Siết chặt gọng kìm xuyên biên giới
- Phóng viên: Thưa Thiếu tướng, trong bối cảnh khu vực “Tam giác vàng” tiếp tục là điểm nóng sản xuất, trung chuyển ma túy tổng hợp của thế giới, còn Việt Nam chịu áp lực rất lớn từ các tuyến ma túy xuyên quốc gia, Hội nghị phối hợp giữa 4 nước lần này mang ý nghĩa như thế nào trong việc hình thành một cơ chế liên kết đủ mạnh để ngăn chặn ma túy từ sớm, từ xa và đấu tranh hiệu quả với tội phạm ma túy xuyên biên giới?
- Thiếu tướng Ngô Thanh Bình: Ma túy và tội phạm ma túy là hiểm họa mang tính toàn cầu, xuyên quốc gia. Nhìn nhận một cách khách quan, chúng ta phải thừa nhận rằng không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết triệt để vấn đề ma túy nếu thiếu đi sự hợp tác quốc tế chặt chẽ, toàn diện. Do đó, hợp tác quốc tế trong phòng, chống ma túy là xu thế tất yếu.
Việt Nam có đường biên giới đất liền dài, tiếp giáp với nhiều quốc gia, nằm gần khu vực “Tam giác vàng”, trung tâm sản xuất ma túy lớn của thế giới. Cùng với đó là sự tham gia hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam trên nhiều lĩnh vực với nhiều quốc gia, kéo theo một số điều kiện để tội phạm ma túy có thể lợi dụng. Vì vậy, nước ta đang phải chịu áp lực rất lớn từ hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy xuyên quốc gia.
Chính vì vậy, Hội nghị triển khai cao điểm tuyên truyền, phối hợp tấn công trấn áp tội phạm ma túy lần này không chỉ là sự kiện ngoại giao mà còn là diễn đàn chia sẻ đặc biệt ý nghĩa giữa những đại diện cấp cao, các cơ quan chuyên trách phòng, chống ma túy của 4 quốc gia. Mục tiêu của hội nghị là siết chặt “gọng kìm”, tạo cơ chế hình thành một liên minh hành pháp đủ mạnh để tấn công trực diện, bẻ gãy toàn bộ, triệt để các đường dây tội phạm ma túy xuyên biên giới.
Hội nghị thể hiện quyết tâm chính trị, sự thống nhất về mặt ý chí và hành động, đặt nền móng vững chắc cho sự gắn kết chặt chẽ của liên minh 4 nước trước thách thức chung toàn cầu. Cao điểm được triển khai lần đầu tiên giữa 4 nước dựa trên sáng kiến của Bộ Công an Việt Nam và đã được các nước đặc biệt quan tâm hưởng ứng. Điều đó đã thể hiện được vị thế, vai trò, tầm ảnh hưởng của Việt Nam trong cuộc chiến phòng, chống ma túy.
- Phóng viên: Trước tình hình phức tạp và sự manh động của tội phạm ma túy, Bộ Công an đã có những đổi mới mang tính chiến lược như thế nào trong tư duy, phương châm đấu tranh, thưa Thiếu tướng?
- Thiếu tướng Ngô Thanh Bình: Chỉ thị 36 và Kết luận 132 của Bộ Chính trị đã xác định rõ công tác phòng, chống ma túy là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, quan trọng, vừa cấp bách, vừa lâu dài của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trong đó lực lượng Công an nhân dân là nòng cốt. Quan điểm xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an là phải triển khai đồng bộ các giải pháp với phương châm chiến lược: “Ngăn cung, giảm cầu, giảm tác hại”.
Trong ngăn chặn nguồn cung ma túy, quán triệt sâu sắc chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an, thời gian qua lực lượng CSĐT tội phạm về ma túy đã có sự chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy chiến lược, tăng cường hợp tác song phương, đa phương với các quốc gia, tổ chức quốc tế, ngăn chặn ma túy từ sớm, từ xa, từ nơi xuất phát và ngay từ ngoài biên giới.
Về vấn đề giảm nguồn cầu, chúng tôi đang tập trung triển khai quyết liệt Kế hoạch 483 của Bộ Công an về tổng rà soát, phát hiện, thống kê, quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và đấu tranh triệt xóa các điểm tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy.
Trong giảm tác hại của ma túy, đã tiến hành quyết liệt các biện pháp như cai nghiện bắt buộc và tự nguyện, quản lý sau cai nghiện, hỗ trợ đào tạo nghề, giới thiệu việc làm, giảm kỳ thị xã hội. Đặc biệt, Nhà nước có chính sách cho vay vốn để tạo công ăn việc làm, tái hòa nhập cộng đồng. Mục tiêu cuối cùng là giúp họ có cơ hội làm lại cuộc đời, không tái nghiện, không tái phạm.
Phương thức đấu tranh, phá án cũng có nhiều đổi mới mạnh mẽ với phương châm “bắt giữ toàn bộ đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, triệt xóa tận gốc, không chỉ đánh khúc giữa”. Trong quá trình đấu tranh chuyên án, lực lượng CSĐT tội phạm về ma túy đã tăng cường hợp tác quốc tế, hợp tác với các lực lượng trong và ngoài ngành, dựng toàn bộ đường dây, toàn bộ các đối tượng và lựa chọn thời điểm phá án.
Khi phá án, đã đồng loạt bắt giữ, bóc gỡ được toàn diện từ đối tượng cầm đầu, vận chuyển, mua bán cho tới các điểm chứa chấp, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Đây là cách tiếp cận phù hợp với thực tiễn đấu tranh hiện nay, góp phần nâng cao hiệu quả triệt phá các đường dây ma túy lớn, xuyên quốc gia.
- Phóng viên: Nói đến tư duy "ngăn cung" từ gốc và "bẻ gãy đường dây từ bên ngoài lãnh thổ", không thể không nhắc đến chuyên án phá đường dây buôn lậu caffeine với quy mô đặc biệt lớn vào tháng 2/2026 vừa qua. Thiếu tướng có thể chia sẻ sâu hơn về quá trình đấu tranh gian khổ và những bài học kinh nghiệm từ "cú đấm thép" xuyên quốc gia này?
- Thiếu tướng Ngô Thanh Bình: Đây là chuyên án điển hình trong phối hợp quốc tế để triệt phá đường dây sản xuất ma túy xuyên quốc gia. Các đối tượng trong đường dây đã buôn lậu caffeine với quy mô đặc biệt lớn, hoạt động có tổ chức, xuyên quốc gia. Chúng đã lợi dụng sự khác biệt trong quy định pháp luật giữa các nước, lợi dụng các hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa hợp pháp để trà trộn, cất giấu caffeine, từ đó hình thành nên đường dây buôn lậu hóa chất, tiền chất hết sức tinh vi. Chúng vận chuyển tiền chất caffeine từ Trung Quốc qua Việt Nam, rồi tiếp tục chuyển sang Lào để đưa về thủ phủ sản xuất ma túy tại Myanmar nhằm bào chế ra ma túy tổng hợp dạng viên với số lượng cực lớn.
Nhận thức được tầm quan trọng của vụ việc, dưới sự chỉ đạo sát sao, quyết liệt và trực tiếp của đồng chí Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng, Thủ trưởng Cơ quan CSĐT Bộ Công an, Cục CSĐT tội phạm về ma túy đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của Bộ Công an Việt Nam, công an các đơn vị, địa phương, Cơ quan đại diện Bộ Công an Việt Nam tại Lào, các lực lượng liên quan ngoài ngành Công an cùng với lực lượng chức năng nước bạn đấu tranh chuyên án.
Trong gần 3 tháng, một số lượng lớn cán bộ, chiến sĩ được huy động bám địa bàn, áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ để điều tra, xác minh, theo dõi di biến động và làm rõ toàn bộ đường dây, phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng qua nhiều quốc gia. Với tinh thần đánh trúng, đánh đúng, triệt xóa toàn diện, đến nay, tại Việt Nam đã khởi tố 10 bị can, thu giữ gần 50 tấn caffeine. Đồng thời, tại Lào, Bộ Công an Lào cũng đã đồng loạt bắt giữ, khởi tố 6 đối tượng về tội mua bán, vận chuyển tiền chất ma túy theo đúng quy định pháp luật của nước bạn. Tổng số tang vật thu giữ trong chuyên án lên tới 50,7 tấn caffeine.
Nếu số caffeine này được các đối tượng vận chuyển thành công đến các công xưởng sản xuất ma túy tại khu vực “Tam giác vàng” thì có thể sản xuất ra hơn 150 tấn ma túy tổng hợp hồng phiến. Nếu số ma túy khổng lồ đó quay trở lại thị trường nội địa hoặc phân tán ra các nước trong khu vực, tác hại đối với an ninh, trật tự và giống nòi là không thể đo đếm được. Việc đấu tranh thành công chuyên án này không chỉ ngăn chặn một thảm họa ma túy mà còn tạo ra bước ngoặt trong công tác quản lý tiền chất, hóa chất là nguyên liệu chính để sản xuất ma túy tại các nước láng giềng.
- Phóng viên: Sự phối hợp nhịp nhàng giữa Công an Việt Nam với các lực lượng như biên phòng, hải quan, cảnh sát biển, cũng như với các nước bạn trong chuyên án này đã phản ánh một cơ chế hiệp đồng tác chiến mới...
- Thiếu tướng Ngô Thanh Bình: Đúng vậy, với phương châm kiên quyết không “vo tròn”, không “cắt khúc”, lực lượng phá án đã xây dựng được một cơ chế phối hợp tác chiến đa chiều, đồng bộ cả trong và ngoài nước. Cục CSĐT tội phạm về ma túy đã tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác phối hợp, hiệp đồng chiến đấu với các lực lượng chức năng ở khu vực biên giới, cửa khẩu và trên biển. Công tác đấu tranh chuyên án được tiến hành quyết liệt, chặt chẽ, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả trong và ngoài ngành Công an.
Đặc biệt, lớp phòng ngự bên ngoài lãnh thổ đã được triển khai chủ động và quyết liệt, trong đó phối hợp chặt chẽ với cơ quan chuyên trách của các nước láng giềng có chung đường biên giới như Lào, Campuchia, Trung Quốc, Myanmar để kịp thời trao đổi thông tin, xác lập chuyên án chung. Việc đồng loạt bắt giữ các đối tượng ở trong nước kết hợp với việc phối hợp bắt giữ các đối tượng đầu sỏ ngay trên đất bạn đã khiến các tổ chức tội phạm quốc tế suy yếu rõ rệt, không còn đất “diễn”.
Quản lý số và công nghệ thông minh - “chìa khóa” cốt lõi để giảm “cầu” hiệu quả
- Phóng viên: Thưa Thiếu tướng, chiến lược phòng, chống ma túy toàn diện không thể chỉ dựa vào việc "ngăn cung" bằng các biện pháp hình sự, mà còn phải giải quyết bài toán "giảm cầu". Bộ Công an coi việc kéo giảm nguồn "cầu" là yếu tố then chốt để triệt tiêu nguồn "cung". Cục CSĐT tội phạm về ma túy đang áp dụng những tư duy đột phá và phương pháp mới nào để quản lý người nghiện, người sử dụng ma túy trong bối cảnh hiện nay?
- Thiếu tướng Ngô Thanh Bình: Đây là một luận điểm mang tính quy luật kinh tế và xã hội. Tội phạm ma túy hoạt động liều lĩnh là do siêu lợi nhuận, xuất phát từ nhu cầu tiêu thụ quá lớn của thị trường ngầm. Nếu chúng ta làm tốt công tác "giảm cầu", tức là chặn đứng nguồn gốc phát sinh người nghiện mới bằng công tác phòng ngừa xã hội, quản lý chặt chẽ người sử dụng trái phép chất ma túy và đẩy mạnh tuyên truyền trong giới trẻ thì tự khắc thị trường tiêu thụ sẽ bị bóp nghẹt, “nguồn cung” sẽ không còn động lực để thẩm lậu vào nội địa.
Hiện nay, công tác quản lý người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy đang được lực lượng Công an thực hiện một cách bài bản, nghiêm ngặt và khoa học dựa trên các quy định của Luật Phòng, chống ma túy có hiệu lực từ ngày 1/1/2022 và sắp tới là Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, có hiệu lực từ 1/7/2026. Sau khi Cục CSĐT tội phạm về ma túy được lãnh đạo Bộ Công an giao nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện, chúng tôi đã trăn trở để tìm ra những phương pháp mới, ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ để giải quyết bài toán cốt lõi này. Một trong những bước đi mang tính đột phá hiện nay là thí điểm thử nghiệm mô hình quản lý bằng biện pháp giám sát điện tử.
Cục CSĐT tội phạm về ma túy đã tham mưu đưa nội dung áp dụng biện pháp giám sát điện tử vào Luật Phòng, chống ma túy năm 2025; chủ trì nghiên cứu, xây dựng và làm chủ vòng đeo tay điện tử thông minh. Nhờ có thiết bị này, người dùng có ý thức hơn trong việc chấp hành pháp luật, tự giác tránh xa môi trường xấu, không để các đối tượng tội phạm ma túy lợi dụng, lôi kéo quay lại con đường lầm lỗi. Các cơ quan chức năng vẫn có thể thực hiện công tác quản lý, giám sát khoa học, chặt chẽ và hiệu quả thông qua ứng dụng công nghệ. Đây là hướng tiếp cận mới, kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh trong quản lý nhà nước với tính nhân văn trong công tác phòng, chống ma túy.
- Phóng viên: Bên cạnh việc giám sát tại cộng đồng, dư luận cũng rất quan tâm đến thông tin một số địa phương đang bắt đầu xây dựng mô hình thí điểm "Cơ sở cai nghiện ma túy thông minh". Xin Thiếu tướng cho biết rõ hơn về cấu trúc vận hành và mục tiêu của mô hình hiện đại này?
- Thiếu tướng Ngô Thanh Bình: Qua khảo sát thực tế, phương thức quản lý tại nhiều cơ sở cai nghiện ma túy vẫn mang nặng tính thủ công, hồ sơ giấy tờ lưu trữ phân tán, chưa có sự liên thông dữ liệu, dẫn đến hiệu quả điều trị và quản lý chưa đồng đều. Vì vậy, việc nghiên cứu, thí điểm và tiến tới triển khai rộng rãi mô hình “Cơ sở cai nghiện ma túy thông minh” trong thời gian tới là một yêu cầu mang tính cấp thiết, nhằm chuyển đổi toàn diện phương thức quản lý từ thủ công sang quản lý số, tập trung, thống nhất và hiện đại.
Mô hình này có sự đầu tư đồng bộ về mặt công nghệ, trang thiết bị hiện đại để hình thành nên một nền tảng quản lý số đồng bộ, xuyên suốt toàn bộ quy trình cai nghiện. Quy trình này kéo dài từ khâu tiếp nhận ban đầu, cắt cơn phân loại, điều trị y tế, giáo dục hành vi, lao động trị liệu, chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng cho đến khâu quản lý sau cai khi trở về địa phương.
Và, mục tiêu cuối cùng của mô hình thông minh này vẫn là tính nhân văn, tạo ra một môi trường giáo dục, chữa bệnh lành mạnh, chuyên nghiệp, tạo điều kiện tốt nhất cho người cai nghiện được học nghề để tự tin tái hòa nhập cộng đồng, trở thành người có ích cho xã hội.
Dựa vào dân để phòng, chống ma túy
- Phóng viên: Bên cạnh các giải pháp mang tính nghiệp vụ, việc huy động sức mạnh tổng lực của quần chúng nhân dân có ý nghĩa như thế nào để mỗi gia đình trở thành một "pháo đài" bất khả xâm phạm trước hiểm họa ma túy, thưa Thiếu tướng?
- Thiếu tướng Ngô Thanh Bình: Nếu khơi dậy được tinh thần cảnh giác, ý thức bài trừ ma túy trong từng người dân, từng hộ gia đình thì tội phạm ma túy sẽ không còn nơi ẩn náu, không còn môi trường để hoạt động. Do đó, công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động quần chúng nhân dân tham gia đấu tranh phòng, chống ma túy được coi là giải pháp nền tảng để xây dựng địa bàn không ma túy bảo đảm thực chất, bền vững, hiệu quả.
Chúng tôi đang đẩy mạnh đổi mới toàn diện công tác tuyên truyền cả về nội dung, phương thức và hình thức triển khai. Xây dựng phong trào “Toàn dân tham gia phòng, chống ma túy” đi vào chiều sâu với phương châm: “Mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi gia đình là một pháo đài, mỗi địa phương là một trận địa phòng, chống ma túy”.
Đồng thời, lực lượng CSĐT tội phạm về ma túy đang gắn công tác tuyên truyền, vận động quần chúng với việc thực hiện phong trào thi đua “Ba nhất”. Qua đó xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ thực sự tận tụy, trách nhiệm, gần dân, hiểu dân, dựa vào nhân dân để đấu tranh với tội phạm ma túy.
Cả nước hiện đã xây dựng và duy trì 1.321 xã, phường, đặc khu không ma túy, trong đó có các tỉnh Hưng Yên, Lào Cai, An Giang, Lâm Đồng có tỷ lệ xã không ma túy đạt trên 55%. Trong Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030, chúng tôi xác định phải kết hợp chặt chẽ, nhuần nhuyễn giữa "phòng" và "chống". Chiến lược này được khái quát hóa bằng công thức: Gắn "3 giảm" (giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại) với "3 tăng" (tăng hiệu lực pháp lý, tăng nguồn lực và tăng quản lý thông minh, chuyển đổi số trong phòng, chống ma túy). Đây là cơ sở khoa học đặt mục tiêu toàn quốc phấn đấu đến năm 2030 sẽ có ít nhất 50% số xã, phường, thị trấn đạt tiêu chuẩn không ma túy.
Tháng 6/2026 là Tháng hành động phòng, chống ma túy với mục tiêu rất cụ thể và quyết liệt: “Chung một quyết tâm xây dựng xã, phường, đặc khu không ma túy”. Toàn lực lượng đang quyết tâm phấn đấu đến cuối năm 2026 đưa tỷ lệ địa bàn không ma túy đạt 30% trên phạm vi toàn quốc. Để đạt mục tiêu này, công tác tuyên truyền xã hội phải được triển khai đồng bộ, phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, đoàn thể, nhà trường nhằm nâng cao nhận thức, tăng “sức đề kháng” cho người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên trước các loại ma túy mới, ma túy núp bóng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử đang len lỏi, tác động mạnh đến giới trẻ hiện nay.
- Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Thiếu tướng về cuộc trò chuyện ý nghĩa này!
