Từ ngày 26/4, dư luận đã bắt đầu "sôi sục" về 3 sự thay đổi lớn trong hàng ngũ tướng lĩnh an ninh cao cấp nhất nước Mỹ. Đó là việc Giám đốc CIA Leon Panetta được chọn để thay thế ông Robert Gates ở cương vị Bộ trưởng Quốc phòng; lấp vào chỗ trống của ông Panetta ở CIA là tướng David H. Petraeus - Tư lệnh liên quân Mỹ-NATO tại Afghanistan; và sự thay đổi lớn thứ ba liên quan đến Afghanistan là việc cựu Đại sứ Ryan C. Crocker sẽ quay trở lại Kabul để thế chỗ cho tướng Karl W. Eikenberry trong Tòa đại sứ Mỹ.
Người thế chỗ tướng Petraeus làm Chỉ huy quân Mỹ ở Afghanistan dự kiến là tướng Thủy quân lục chiến John R. Allen - Chỉ huy phó Bộ Chỉ huy trung tâm (CENTCOM). Ngoài ra, Tổng thống Obama cũng dự định tìm người thay thế Đô đốc Mike Mullen - Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân (JCS) khi ông này mãn nhiệm kỳ vào tháng 9/2011.
Người gây chú ý mạnh nhất trong các tướng lĩnh kể trên là Leon Panetta. Đương kim Giám đốc CIA được xem là nhân sự lớn tuổi nhất được đề cử vào chức Bộ trưởng Quốc phòng. Sắp bước sang tuổi 73, ông Panetta chưa từng có kinh nghiệm nào về quân sự. Thời trai trẻ tuy từng nhập ngũ đeo lon binh nhì, nhưng từ đó đến nay Panetta chủ yếu làm nghị sĩ Quốc hội, chuyên trách lĩnh vực tài chính. Ở CIA, Panetta được tiếng là đã giúp cơ quan này ổn định trở lại sau loạt biến cố liên quan đến việc tra tấn tù nhân nghi can khủng bố và tin tình báo giả tạo về vũ khí giết người hàng loạt của Iraq khiến cơ quan này phải chịu búa rìu dư luận.
Riêng tướng Petraeus thì không có gì phàn nàn. Trong công việc hiện tại, Petraeus đã làm rất tốt việc phối hợp hành động với CIA trong các chiến dịch truy quét quân Taliban ở Afghanistan và vùng biên giới Pakistan. Vì vậy, đối với Petraeus, CIA không có gì xa lạ. Trong các cuộc chiến do Mỹ tiến hành trên khắp thế giới từ sau Chiến tranh lạnh đến nay, đặc biệt là trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu, CIA luôn tham gia phối hợp tác chiến bên cạnh các đơn vị đặc nhiệm của quân đội Mỹ trên các chiến trường.
Cựu Giám đốc CIA, tướng Michael Hayden, nhận định CIA ngày nay đã trở thành gần giống như một cơ quan quân sự, vì vậy với kinh nghiệm là một chỉ huy quân đội, tướng Petraeus hoàn toàn có cơ hội thành công nếu áp dụng cách chỉ huy như trong quân đội. Nhược điểm lớn nhất của Petraeus là ở chỗ, khả năng quản lý tài chính của ông rất kém, không được như Panetta và Hayden.
Ngoài ra, cũng không thể không nhắc đến Đại sứ Crocker. Ông đã 5 lần làm Đại sứ Mỹ tại nhiều quốc gia trong thế giới Arập và khu vực Nam Á trước khi nghỉ hưu vào năm 2009. Ông từng là đại sứ Mỹ tại Iraq, Syria, Pakistan, Kuweit và Liban.
Việc Tổng thống Obama đưa ra quyết định cải tổ hàng ngũ lãnh đạo an ninh - quốc phòng vào thời điểm này được giới quan sát đánh giá là một bước đi cần thiết nhằm tháo gỡ những vấn đề khó khăn của nước Mỹ trên các mặt trận đối ngoại: tình hình bất ổn tại Trung Đông và Bắc Phi đang khiến nước Mỹ lúng túng và nội bộ xào xáo; việc rút quân Mỹ ra khỏi Iraq đang gấp rút hoàn tất vào cuối năm nay; và nhất là tình hình tại Afghanistan đang khiến cho nước Mỹ có nguy cơ đối mặt với một "mùa hè nóng bỏng", với việc rút quân phải thực hiện từ tháng 7/2011 trong khi tình thế cuộc chiến chống Taliban và Al-Qaeda vẫn chưa có dấu hiệu tiến bộ nào. Trong khi đó, cuộc chiến săn lùng phiến quân Taliban bằng máy bay không người lái "Thú săn mồi trên không" của CIA đã gặp phải sự phản ứng dữ dội của người dân Pakistan và làm cho quan hệ hợp tác với Cơ quan Tình báo ISI của Pakistan trở nên xấu đi nghiêm trọng.
Trong tình hình như vậy, liệu các nhân sự "cũ mà mới" này có giúp ông Obama tháo gỡ được phần nào khó khăn như mong đợi hay không? Ở Bộ Quốc phòng, câu trả lời là rất khó. Sở dĩ ông Obama buộc phải tìm người thay thế ông Robert Gates là vì quan hệ hiện tại giữa Nhà Trắng và Lầu Năm Góc đã trở nên căng thẳng xoay quanh các quyết định về quân sự đối với cuộc chiến ở Afghanistan và nhất là việc can thiệp quân sự vào Libya và Yemen.
Giữa Panetta và Robert Gates có khá nhiều điểm giống nhau, như cùng trải qua những công việc như nhau trước đây (làm giám đốc CIA, cùng tham gia nhóm nghiên cứu chính sách về Iraq,…), cho nên nhiều người cho rằng chưa chắc Panetta sẽ có những phát kiến nào hay hơn Gates. Và với việc thiếu hẳn kinh nghiệm chỉ huy quân đội, Panetta cũng sẽ gặp không ít khó khăn khi phải xử lý các vấn đề xảy ra ở chiến trường, khi phải đưa ra các quyết định sống còn về quân sự,…
Chỉ có cặp "bài trùng" Crocker-Petraeus được xem là điểm sáng cần thiết trong lần cải tổ nhân sự này của ông Obama. Trước đây, khi còn làm đại sứ tại Iraq, đồng thời tướng Petraeus cũng chỉ huy quân Mỹ tại đó, Crocker đã có sự phối hợp rất ăn ý với tướng Petraeus. Đến cuộc chiến Afghanistan, dù cương vị đã đổi khác, 2 ông vẫn là "cặp bài trùng" được nhiều người tán dương nhất. Sự phối hợp trở lại của 2 ông có thể sẽ tạo nên một sự khác biệt nào đó trước khi quân Mỹ bắt đầu rút vào tháng 7 tới
