tài sản quý báu cho nền văn nghệ cách mạng.
Những bức tranh của cố họa sĩ Lương Xuân Nhị:
