Ngày 17/10, tại phiên thảo luận tổ theo chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, tham gia góp ý dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Đức (đoàn TP Hồ Chí Minh) tập trung phân tích những bất cập, khoảng trống pháp lý trong quản lý hoạt động bưu chính, nhất là khi thương mại điện tử, chuyển đổi số và các mô hình giao nhận dựa trên nền tảng công nghệ đang phát triển mạnh mẽ.
Đặc biệt quan tâm Điều 19 về vật phẩm, hàng hóa không được gửi qua mạng bưu chính, đại biểu Nguyễn Minh Đức cảnh báo tình trạng các đối tượng tội phạm lợi dụng hoạt động bưu chính, chuyển phát hàng hóa để vận chuyển ma túy, chất cấm và thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Theo đại biểu, những sơ hở trong quá trình tiếp nhận, kiểm tra, kiểm soát bưu gửi có thể trở thành điều kiện để tội phạm lợi dụng. Vì vậy, dự thảo luật phải thiết lập cơ chế quản lý đủ chặt chẽ nhằm phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn vi phạm ngay từ khâu tiếp nhận bưu gửi.
Đại biểu chỉ ra rằng, dự thảo hiện quy định hai nhóm vật phẩm, hàng hóa không được gửi qua mạng bưu chính, gồm hàng hóa bị cấm và hàng hóa không đáp ứng các điều kiện theo pháp luật về xuất khẩu, nhập khẩu cũng như quy định của nước nhận.
Tuy nhiên, nếu chỉ quy định mang tính nguyên tắc mà không có cơ chế hướng dẫn cụ thể sẽ gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính và các cơ quan kiểm tra, kiểm soát.
Vấn đề đặt ra là căn cứ vào đâu để người gửi và nhân viên bưu chính xác định loại vật phẩm, hàng hóa nào thuộc danh mục cấm, loại nào được phép gửi hoặc phải đáp ứng điều kiện nhất định, trong khi các quy định liên quan hiện nằm rải rác ở nhiều văn bản pháp luật.
Đối với bưu gửi quốc tế, khó khăn càng lớn khi mỗi quốc gia, vùng lãnh thổ có những quy định riêng về điều kiện nhập khẩu hàng hóa. Không thể yêu cầu nhân viên bưu chính khi tiếp nhận từng bưu gửi phải tự tìm hiểu, đối chiếu với hàng loạt văn bản pháp luật của các nước để xác định hàng hóa có đủ điều kiện hay không.
Từ thực tiễn đó, đại biểu Nguyễn Minh Đức đề nghị bổ sung nhóm vật phẩm, hàng hóa được gửi qua mạng bưu chính có điều kiện, nhất là các điều kiện liên quan đến quản lý nhà nước về an ninh, trật tự và an toàn xã hội.
Đồng thời, cần quy định rõ danh mục hàng hóa bị cấm gửi, hàng hóa được gửi có điều kiện; nghiên cứu giao Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành hoặc chủ trì xây dựng các danh mục theo thẩm quyền, bảo đảm phù hợp với hệ thống pháp luật có liên quan.
Đối với dịch vụ bưu chính quốc tế, đại biểu kiến nghị xây dựng cơ chế cung cấp, hướng dẫn, tra cứu quy định pháp luật của các nước nhận, giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng thực hiện.
Theo đại biểu, nếu thiếu quy định cụ thể, nhân viên bưu chính sẽ gặp khó khăn trong việc quyết định tiếp nhận hay từ chối bưu gửi. Ngược lại, nếu việc kiểm soát không chặt chẽ, có thể tạo ra lỗ hổng để các đối tượng lợi dụng vận chuyển ma túy, chất cấm và hàng hóa bất hợp pháp qua mạng bưu chính.
