Trong những năm qua, thực hiện Nghị quyết liên tịch giữa Bộ Công an với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về "Đẩy mạnh phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ trong thời kỳ mới", nhất là sau khi Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định 521/QĐ-TTg ngày 13/6/2005 về Ngày hội toàn dân bảo vệ ANTQ (19-8 hằng năm), với sự tham mưu tích cực của lực lượng Công an, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc các cấp đã chỉ đạo, điều hành huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị tuyên truyền, vận động cán bộ, đảng viên, nhân dân tích cực tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, đem lại hiệu quả thiết thực, góp phần giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội; làm chỗ dựa vững chắc để tăng cường sức mạnh của các cơ quan bảo vệ pháp luật, phát huy tốt vai trò làm chủ của nhân dân trong phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật.
Triển khai công tác Công an năm 2011, đồng chí Bộ trưởng Lê Hồng Anh đã nhấn mạnh nhiệm vụ củng cố, tăng cường xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ "cần nghiên cứu đổi mới hình thức, nội dung biện pháp phát động phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ cho phù hợp với tình hình thực tế. Nếu ta làm tốt công tác này sẽ tạo thế trận phòng ngừa xã hội vững chắc và đó là nền tảng triển khai các mặt công tác Công an".
Với nhận thức sâu sắc về tình hình và nhiệm vụ bảo vệ ANTT của đất nước trong công cuộc cách mạng hiện nay, cần đẩy mạnh nâng cao chất lượng hiệu quả phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ với những nội dung trọng tâm là:
1. Tuyên truyền, giáo dục, nâng cao cảnh giác cách mạng, phát huy truyền thống yêu nước của nhân dân ta trong phòng ngừa, đấu tranh với hoạt động của các thế lực thù địch. Vận động toàn dân tham gia bảo vệ an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh văn hóa, an ninh nội bộ, bảo vệ tài sản Nhà nước, tài sản tập thể, tài sản nhân dân.
Vận động toàn dân tích cực tham gia chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm, phòng chống ma túy, phát hiện tố giác tội phạm, bài trừ tai nạn, tệ nạn xã hội; toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa; cảm hóa, giáo dục, giúp đỡ người lầm lỗi tại cộng đồng dân cư. Kết hợp chặt chẽ phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ với các phong trào cách mạng của Đảng, Nhà nước và địa phương. Vận động toàn dân tham gia xây dựng tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể quần chúng và các tổ chức quần chúng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, phục vụ tốt cho việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới.
Để giúp cho nội dung tuyên truyền vận động quần chúng và làm cơ sở cho việc phân loại, đánh giá chất lượng phong trào, Công an các tỉnh, thành phố cần tập trung nghiên cứu, tham mưu cho UBND tỉnh, thành phố ban hành tiêu chí phường, xã, cơ quan đơn vị, trường học, bệnh viện… an toàn về an ninh, trật tự. Trong đó nên chú ý các tiêu chuẩn gắn với các tiêu chí: giữ gìn ANTT, phòng chống tệ nạn xã hội, bảo đảm trật tự ATGT, trật tự công cộng; quản lý vũ khí, chất cháy, chất nổ, phòng ngừa tai nạn; thực hiện nếp sống văn hóa, trật tự vệ sinh. Quy định này cần được cụ thể hóa thành quy ước của khu dân cư, dòng họ, thôn, bản ấp… nhất định sẽ được nhân dân đồng tình ủng hộ, tích cực tham gia, vì điều đó sẽ góp phần đảm bảo cho cuộc sống bình yên của từng cộng đồng, từng gia đình.
2. Yêu cầu đặt ra là nội dung, hình thức, xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ phải luôn được đổi mới, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ ANQG và giữ gìn trật tự ATXH và yêu cầu nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, nhất là tính thiết thực, linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của từng vùng, khu vực, lĩnh vực và địa bàn. Cần tổ chức các loại hình, mô hình quần chúng bảo vệ ANTQ theo hướng mở rộng xã hội hóa, đa dạng hóa các hình thức phong trào phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội.
Đến nay, cả nước có 708 mô hình tổ chức quần chúng bảo vệ ANTT, qua phân loại có 550 mô hình đạt loại khá đang phát huy tác dụng. Nổi bật như các mô hình: "Liên kết xây dựng vùng giáp ranh an toàn về ANTT", "Xây dựng phường, xã, cơ quan, doanh nghiệp, trường học không có ma tuý", "Xây dựng thôn, xóm, bản, làng, khu dân cư văn hóa không có tội phạm, tệ nạn xã hội", "Hộ tự phòng, số nhà tự quản", "Liên gia tự quản - an toàn", "Xóm chài bình yên", "Công nhân tự quản", "Doanh nghiệp tự quản", "Khu nội trú sinh viên an toàn, văn minh, không có tội phạm và tệ nạn xã hội", "Họ đạo, xứ đạo bình yên", "Xây dựng bản, làng, ấp an toàn về ANTT"…
Điều đó khẳng định phát triển các hình thức tự phòng, tự quản, tự bảo vệ đến từng gia đình, cộng đồng dân cư, các tổ chức quần chúng, các cơ quan, đơn vị cơ sở… là một hướng đi đúng đắn. Vì vậy, cần chú ý lựa chọn, xây dựng những điểm sáng, những mô hình điển hình tiêu biểu, nhân rộng trên các vùng, các địa phương có đặc điểm tương đồng, thúc đẩy phong trào phát triển đa dạng, phong phú, có hiệu quả.
3. Phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ là kết quả các thành tố: Sự tham gia đông đảo của các tầng lớp nhân dân; hoạt động tự giác và được tổ chức chặt chẽ, thống nhất, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của chính quyền, sự tập hợp lực lượng của MTTQ và tham gia phối hợp của các ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội, trong đó Công an nhân dân là lực lượng nòng cốt. Nội dung này vừa là nguyên tắc vừa là giải pháp quan trọng được xác định trong Nghị quyết 40-NQ/TW (8/11/2004) của Bộ Chính trị.
Do vậy, cùng với việc nâng cao chất lượng công tác tham mưu của lực lượng CAND, cần tiếp tục đổi mới cơ chế phối hợp giữa Công an với Mặt trận Tổ quốc và các ban, ngành, đoàn thể về xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ trong thời kỳ mới… Kiện toàn, nâng cao chất lượng hoạt động của Ban chỉ đạo "Thực hiện phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ" ở các cấp, theo hướng tập trung, thống nhất, chỉ đạo và thực hiện một cách toàn diện, nhằm kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa xã hội với phòng ngừa nghiệp vụ, giữa biện pháp vận động quần chúng với các biện pháp công tác khác của ngành Công an, giữa phát động phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ với tấn công trấn áp tội phạm, tạo khí thế cao trong toàn dân về phong trào thi đua yêu nước.
4. Lực lượng CAND luôn xác định vận động quần chúng và đẩy mạnh công tác dân vận là một trong những biện pháp cơ bản, chiến lược, làm nền tảng cho các biện pháp khác và các hoạt động của lực lượng Công an nhân dân. Đây là một nội dung cốt lõi thể hiện tư tưởng Hồ Chí Minh về đường lối quần chúng của Đảng, thể hiện bản chất và nguyên tắc hoạt động của Công an nhân dân Việt Nam là Công an của nhân dân, vì nhân dân phục vụ; dựa vào dân để làm việc, dựa vào dân để nắm chắc tình hình và giải quyết các vấn đề phức tạp về ANTT ngay tại cơ sở.
Để chú trọng làm tốt công tác vận động quần chúng và vai trò nòng cốt, cùng với chăm lo xây dựng lực lượng Công an chính quy, cần quan tâm công tác xây dựng lực lượng chiến lược bảo vệ ANTT ở cơ sở, nhất là củng cố xây dựng Công an xã, bảo vệ dân phố, bảo vệ cơ quan, doanh nghiệp theo Pháp lệnh Công an xã và các nghị định của Chính phủ, chú trọng trong lựa chọn, đào tạo cán bộ, quan tâm chế độ chính sách và trang bị phương tiện làm việc; đề xuất từng bước bổ sung, hoàn chỉnh hệ thống pháp luật quy định về tổ chức hoạt động của lực lượng Công an xã và lực lượng bảo vệ ở các loại hình trong hoạt động bảo vệ ANTT ở cơ sở. Cần làm tốt công tác khen thưởng để động viên kịp thời và nhân rộng điển hình tiên tiến về những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ.
Tiếp tục nâng cao và phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị, huy động sức mạnh toàn dân tham gia phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ là những vấn đề quan trọng, chiến lược trong đường lối công tác bảo vệ ANTT, cần được các cấp, các ngành và nỗ lực của lực lượng Công an để chỉ đạo thực hiện đạt hiệu quả cao, xây dựng thế trận nhân dân về quốc phòng - an ninh, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
