Từ tuyên truyền pháp luật, sân khấu hóa phiên tòa giả định đến xây dựng các mô hình tự quản tại cơ sở, mỗi hoạt động đều hướng đến trang bị cho học sinh, sinh viên (HSSV) kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ mình, hình thành sức đề kháng, tránh sa vào “cái chết trắng”.
Tạo sức đề kháng từ môi trường học đường
Với nhiều hình thức tiếp cận, lôi kéo khác nhau, hiểm họa ma tuý có thể len lỏi vào đời sống thanh thiếu niên, thậm chí bắt đầu từ những tình huống tưởng chừng rất đỗi bình thường: một lời rủ rê, một cuộc tụ tập, tâm lý tò mò hoặc mong muốn chứng tỏ bản thân trước bạn bè. Khi thiếu kiến thức, bản lĩnh, một phút nông nổi có thể mở đầu cho chuỗi sai lầm, để lại hậu quả nặng nề đối với sức khỏe, tương lai, gia đình và cả cuộc đời của người trẻ.
Tại phiên tòa giả định tuyên truyền pháp luật về phòng chống ma túy do Công an Cà Mau phối hợp với Tỉnh đoàn, TAND, Viện KSND tỉnh tổ chức sáng 8/11 vừa qua đã thu hút trên 300 đoàn viên, thanh niên, HSSV tham dự. Thay vì tiếp nhận kiến thức qua những bài tuyên truyền một chiều, các em được trực tiếp theo dõi một tình huống xét xử được xây dựng từ những vấn đề gần gũi với tâm lý lứa tuổi.
Chị Nguyễn Trang Anh Thư, Phó Bí thư Tỉnh đoàn, Chủ tịch Hội sinh viên Việt Nam tỉnh Cà Mau chia sẻ: “Ma túy là hiểm họa đối với toàn xã hội, đặc biệt nguy hiểm khi xâm nhập vào môi trường học đường và đời sống thanh thiếu niên. Mỗi đoàn viên, thanh niên cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động trang bị kỹ năng nhận diện, phòng chống ma túy; tuyệt đối không thử, không giữ, không mua bán, không tham gia các hành vi liên quan đến ma túy dưới bất kỳ hình thức nào”.
Từ câu chuyện được tái hiện tại phiên tòa, có thể thấy việc trang bị kiến thức pháp luật cho HSSV cần đi đôi với giáo dục kỹ năng sống, khả năng nhận diện nguy cơ, bản lĩnh ứng xử trước áp lực từ bạn bè. Bởi trong không ít tình huống, điều quyết định một người trẻ có tránh xa ma túy hay không chính là khả năng làm chủ bản thân, dám từ chối những lời rủ rê và không đánh đổi tương lai chỉ để tìm kiếm sự công nhận nhất thời.
Xác định phòng ngừa là giải pháp quan trọng, có ý nghĩa lâu dài trong công tác đấu tranh, phòng chống ma túy, Công an Cà Mau phối hợp triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Nội dung tập trung vào Luật Phòng chống ma túy, Chỉ thị số 36 của Bộ Chính trị về tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng chống và kiểm soát ma túy; gắn với việc thực hiện các kế hoạch, chương trình phối hợp của Bộ Công an và Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Điểm đáng chú ý trong cách làm của Cà Mau là chú trọng đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, hướng đến sự chủ động tiếp nhận và tham gia của đoàn viên, thanh thiếu niên. Trong đó, cuộc thi “Tuổi trẻ chung tay đẩy lùi ma túy” do Công an tỉnh phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo và Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) tổ chức là một minh chứng. Với hình thức thi hấp dẫn, phù hợp lứa tuổi, cuộc thi tạo sân chơi để HSSV tìm hiểu kiến thức pháp luật, thể hiện sự sáng tạo, tinh thần trách nhiệm trước vấn nạn ma túy.
Cùng với các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, hơn 250 buổi tuyên truyền, phát tờ rơi cảnh báo phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm ma túy đã được tổ chức tại các điểm trường. Thông tin được truyền tải trực tiếp đến HSSV, giúp các em nâng cao cảnh giác, nhận diện những nguy cơ có thể gặp phải trong sinh hoạt, học tập và các mối quan hệ xã hội.
Đặc biệt, trước xu hướng tiếp nhận thông tin ngày càng đa dạng của giới trẻ, Công an Cà Mau còn ứng dụng các nền tảng số, mạng xã hội để đổi mới phương thức tuyên truyền gần hơn với HSSV. Với cách thể hiện ngắn gọn, sinh động, sử dụng ngôn ngữ và tình huống phù hợp với giới trẻ, những video clip do chính CBCS thực hiện hướng đến mục tiêu giúp HSSV dễ xem, dễ hiểu, dễ ghi nhớ; nâng cao khả năng nhận diện những tình huống nguy cơ, chủ động phòng tránh và kiên quyết nói không với ma túy.
Kết nối hình thành lá chắn vững chắc
Nếu nhà trường là môi trường trực tiếp trang bị kiến thức và định hướng lối sống cho HSSV, thì gia đình là điểm tựa đầu tiên giúp các em hình thành nhân cách, khả năng tự chủ và kỹ năng ứng xử trước những tác động tiêu cực. Công tác phòng chống ma túy học đường không thể chỉ trông chờ vào những buổi tuyên truyền hay hoạt động riêng lẻ của ngành Công an, mà cần sự phối hợp thường xuyên, thực chất giữa gia đình, nhà trường và toàn xã hội.
Công an xã, phường đang phát huy vai trò nòng cốt trong phòng ngừa, kiểm soát ma túy ngay từ địa bàn cơ sở. Bên cạnh tuyên truyền tại trường học, Công an cơ sở “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, vận động các hộ dân ký cam kết thực hiện “Gia đình không ma túy”.
Nhiều mô hình được duy trì và nhân rộng, như “Trường học không ma túy”, “Xã không ma túy”, “Quản lý người sau cai nghiện”... Mỗi mô hình có nội dung, cách thức triển khai riêng nhưng cùng hướng đến mục tiêu nâng cao ý thức cộng đồng, chủ động phát hiện nguy cơ, quản lý địa bàn và hạn chế những điều kiện phát sinh tội phạm, tệ nạn ma túy.
Thượng tá Trần Trường Giang, Phó trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy cho biết: “Công an tỉnh phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát địa bàn tuyến biển nhằm phòng ngừa, ngăn chặn hành vi mua bán, vận chuyển ma túy xâm nhập vào địa bàn qua đường biển. Đồng thời, phối hợp với ngành Y tế xác định tình trạng nghiện, kịp thời phát hiện, đưa người nghiện vào Cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc; triển khai chương trình Methadone điều trị các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế. Công tác điều tra, truy tố, xét xử các vụ án ma túy cũng được các cơ quan tiến hành tố tụng phối hợp đẩy nhanh, trong đó có các phiên tòa điểm, xét xử lưu động nhằm tuyên truyền, cảnh báo trong cộng đồng”.
Những giải pháp ấy cho thấy phòng chống ma túy học đường không thể tách rời nhiệm vụ phòng, chống ma túy trên toàn địa bàn. Khi các điểm, tụ điểm phức tạp được đấu tranh triệt xóa; người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy được rà soát, quản lý; cộng đồng chủ động phát hiện, tố giác vi phạm và nhà trường tăng cường giáo dục kỹ năng cho học sinh, nguy cơ ma túy tiếp cận giới trẻ sẽ từng bước được kiềm chế từ nhiều hướng.
Tuy nhiên, “lá chắn” ấy chỉ thực sự vững chắc khi mỗi gia đình quan tâm, đồng hành cùng con em; nhà trường không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn kịp thời nắm bắt tâm lý, biểu hiện bất thường của học sinh; các tổ chức Đoàn, Hội phát huy vai trò định hướng, tập hợp thanh thiếu niên tham gia những hoạt động lành mạnh. Đặc biệt, bản thân mỗi HSSV cần chủ động trang bị kiến thức, không nghe theo lời rủ rê, không bao che hoặc tiếp tay cho hành vi liên quan đến ma túy.
Đấu tranh với tội phạm ma túy là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự quyết liệt của các cơ quan chức năng. Nhưng để ma túy không xâm nhập học đường, điều quan trọng hơn cả là xây dựng được sức đề kháng từ bên trong mỗi HSSV, mỗi gia đình và mỗi cơ sở giáo dục. Khi người trẻ biết tự bảo vệ mình, gia đình chủ động đồng hành, nhà trường làm tốt vai trò giáo dục và xã hội cùng chung tay, “lá chắn” phòng ngừa sẽ được hình thành vững chắc. Đó cũng chính là cách thiết thực để giữ gìn môi trường giáo dục an toàn.
