Ngày 11/2 vừa qua, Tòa án thị chính thành phố Lahore, tỉnh Punjab, Pakistan, đã ra phán quyết gia hạn thời gian tạm giam thêm 2 tuần đối với ông Raymond A. Davis, công dân Mỹ 36 tuổi được Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo là mang hộ chiếu ngoại giao, trực thuộc Đại sứ quán Mỹ tại Islamabad.
Theo báo chí nước ngoài, Raymond Davis bị Cơ quan Cảnh sát tỉnh Punjab bắt giam vào ngày 27/1/2011, ngay sau khi xảy ra một vụ đấu súng trong đó Davis đã bắn chết 2 người Pakistan có vũ trang. Davis bị cáo buộc tội giết 2 mạng người, nhưng ông bác bỏ cáo buộc và cho rằng mình chỉ nổ súng tự vệ vì bị "những kẻ có vũ trang chặn đường để cướp". Theo lời cảnh sát địa phương và nhân chứng, ông Davis đã nổ súng từ trong xe, bắn xuyên qua cửa kính xe, sau đó ông xuống xe và chụp ảnh hiện trường. Những kẻ bị giết đi xe gắn máy, có mang súng đã lên đạn.
Một số nguồn tin ngoại giao Mỹ cho rằng, vụ việc mang màu sắc một vụ dàn cảnh của tình báo và quân đội Pakistan hơn là vụ cướp thông thường. Khám nghiệm của cảnh sát địa phương cho thấy 2 kẻ bị giết có mang súng đã nạp đạn và sử dụng điện thoại di động lấy cắp của người khác. Theo lời khai của Davis với cảnh sát, vào ngày xảy ra vụ việc, ông lái xe trên một trong những tuyến phố đông đúc nhất thành phố Lahore thì phát hiện có 2 kẻ mang vũ khí áp sát xe ông.
Thông tin trên báo chí Pakistan cũng tiết lộ rằng, 2 kẻ bị bắn chết thực tế là người của Cục Tình báo liên cơ quan (ISI) của Pakistan và được cơ quan này phân công nhiệm vụ bám sát gót Davis trong mọi hoạt động của ông trên đất Pakistan.
Không chỉ điều tra cáo buộc giết người, Cơ quan điều tra Pakistan hiện còn đang tập trung làm rõ những hoạt động của Davis tại Lahore. Điều đáng chú ý nhất lại là những giấy tờ tùy thân mà Davis mang theo người: ngoài hộ chiếu ngoại giao, cảnh sát còn tịch thu được ít nhất 2 chứng minh thư trên đó ghi chức danh và nhiệm vụ của ông Davis không thống nhất với thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ.
Cụ thể, chứng minh thư thứ nhất ghi ông là chuyên gia an ninh tư nhân hợp đồng làm việc cho Bộ Quốc phòng, còn tấm thứ 2 thì ghi ông làm việc trong Lãnh sự quán Mỹ ở Peshawar. Nhưng lời đính chính của Lãnh sự quán Mỹ ở Lahore thì lại cho rằng, ông thuộc biên chế cơ quan này. Chưa hết, sau khi Davis bị bắt, cảnh sát đã tịch thu trên người ông một chiếc đèn pin và một ống nhòm loại bỏ túi. Davis đã làm gì với những thứ này?
Tất cả đang khiến cho dư luận nghi ngờ ông Davis không đơn thuần là một "chuyên gia kỹ thuật và quản lý" như Đại sứ quán Mỹ thông báo. Và có lẽ đây cũng là lý do vì sao ISI phái 2 người theo dõi Davis sát sao và bị ông bắn chết.
Vụ việc ông Davis bị cơ quan chức năng Pakistan bắt giam đã tạo nên một trong những tình huống căng thẳng ngoại giao đáng chú ý nhất trong quan hệ Mỹ - Pakistan. Chính quyền Mỹ đã vài lần lên tiếng yêu cầu Pakistan trả tự do ngay cho ông Davis. Lập luận của phía Mỹ là Davis là người của Đại sứ quán Mỹ, mang hộ chiếu ngoại giao cho nên phải được bảo vệ theo Công ước Vienna, tức là được miễn trừ trách nhiệm hình sự trong mọi tình huống.
Tại Hội nghị An ninh Munich, Đức, vào ngày 5/2/2011, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cũng đã có cuộc tiếp xúc riêng với Tổng tư lệnh quân đội Pakistan, tướng Ashfaq Kayani để bàn về vụ bắt giữ Davis. Sau đó, bà Clinton còn điện đàm với Tổng thống Zardari để gây sức ép yêu cầu Pakistan phải thả Davis. Tuy nhiên, mọi nỗ lực của Bộ Ngoại giao Mỹ cho đến giờ này đều không mang lại kết quả, và rốt cuộc Davis vẫn không được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao.
Các đảng phái tôn giáo tại Pakistan đang lợi dụng vụ việc của ông Davis để thổi bùng hơn nữa ngọn lửa chống Mỹ trong cộng đồng dân chúng Pakistan. Vụ việc còn được "đổ thêm dầu" bởi phát biểu của Aslam Tareen, Cảnh sát trưởng thành phố Lahore với báo chí hôm 11/2 rằng, vụ việc của Davis mang tính chất một vụ "giết người máu lạnh".
Phân tích chi tiết vụ việc, báo chí Mỹ bình luận rằng, quân đội và tình báo Pakistan đang cố tình để cho vụ việc vượt giới hạn trở thành một vấn đề lớn trong quan hệ Mỹ - Pakistan nhằm mục đích lợi dụng nó để "mặc cả" với Mỹ trong các thỏa thuận về hợp tác chống khủng bố ở Pakistan, cụ thể là về sự hiện diện của quân Mỹ trên đất Pakistan.
Không chỉ tác động xấu đến hoạt động cứu trợ nhân đạo và các hoạt động chống khủng bố khác của Mỹ trên đất Pakistan, vụ việc cũng đang phủ một bóng đen lên quan hệ song phương Mỹ - Pakistan. Sau nhiều lần tiếp xúc thuyết phục giới chức cấp cao Pakistan không thành công, ngày 12/2/2011, Bộ Ngoại giao Mỹ đã chính thức thông báo hoãn cuộc họp giữa các quan chức an ninh Mỹ - Pakistan - Afghanistan tại Washington dự kiến vào ngày 23 và 24/2 tới. Riêng số phận chuyến thăm chính thức nước Mỹ của Tổng thống Zardari dự kiến vào tháng 3 tới đây cũng đang được "tính từng ngày, từng giờ".
Giới quan sát dự báo khả năng chuyến thăm sẽ bị hủy bỏ nếu yêu cầu của người Mỹ không được đáp ứng; hoặc nếu chuyến đi vẫn diễn ra thì cũng sẽ vô cùng khó khăn cho Tổng thống Zardari