Thượng tá Phạm Thế Long, Phó Trưởng Công an huyện Nam Trà My cho biết, trên địa bàn huyện hiện có 78 người là NCUT trong đồng bào DTTS, trong đó 35 người theo quyết định của Ban Dân tộc tỉnh Quảng Nam, 35 người theo quyết định của UBND huyện Nam Trà My, 8 người theo quyết định của UBND tỉnh Quảng Nam.
NCUT trong đồng bào DTTS trên địa bàn huyện Nam Trà My được bầu chọn hầu hết là cán bộ hưu trí, già làng, trưởng thôn, Bí thư Chi bộ thôn, cán bộ Mặt trận thôn, nông dân sản xuất kinh doanh giỏi... có nhiều kinh nghiệm trong công tác tuyên truyền, có tầm ảnh hưởng lớn với cộng đồng dân cư về xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc.
“Thời gian qua, mặc dù còn những khó khăn nhất định nhưng NCUT đã luôn phát huy vai trò, uy tín, tầm ảnh hưởng trong cộng đồng dân cư, tiên phong, gương mẫu, vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; tham gia phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh - quốc phòng và giữ vững khối đại đoàn kết toàn dân”, Thượng tá Phạm Thế Long đánh giá.
Từ năm 2019 đến nay, Công an huyện Nam Trà My đã tham mưu UBND huyện, Ban Dân tộc tỉnh Quảng Nam tổ chức hơn 15 đợt tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội, chính sách thoát nghèo, chính sách đầu tư, hỗ trợ đối với vùng đồng bào DTTS theo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ, nghị quyết của Tỉnh ủy, HĐND tỉnh.
Bên cạnh đó, hướng dẫn NCUT kỹ năng tuyên truyền, vận động quần chúng, kỹ năng nắm tình hình... Ngoài ra, đã tiến hành chọn cử hơn 300 lượt NCUT tham gia các đợt tham quan, học tập kinh nghiệm do UBND huyện Nam Trà My, Công an tỉnh Quảng Nam tổ chức. Qua đó, NCUT đã được giao lưu với các dân tộc, các địa phương trong nước để mở mang kiến thức, trực tiếp chứng kiến sự phát triển của đất nước, sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào DTTS.
Thực tế đã chứng minh rằng, NCUT tại huyện vùng cao Nam Trà My thực sự là “cánh tay nối dài” của lực lượng Công an, góp phần đảm bảo ANTT từ cơ sở, ngay ở cơ sở. Cùng với các cán bộ Công an xã Trà Tập, huyện Nam Trà My, chúng tôi đến nóc Mô Rỗi, thôn 1, xã Trà Tập để thăm, trò chuyện với NCUT Nguyễn Đình Nớ (SN 1960, đồng bào dân tộc Ca Dong).
Ông Nớ chia sẻ, ông được chọn là NCUT từ năm 2012 đến nay. Với vai trò của mình, ông đã tham gia hòa giải các mâu thuẫn phát sinh trong thôn, nóc, nhất là các vụ việc bạo lực gia đình, tranh chấp đất đai. Bên cạnh đó, cùng với lực lượng Công an xã, ông đã tích cực tuyên truyền, vận động người dân xây dựng nếp sống văn hóa ở khu dân cư, tích cực lao động sản xuất phát triển kinh tế gia đình, xóa bỏ các hủ tục lạc hậu.
Ông Nớ bộc bạch: “Trong thôn, trong nóc chủ yếu là người đồng bào DTTS nên tình làng, nghĩa xóm rất khăng khít, đoàn kết với nhau. Thi thoảng mới phát sinh mâu thuẫn giữa người dân trong nóc. Mỗi lúc như thế tôi đều đến tận nơi hòa giải, không để mâu thuẫn phát sinh thành sự việc gây mất ANTT trong thôn, trong nóc”.
Theo Trung tá Nguyễn Thanh Tuấn, Trưởng Công an xã Trà Tập, thời gian qua, 7 NCUT của xã đã có nhiều đóng góp tích cực trong công tác đảm bảo ANTT tại địa phương. Các NCUT đã hỗ trợ Công an xã triển khai thành công mô hình tổ tự quản về ANTT với tên gọi “Bản làng bình yên” tại 3 nóc của 3 thôn. Nhờ đó đã góp phần giúp xã Trà Tập nhiều năm liền là xã “3 không” (không có tệ nạn ma túy; không có cờ bạc, mại dâm; không có nạn cướp, cướp giật). Từ đầu năm 2024 đến nay, trên địa bàn xã Trà Tập chỉ xảy ra 1 vụ trộm cắp tài sản vặt do đối tượng từ xã Trà Cang, huyện Nam Trà My đến gây ra và đã bị xử phạt hành chính.
Lãnh đạo Công an huyện Nam Trà My cho biết thêm, trong thời gian tới sẽ tiếp tục định kỳ tổ chức rà soát, lập hồ sơ phân loại, đánh giá mức độ ảnh hưởng của NCUT trong đồng bào DTTS mà lực lượng an ninh cần vận động và xây dựng kế hoạch tranh thủ, sử dụng phục vụ công tác trước mắt và lâu dài.
Bên cạnh đó Công an huyện Nam Trà My sẽ tăng cường hơn nữa công tác vận động, tuyên truyền nâng cao vai trò, vị trí của NCUT trong đồng bào DTTS và giải quyết tốt chế độ chính sách đối với NCUT, qua đó giúp ngày càng nâng cao vai trò, tầm ảnh hưởng của NCUT trong cộng đồng dân cư, tiên phong, gương mẫu, vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; tham gia phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh - quốc phòng và giữ vững khối đại đoàn kết toàn dân.
Theo Công an huyện Nam Trà My, chỉ riêng từ 2019 đến nay, NCUT trên địa bàn huyện đã cung cấp cho lực lượng chức năng 70 nguồn tin có giá trị góp phần điều tra, khám phá 40 vụ phạm pháp hình sự, thu hồi hơn 80 khẩu súng trái phép các loại; đưa 20 lượt đối tượng vi phạm pháp luật, hư hỏng ra kiểm điểm trước dân để răn đe, giáo dục; tham gia hòa giải 20 vụ việc tại cơ sở. Ngoài ra, những NCUT còn tham gia hơn 100 đợt tuyên truyền pháp luật do các ban, ngành, đoàn thể tổ chức; cùng với các ngành chức năng và nhân dân vận động, giáo dục con cháu chấp hành tốt quy định của pháp luật.
Phá chuyên án cá độ bóng đá tại “thủ phủ” sâm Ngọc Linh 
Công an vùng cao Nam Trà My hiến máu tình nguyện giữa mùa dịch COVID-19 
