Người đã bị tuyên án tử hình về các tội đã bỏ hình phạt tử hình trước ngày 1/7/2025 xử lý ra sao?

Tại buổi họp báo công bố các luật, pháp lệnh được Quốc hội, Ủy ban Thường vụ quốc vụ Quốc hội khóa XV thông qua được Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức vào sáng 3/7, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng đã giải thích rõ các điều khoản chuyển tiếp khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025.  

Cụ thể, các điều khoản chuyển tiếp được quy định tại Điều 4, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự. Theo điểm b Khoản 1 Điều 4, các quy định của Luật này nếu có lợi cho người phạm tội thì được áp dụng đối với cả những hành vi phạm tội xảy ra trước 0h 00 phút ngày 1/7/2025 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện hoặc đang bị điều tra, truy tố, xét xử.

Theo điểm c khoản 1 Điều 4, các quy định của Luật này nếu không có lợi cho người phạm tội thì không áp dụng đối với hành vi phạm tội xảy ra trước 0h 00 phút ngày 1/7/2025 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện hoặc đang bị điều tra, truy tố, xét xử, trừ trường hợp người phạm tội về các tội quy định tại Điều 353 (Tội tham ô tài sản) và Điều 354 (Tội nhận hối lộ) của Bộ luật Hình sự mà theo quy định của Luật này (bỏ hình phạt tử hình đối với các tội này) được chuyển thành tù chung thân thì vẫn áp dụng quy định về việc chỉ được xem xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt khi đáp ứng được các tiêu chí đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và đã hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn.

Về xử lý tình huống phát sinh đối với người đã bị tuyên án tử hình về các tội đã bỏ hình phạt tử hình trong Luật trước ngày 1/7/2025 nhưng chưa thi hành (khoản 2 và khoản 3 Điều 4), Thứ trưởng Lê Quốc Hùng cho biết, khoản 2 Điều 4 quy định, hình phạt tử hình đã tuyên trước ngày 1/7/2025 đối với người phạm tội về các tội đã bỏ hình phạt tử hình quy định tại các điều 109, 110, 114, 194, 250, 353, 354 và 421 của Bộ luật Hình sự hoặc thuộc trường hợp không thi hành án tử hình vì bị ung thư giai đoạn cuối quy định tại điểm c khoản 3 Điều 40 của Bộ luật Hình sự mà chưa thi hành án thì không thi hành và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân.

Người đã bị tuyên án tử hình về các tội đã bỏ hình phạt tử hình trước ngày 1/7/2025 xử lý ra sao? -0
Thứ trưởng Lê Quốc Hùng phát biểu tại buổi họp báo. 

Khoản 3 Điều 4 hướng dẫn xử lý trường hợp người bị kết án tử hình trước ngày 1/7/ 2025 về Tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248) và Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251) của Bộ luật Hình sự nhưng theo quy định của Luật này, mức định lượng chất ma túy dùng để định khung hình phạt chung thân hoặc tử hình đã có sự thay đổi do Luật đã bổ sung thêm khoản 5 có khung hình phạt là chung thân hoặc tử hình với mức định lượng lớn hơn mức định lượng tại khoản 4 các điều này của Bộ luật Hình thì giải quyết như sau:

- Hình phạt tử hình đã tuyên trước ngày 1/7/2025 đối với người phạm tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248) và Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251) của Bộ luật Hình sự mà khối lượng, thể tích chất ma túy được xác định trong bản án để quyết định hình phạt tử hình đối với họ bằng hoặc thấp hơn khối lượng, thể tích chất ma túy thấp nhất quy định tại khoản 5 Điều 248 hoặc khoản 5 Điều 251 của Bộ luật Hình sự mà chưa thi hành án thì không thi hành và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân.

- Hình phạt tử hình đã tuyên trước ngày 1/7/2025 đối với người phạm tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248) và Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251) của Bộ luật Hình sự mà khối lượng, thể tích chất ma túy được xác định trong bản án để quyết định hình phạt tử hình đối với họ lớn hơn khối lượng, thể tích chất ma túy thấp nhất quy định tại khoản 5 Điều 248 hoặc khoản 5 Điều 251 của Bộ luật Hình sự được sửa đổi, bổ sung tại khoản 18 Điều 1 của Luật nhưng người phạm không phải là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy hoặc không có 2 tình tiết tăng nặng trở lên mà không thi hành án và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định chuuẩn hình nhạt tử hình thành tù chung thân.

Về xử lý tình huống phát sinh khi thi hành án tù chung thân đối với người phạm tội tham ô tài sản và tội phạm nhận hối lộ (khoản 4 và khoản 5 Điều 4):

- Quy định tại khoản 4 Điều 4, Luật đã bỏ hình phạt tư hình đối với Tội tham ô tài sản (Điều 353) và Tội nhận hối lộ (Điều 354). Tuy nhiên, để đảm bảo tính răn đe, phòng ngừa đối với lại tội phạm này đồng thời đảm bảo hiệu quả thu hồi tài sản tham ô, nhận hối lộ, khoản 4 Điều 4 đã quy định theo hướng vẫn áp dụng quy định về việc sau khi được giảm án từ tử hình xuống tù chung thân. Những người này chỉ có thể được giảm thời hạn chấp hành hình phạt khi đáp ứng được các tiêu chỉ: Đã chủ động nộp lại ít nhất 3/4 tài sản tham ô, nhận hối lộ và đã hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn. Nếu không đáp ứng các tiêu chí này, người bị kết án tù chung thân về Tội tham ô tài sản và Tội nhận hối lộ sẽ chấp hành án phạt tù vĩnh viễn.

- Để đảm bảo sự công bằng, tránh gây bất lợi đối với người phạm tội, khoản 5 Điều 4 cũng quy định về việc hình phạt tù chung thân đã tuyên trước ngày 1/7/2025 đối với các tội tham ô tài sản và nhận hối lộ thì không cần phải có điều kiện “đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và đã hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn” khi xét giảm mức hình phạt đã tuyên đối với người phạm tội.

Về phân công trách nhiệm triển khai, theo quy định của Luật, Khoản 6 Điều 4 đã giao Tòa án nhân dân tối cao chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan có liên quan tổ chức việc rà soát người bị kết án tử hình thuộc diện được chuyển từ hình phạt tử hình thành tù chung thân để thực hiện theo quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này; giao Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, phối hợp tổ chức rà soát các văn bản có liên quan để kịp thời hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới hoặc đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới văn bản quy phạm pháp luật cho phù hợp với quy định của Luật này.

Nguyễn Hương

Các tin khác

Tình nghĩa một nhà – Hơn 6,5 triệu nhịp đập hướng về quê hương

Tình nghĩa một nhà – Hơn 6,5 triệu nhịp đập hướng về quê hương

Hội nghị Người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới lần thứ 5 với chủ đề “Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia” dự kiến diễn ra vào tháng 12/2026. Đây là diễn đàn quan trọng để cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài kết nối, trao đổi, đóng góp sáng kiến và đồng hành cùng sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Nhân dịp này, Báo Công an nhân dân trân trọng giới thiệu bài viết của Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng về cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Hội nghị Cấp cao ASEAN - Liên Hợp Quốc 16

Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Hội nghị Cấp cao ASEAN - Liên Hợp Quốc 16

Ngày 16/11, tại Manila, Philippines, trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị Cấp cao liên quan, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cùng lãnh đạo các nước ASEAN và Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN - Liên Hợp Quốc lần thứ 16.

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên toàn thể bàn tròn Hội nghị cấp cao Pháp ngữ

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên toàn thể bàn tròn Hội nghị cấp cao Pháp ngữ

Trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20, sáng 16/11, tại Phnom Penh, Campuchia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng tại Phiên toàn thể bàn tròn của hội nghị. Báo Công an nhân dân trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với chủ đề "Đầu tư cho hòa bình vì thịnh vượng chung và ổn định bền vững.

Triển khai 9 nhóm nhiệm vụ đảm bảo an ninh, trật tự trong tình hình mới

Triển khai 9 nhóm nhiệm vụ đảm bảo an ninh, trật tự trong tình hình mới

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh yêu cầu các ban, bộ, ngành, địa phương xác định bảo đảm an ninh trật tự là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách, thường xuyên, lâu dài; đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối và toàn diện của Đảng, sự quản lý, điều hành của Nhà nước; huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương và sức mạnh của toàn dân.

Nâng tầm hợp tác nghị viện, hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045

Nâng tầm hợp tác nghị viện, hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045

Nhận lời mời của Chủ tịch Hạ viện Philippines, Chủ tịch Đại hội đồng liên Nghị viện các nước ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam tham dự Đại hội đồng AIPA-47 tại Manila, Philippines từ ngày 16 đến 18/11/2026. Trước thềm chuyến công tác, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang đã trả lời phỏng vấn báo chí về ý nghĩa chuyến đi cũng như những đóng góp của Việt Nam trong tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Phát huy vai trò Việt Nam trong hợp tác nghị viện khu vực

Phát huy vai trò Việt Nam trong hợp tác nghị viện khu vực

Kể từ khi chính thức gia nhập Tổ chức Liên nghị viện ASEAN (AIPO), tiền thân của Hội đồng liên Nghị viện các nước ASEAN (AIPA), năm 1995, Quốc hội Việt Nam luôn coi trọng và tích cực tham gia các hoạt động của tổ chức, đóng góp vào việc củng cố, hoàn thiện các cơ chế hợp tác, tăng cường quan hệ hữu nghị, hiểu biết và tin cậy giữa các nghị viện thành viên.

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Diễn đàn Doanh nghiệp Pháp ngữ về đổi mới sáng tạo tại Campuchia

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Diễn đàn Doanh nghiệp Pháp ngữ về đổi mới sáng tạo tại Campuchia

Ngày 15/11, tại Phnom Penh, Campuchia, Diễn đàn Doanh nghiệp đổi mới sáng tạo Pháp ngữ (FrancoTech 2026) đã được tổ chức nhân dịp Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ, đã có bài phát biểu quan trọng khai mạc diễn đàn.