Từng trong nghề điều tra, chúng tôi hiểu bí quyết nào đã giúp họ "giải mã" thành công hàng loạt vụ án hóc búa, hay nhanh chóng bắt giữ các đối tượng phạm trọng tội, dù chúng đã "lặn" rất "sâu". Trong nhiều năm gần đây, tỷ lệ điều tra khám phá trọng án của Lào Cai luôn đạt 100%, không "nợ nần dây dưa" dù chỉ một vụ. Thành tích đó, luôn có sự đóng góp quan trọng của người "nhạc trưởng" - Đại tá Lương Cao Huỳnh.
Từ bản vẽ thủ phạm giống 98%
Giọng hào sảng, Đại tá Huỳnh kể với tôi kỷ niệm không bao giờ quên trong cuộc đời "làm nghề" của mình. Đó là chuyên án truy xét thủ phạm giết hại bác sỹ Phạm Thị Nguyệt (Trưởng phòng khám Đa khoa khu vực Lào Cai) vào đêm mùng 9, rạng sáng ngày 10/6/2012 tại TP Lào Cai. Đây là vụ án từng gây chấn động dư luận cả nước, vì sự dã man, liều lĩnh của tội phạm. Sau khi đâm chết nạn nhân bằng 13 nhát kéo, kẻ thủ ác đã cướp của chị 1 xe máy SPASY - BKS: 24K9-6588, 1 điện thoại di động, 1 dây chuyền, 1 nhẫn đeo tay, 1 đôi bông tai bằng vàng.
"Chúng tôi xuống ngay hiện trường sau khi nhận được tin báo. Vụ án xảy ra lúc rạng sáng và không có nhân chứng, tại địa bàn đầu mối giao thông công cộng, tiếp giáp nước ngoài, nên việc nhận diện đối tượng gây án là một bài toán nan giải. Tuy nhiên, tổ chức khám nghiệm kỹ lưỡng, chúng tôi thu được 3 dấu vân tay dính máu trên công tắc điện trong phòng làm việc của chị Nguyệt. Họp án, tôi nhận định rất có thể đây là một vụ "đầu trộm, đuôi cướp", nghĩa là kẻ gian đột nhập vào Phòng khám ban đầu với mục đích trộm cắp tài sản, sau đó bị nạn nhân phát hiện nên ra tay giết hại. Do đó, nhiều khả năng thủ phạm hoạt động lưu động và không có quan hệ với nạn nhân từ trước. Căn cứ duy nhất để truy xét lúc này là truy tìm người có đặc điểm đường vân tương đồng với dấu vết để lại hiện trường." - Đại tá Huỳnh bắt đầu câu chuyện.
Vụ giết cướp táo tợn này xảy ra ngay giữa trung tâm TP Lào Cai, đã gây tâm lý hoang mang, bức xúc trong nhân dân. Giám đốc Công an tỉnh Lào Cai ký quyết định xác lập chuyên án truy xét, giao cho Phòng PC45 và CATP Lào Cai làm chủ công để triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ xác định đối tượng thủ ác. Đại tá Huỳnh tham gia trong Ban chỉ đạo chuyên án, chịu trách nhiệm đề xuất các kế hoạch điều tra và tổ chức thực hiện.
Nhận định đối tượng cướp đi chiếc xe máy của nạn nhân, theo quy luật tâm lý sẽ "xa chạy cao bay" khỏi hiện trường càng xa càng tốt. cùng với việc cho thông báo rộng rãi truy tìm tang vật và đối tượng gây án tại các địa điểm công cộng, lối mòn biên giới, cửa khẩu, Đại tá Huỳnh đã tung quân truy nóng dọc các tuyến giao thông ra vào tỉnh Lào Cai, ưu tiên các tuyến quốc lộ và đường liên tỉnh. Tập trung rà soát kỹ các điểm bán xăng trên đường, để phát hiện đối tượng tình nghi.
Gần 1 năm trôi qua nhưng bóng dáng thủ phạm vẫn "mờ tăm cá". Một khối lượng công việc khổng lồ đã được Ban chuyên án giải quyết, như rà soát, sàng lọc hàng trăm nghìn đối tượng; tra cứu, so sánh 15.024 chỉ bản có trong tàng thư căn cước can phạm; 225.000 tờ khai CMND nam; 175.000 chỉ bản vân tay 10 ngón các trường hợp công dân nam từ 16 đến 43 tuổi; 448 chỉ bản vân tay các trường hợp đối tượng nghi vấn. Trinh sát hình sự Lào Cai lặn lội vào TP Hồ Chí Minh, lên Đồng Nai, Bình Thuận, ra Đà Nẵng, Nghệ An…để lần theo những đầu mối thông tin nghi vấn.
"Một sáng tạo trong điều tra vụ án này là, từ lời khai của các nhân viên cây xăng dọc tuyến quốc lộ từ Lào Cai về Yên Bái, chúng tôi đã chắp nối những thông tin về đặc điểm nhân dạng của nam thanh niên vào mua xăng lúc rạng sáng ngày 10/6/2012, để dựng các bản vẽ phác thảo chân dung thủ phạm. Tổng cộng đã làm hơn 525 phác thảo. Vẽ xong, cất công đến tận nơi, nhờ nhân chứng "soi" giúp đã giống chưa, chưa giống lại đem về chỉnh sửa lại. Cho đến một ngày, bản vẽ của chúng tôi được nhiều người xác định đã giống thủ phạm đến 98%, thậm chí có người xem ảnh đã được phối màu, tưởng đã bắt được thủ phạm. Kẻ trong bản vẽ khác người ở cái mũi rất to và "dị". Lúc này, chúng tôi quyết định đưa những người có đặc điểm như trong bản vẽ vào diện rà soát, đối chiếu đường vân. Phổ biến bản vẽ này đến Công an các tỉnh giáp ranh Lào Cai đề nghị phối hợp rà soát".
Hướng điều tra từ đây đã rút ngắn được nhiều công đoạn. Được sự phối hợp tuyệt vời của các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Yên Bái, Công an huyện Hoài Đức - Hà Nội, Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an, ngày 9/6/2013 lực lượng CSHS Lào Cai đã bắt được kẻ thủ ác là Lương Quốc Quyền (sinh năm 1986, ở xã Đại Đồng - huyện Yên Bình - tỉnh Yên Bái), thu giữ chiếc xe mô tô SPASY là tang vật vụ án. Kết quả đấu tranh, tên Quyền đã khai về hành trình tội ác của mình đúng như những gì Đại tá Huỳnh và Ban chuyên án đã nhận định trước đó 1 năm. Đặc biệt, khuân mặt y so với bản vẽ phác thảo ấy giống nhau như tạc.
Bắt sát thủ Trung Quốc
Là tỉnh giáp biên, Lào Cai là cửa ngõ để tội phạm trong nước và Trung Quốc bỏ trốn sâu vào nội địa mỗi nước. Trách nhiệm phối hợp quốc tế trong truy bắt tội phạm gây án bỏ trốn, luôn được Đại tá Huỳnh quan tâm chỉ đạo triển khai.
Tên sát thủ Phác Vân Phong (Trung Quốc) bị PC45 Lào Cai bắt giữ.
Chuyện "đáy biển mò kim" mà anh Huỳnh nhớ mãi, đó là cuộc truy bắt tên sát thủ Phác Vân Phong (ở tỉnh Hắc Long Giang - Trung Quốc). Y là "tác giả" của 2 vụ nổ súng bắn chết 4 người vào các năm 1998 và 1999 tại Trung Quốc. Sau khi gây án, Phong "lặn không sủi tăm". Đến cuối năm 2012, tin trinh sát báo về Cục Công an huyện Hà Khẩu - tỉnh Vân Nam - Trung Quốc rằng có khả năng Phong đã trốn sang Việt Nam từ chục năm về trước, hiện vẫn yên ổn dưới một vỏ bọc an toàn. Bạn đề nghị CSHS Lào Cai bắt hộ tên này theo lệnh truy nã đặc biệt. Tài liệu bạn gửi sang chỉ vỏn vẹn có 5 số điện thoại di động gọi đến một quan hệ của Phong hiện ở tại Hàn Quốc, trong đó có một cuộc phát đi từ… TP HCM.
Nhận ủy thác của đồng nghiệp nước bạn, Đại tá Huỳnh đã cử ngay một tổ trinh sát vào Nam triển khai các biện pháp xác minh. Tại "đầu cầu" Lào Cai, ông hàng ngày, hàng giờ bám sát tiến độ rà soát, chỉ đạo hướng dẫn tổ công tác triển khai các biện pháp nghiệp vụ. Hàng tháng trời lần theo những dấu vết "ảo" nhất, cuối cùng một phụ nữ Việt Nam tên là Đinh Thị Thúy L. ở quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh được xác định đã từng dùng số máy này. L. hiện là chủ một doanh nghiệp chuyên làm ăn với Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc và có mối quan hệ phức tạp. Đi sâu nghiên cứu nhân thân, quan hệ gia đình của L., các trinh sát phát hiện chồng chị ta tên là Lý Tuấn Vũ (sinh 1975, quốc tịch Trung Quốc, quê ở huyện Phương Chính, tỉnh Hắc Long Giang, Trung Quốc). Người này nhập cảnh hợp pháp vào Việt Nam từ năm 2003 để kinh doanh, chỉ có điều là rất hiếm khi thấy anh ta ra khỏi nhà hay tiếp xúc với cộng đồng Hoa kiều tại chỗ.
Kỳ công lấy được ảnh của Vũ, nhưng đối chiếu với ảnh Phác Vân Phong thì có quá nhiều sự khác biệt. Vậy chúng có phải là một người? Đại tá Huỳnh chỉ đạo lính quay ra ngay, mang theo tài liệu về Lý Tuấn Vũ.
Làm việc với Cục Công an Hà Khẩu (Trung Quốc), ông đề nghị bạn "check" kỹ về nhân thân lai lịch của Vũ. Vài ngày sau, bạn báo lại rằng Vũ đã vào Việt Nam bằng hộ chiếu "đểu", và hắn chính là Phác Vân Phong - tên sát thủ đang bị truy nã đặc biệt của Công an Trung Quốc.
"Đã là tội phạm thì không cần biết chúng đến từ đâu, nhiệm vụ của chúng tôi là phải bắt bằng được. Đặc biệt, với trường hợp tên Phác Vân Phong việc bắt giữ sẽ rất có ý nghĩa trong việc tăng cường phối hợp hành động giữa công an hai nước. Trước đó, bạn cũng đã bắt giúp chúng tôi nhiều tên tội phạm truy nã hay gây án bỏ trốn" - Đại tá Huỳnh cho biết.
Một tổ trinh sát của CSHS Lào Cai lại "khăn gói quả mướp" vào Nam chuyến nữa. Dự liệu các tình huống phức tạp có thể xảy ra, Đại tá Huỳnh đã gọi cho bạn bè tại PC45 - Công an TP Hồ Chí Minh, Công an quận Thủ Đức đề nghị hết sức giúp đỡ tổ công tác. Kết quả là Lý Tuấn Vũ đã bị bắt gọn khi y đang lững thững đi dạo. Đấu tranh "nóng", y thừa nhận mình là Phác Vân Phong, kẻ thủ ác bị săn đuổi ráo riết tại Trung Quốc. Tại buổi trao trả phạm, lãnh đạo Công an huyện Hà Khẩu đã xúc động khen ngợi, biểu dương đồng nghiệp Việt Nam đã triển khai cuộc truy bắt ngoạn mục tên tội phạm đặc biệt nguy hiểm này.
Sắt đá và nhân hậu
55 tuổi, Đại tá Huỳnh đang ở độ tuổi sung mãn nhất trong cuộc đời chỉ huy lực lượng điều tra hình sự. Khí lực vẫn hừng hực, giọng nói vẫn sang sảng và cương quyết dưới mái tóc đã điểm bạc sau mấy mươi năm lăn lộn đấu tranh chống tội phạm hình sự ở rẻo đất biên cương.
Trung tá Nguyễn Minh Thắng - Phó trưởng phòng PC45 không giấu niềm tự hào khi nói về người "anh cả" của đơn vị mình: "Sếp Huỳnh là một trong những "kiến trúc sư" giỏi cho những trận đánh thắng lợi của lực lượng CSHS Lào Cai. Từ hồi "sếp" lên Trưởng phòng, PC45 Lào Cai không nợ bất kỳ vụ trọng án nào, dù hóc búa đến mấy cũng đều tìm ra thủ phạm. Anh là điểm tựa cho cán bộ chiến sỹ yên tâm vào trận, bởi những chỉ đạo sắc nét, những giả thuyết điều tra tiệm cận thực tế khách quan của mỗi vụ án. Với chúng tôi, anh là thủ lĩnh tinh thần, bởi tình thương yêu lính tráng như con em, dám đón nhận thử thách, thiệt thòi về mình"
