Mỹ: Lịch sử cuộc chiến giành ghế Chủ tịch Hạ viện

Khi ông John Boehner quyết định sẽ từ chức Chủ tịch Hạ viện Mỹ vào cuối tháng 10 này, ông sẽ để lại sau lưng một Hạ viện trong đó các nghị sĩ Cộng hòa bị chia rẽ sâu sắc.

Hố sâu ngăn cách giữa các phe phái trong đảng Cộng hòa sẽ khiến cuộc chiến giành giật chiếc ghế của ông Boehner trở nên quyết liệt. Cách đây 160 năm, nước Mỹ đã từng trải qua một tình huống tương tự khi đảng Cộng hòa mất hàng tháng trời mới tìm được Chủ tịch Hạ viện.

Bối cảnh lịch sử

Hạ viện do đảng Cộng hòa chiếm đa số hiện nay bị tách thành hai phe: Một bên là những nghị sĩ theo tư tưởng của Tổng thống Ronald Reagan - bảo thủ mạnh mẽ nhưng ý thức được trách nhiệm lập pháp, quản lý và thỏa hiệp của mình, một bên là phe đảng Trà ngày càng lớn mạnh muốn "đốt cháy Hạ viện".

Để trở thành Chủ tịch Hạ viện, một ứng cử viên phải giành được đa số tuyệt đối phiếu bầu trong mọi cuộc bỏ phiếu, chứ không chỉ là đa số tương đối.

Đây không phải là lần đầu tiên Quốc hội Mỹ đối mặt với bế tắc trong bầu lãnh đạo. Năm 1855, Hạ viện nhiều phe phái đã mất gần hai tháng để chọn chủ tịch mới. Thời đó, đảng Cộng hòa non trẻ vừa giành đa số tuyệt đối trong Quốc hội, sắp bước vào nhiệm kỳ mới với hừng hực quyết tâm ngăn chặn chế độ chiếm hữu nô lệ nhưng vị tân chủ tịch phải vượt qua một trở ngại lớn: hàn gắn các phe phái trong đảng.

Ông Boehner sẽ để lại sau lưng một Hạ viện bị chia rẽ sâu sắc.
Ông Boehner sẽ để lại sau lưng một Hạ viện bị chia rẽ sâu sắc.

Trước đó, vào mùa xuân năm 1854, Quốc hội Mỹ đã thông qua Đạo luật Kansas-Nebraska - một đạo luật gây chia rẽ có nội dung về tổ chức khu vực lãnh thổ của Kansas và Nebraska - những lãnh thổ mà Mỹ đã sáp nhập nhiều thập kỷ trước đó trong khuôn khổ vụ sáp nhập bang Louisiana từ Pháp.

Tinh thần chủ đạo của dự thảo đạo luật là cấm chủ nghĩa nô lệ. Nhưng do vấp phải sự phản đối kịch liệt của các thượng nghị sĩ miền Nam mà đa số thuộc đảng Dân chủ, Thượng nghị sĩ Dân chủ Stephen Douglas vốn là Chủ tịch Ủy ban Lãnh thổ và là tác giả của đạo luật nói trên đã thêm một điều khoản vào dự luật. Theo đó, người dân của hai vùng lãnh thổ Kansas và Nebraska có thể tự quyết có chấp nhận chủ nghĩa nô lệ hay không. Ông Douglas biết rằng điều khoản này sẽ gây ra một cơn cuồng phong nhưng ông không ngờ rằng cơn cuồng phong này lại đến nhanh và mạnh đến vậy.

Với quyết định của mình, ông Douglas đã làm xáo trộn những gì mà miền Bắc và miền Nam nước Mỹ thỏa thuận bấy lâu nay và lại đưa vấn đề nô lệ vào chính trường Mỹ. Đạo luật này đã đẩy hệ thống chính trị Mỹ vào khủng hoảng trong nhiều tháng trời. Hàng trăm cuộc họp diễn ra trên khắp cả nước, các nhà hoạt động chống chủ nghĩa nô lệ từ bỏ đảng phái của mình để tham gia các phe phái khác có chung quan điểm.

Vấn đề trên chính trường Mỹ càng thêm phức tạp, rối rắm khi giữa những phe phái phản đối Đạo luật Kansas-Nebraska lại trùng quan điểm đáng kể với những người vốn theo đường lối ủng hộ dân bản xứ, phản đối người nhập cư.

Liên minh lỏng lẻo

Trong bối cảnh đó, ở thành phố Ripon, bang Wisconsin, ngày 28/2/1854, hàng chục người phản đối chủ nghĩa nô lệ thuộc các phe phái nói trên đã tập hợp trong một ngôi trường nhỏ ở thành phố để thành lập một đảng chính trị mới. Họ gọi đảng của mình là Cộng hòa - cái tên còn đến tận ngày nay. Mùa thu năm đó, các ứng cử viên có tư tưởng phản đối Đạo luật Kansas-Nebraska đã hạ bệ hàng chục ứng cử viên Dân chủ ở miền Bắc.

Dù chiến thắng nhưng lực lượng của đảng Cộng hòa gồm các thành viên phản đối Đạo luật Kansas-Nebraska chỉ là một liên minh lỏng lẻo. Ngoài điểm chung là phản đối chủ nghĩa nô lệ, họ mâu thuẫn ở hầu hết các điểm khác.

Hồi thế kỷ XIX, tại Mỹ khoảng thời gian từ lúc bầu cử Quốc hội cho tới khi Quốc hội mới tuyên thệ kéo dài tới 13 tháng. Do đó, những nghị sĩ trúng cử từ năm 1854 mãi đến tháng 12/1855 mới triệu tập phiên họp đầu tiên ở thủ đô nên họ có rộng thời gian để huy động sự ủng hộ. Có hai ứng cử viên hàng đầu là Lewis Campbell - một cựu thành viên đảng Whig ở Ohio - và Nathaniel Banks - cựu thành viên đảng Dân chủ ở bang Massachusetts.

Hạ viện Mỹ sẽ khó khăn trong bầu chủ tịch mới.
Hạ viện Mỹ sẽ khó khăn trong bầu chủ tịch mới.

Ông Campbell bị coi là người đến sau trong phong trào phản đối chủ nghĩa nô lệ và ngay cả bạn bè ông cũng cho rằng ông quá mạnh mẽ và độc đoán nên không thể đoàn kết nhiều phe phái trong đảng Cộng hòa - một liên minh lỏng lẻo. Còn ông Bank lại là một người hay thay đổi quan điểm và từng thừa nhận với một người bạn thân rằng ông ta không ủng hộ cũng không phản đối chủ nghĩa nô lệ.

Trong vòng bỏ phiếu lần đầu tiên ngày 3/12, có 17 ứng cử viên giành được phiếu ủng hộ, trong đó ông Campbell mất thế đa số tuyệt đối. Sau đó, các nghị sĩ phải trải qua nhiều cuộc bỏ phiếu trong vòng 2 tháng ròng rã, cộng với sự thỏa hiệp, nhượng bộ của một số nghị sĩ hàng đầu, ông Nathaniel Banks mới giành được đủ số phiếu cần thiết để trở thành Chủ tịch Hạ viện.

Việc thỏa hiệp để đưa ông Banks lên làm Chủ tịch Hạ viện đã tạo nền tảng cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử tổng thống sau này, trong đó ông Abraham Lincoln đã trở thành Tổng thống đầu tiên là người của đảng Cộng hòa.

Dư luận Mỹ đang chờ đợi thời điểm tháng 11/2015 tới đây để xác định xem đảng Cộng hòa - vốn nổi lên sau cuộc chiến bầu chủ tịch Hạ viện - còn có khả năng để lãnh đạo và liệu lịch sử có lặp lại.

Nhật Minh (tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.