Mỹ: Cái chết của Thẩm phán Tối cao Pháp viện gây xung đột

Thẩm phán Antonin Scalia đã từ trần ngày 13-2 vừa qua, thọ 79 tuổi. Là thành viên của phe cộng hòa, trong suốt 30 năm và cho đến khi mất, tên tuổi của ông không khác gì một “cột trụ bảo thủ của ngôi đền pháp lý Mỹ” vì là đại diện cho những giá trị của nước Mỹ tại Tối cao Pháp viện; như trong lĩnh vực gia đình (ông kiên quyết chống lại sự phá thai hay hôn nhân đồng tính), trong tôn giáo (ông là người theo Thiên Chúa giáo truyền thống) hay duy trì trật tự xã hội (ủng hộ việc sở hữu vũ khí cá nhân).

Tuy nhiên, việc tìm người thay thế vị thẩm phán Tối cao Pháp viện có thể trở thành trung tâm của một cuộc tranh luận mới giữa Tổng thống Obama và Thượng viện với đa số thành viên theo đảng Cộng hòa ngay vào lúc chiến dịch tranh cử Tổng thống đang bước vào giai đoạn quan trọng.

Vài giờ sau khi tin về cái chết của thẩm phán được công bố, Tổng thống Obama đã dành những mỹ từ ca ngợi "một con người đáng nể", "một nhà luật học sáng chói" đã "dành cả đời cho nền tảng của nền dân chủ Mỹ, cho nhà nước pháp quyền". Tổng thống ban lệnh phải treo cờ rủ trong cả nước cho đến khi kết thúc tang lễ. Đồng thời trong diễn từ trang trọng đọc tại tư dinh ở California, Tổng thống cũng "cam kết hoàn thành trọng trách đúng theo Hiến pháp" để bổ nhiệm một thẩm phán mới kế nhiệm thẩm phán Scalia. "Tôi sẽ dành tất cả thời gian để làm điều đó và Thượng viện sẽ có trách nhiệm lắng nghe người đó trình bày và phê chuẩn kịp thời gian".

Thẩm phán Tối cao Antonio Scalia.
Thẩm phán Tối cao Antonio Scalia.

Nhiệm kỳ của Tổng thống Obama sẽ kết thúc vào ngày 20-1-2017. Có điều là với tư cách Tổng thống Mỹ, chính ông bổ nhiệm suốt đời 9 vị thẩm phán Tối cao Pháp viện và Thượng viện sẽ phê chuẩn sự bổ nhiệm đó. Tuy nhiên tiến trình chỉ định và phê chuẩn một thẩm phán mới có lẽ sẽ rất cam go trong thời gian chưa đến một năm, nhất là khi phải đối đầu với một Thượng viện do phe Cộng hòa nắm đa số.

Trong một cuộc tranh luận trước truyền hình hôm 13-2, tất cả các ứng cử viên Cộng hòa đã kêu gọi Thượng viện ngăn chặn mọi sự bổ nhiệm thẩm phán mới của Tổng thống Obama. Thủ lĩnh phe đa số Cộng hòa trong Thượng viện là Mitch McConnell đã tuyên bố trách nhiệm đề cử đó sẽ thuộc về vị tân tổng thống. Theo ông, "dân chúng Mỹ phải có tiếng nói trong sự chọn lựa vị thẩm phán Tối cao Pháp viện mới, và vị trí khiếm khuyết đó sẽ không được bổ sung khi chúng ta chưa có tân tổng thống".

Ngược lại, nghị sĩ Dân chủ Harry Reid đã yêu cầu bổ nhiệm thẩm phán ngay: "Trong lịch sử gần đây của Tối cao Pháp viện chưa hề có một vị trí khiếm khuyết trong suốt một năm. Tổng thống nên bổ nhiệm thẩm phán ngay. Để khiếm khuyết vị trí đó sẽ là sự chối bỏ đáng xấu hổ một trong các trọng trách theo tinh thần Hiến pháp của Thượng viện".

Nữ ứng viên tổng thống Hillary Clinton thì lên án phe Cộng hòa vì hành động này đã "làm ô danh Hiến pháp". Tổng thống Obama bày tỏ sự kiên quyết: "Đó là trách nhiệm mà tôi rất xem trọng cũng như mọi người. Chúng vượt trên mọi đảng phái chính trị. Chúng thuộc về nền dân chủ".

Sự phê chuẩn của Thượng viện cần phải có 60 phiếu, thế nhưng phe Dân chủ chỉ có 46 ghế. Cuộc chiến này làm chiến dịch tranh cử trở nên gay cấn bởi vì Tổng thống Obama có thể làm thay đổi tương quan quyền lực trong Tối cao Pháp viện. Với sự ra đi của thẩm phán Antonin Scalia, các quan tòa bảo thủ và tự do đang ngang bằng nhau. Cho đến nay, phe bảo thủ luôn ở kèo trên cho dù thẩm phán Anthony Kennedy được xem như bảo thủ đôi khi lại đứng về phía phe tiến bộ. Trong năm qua ông đã quyết định cho phép hôn nhân đồng tính, phán quyết này đã khiến phe Cộng hòa cay cú.

Sự bổ nhiệm người thay thế thẩm phán Antonin Scalia có thể làm nghiêng cán cân quyền lực về lâu dài của vị trí thẩm phán cấp tư pháp cao nhất nước Mỹ, nhất là khi các thẩm phán có vai trò chủ đạo từ khi quyền hành pháp và lập pháp bị kiểm soát giữa một bên là vị Tổng thống Dân chủ và bên kia là Thượng viện mà phe Cộng hòa chiếm đa số. Chính họ đã phán quyết chấp thuận chính sách cải cách y tế "Obamacare" của Tổng thống.

Các thẩm phán của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ chụp ảnh hằng năm.
Các thẩm phán của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ chụp ảnh hằng năm.

Ứng cử viên Cộng hòa Ted Cruz không ngừng nhấn mạnh tầm quan trọng của Tối cao Pháp viện trong những lần diễn thuyết và đã yêu cầu "Thượng viện làm sao để vị tân tổng thống bổ nhiệm người thay thế thẩm phán Scalia". Chắc hẳn Tổng thống Obama sẽ không bỏ qua cơ hội này để Tối cao Pháp viện nghiêng về phía phe tự do dân chủ.

Có điều là từ đây đến khi cuộc bầu cử tổng thống diễn ra vào ngày 8-11 năm nay, cái chết của thẩm phán Scalia có nguy cơ làm tê liệt hoạt động của Tối cao Pháp viện, đặc biệt là trong việc ra quyết định đối với các hồ sơ cực kỳ nhạy cảm, như "sự phân biệt tích cực", "phá thai" hay tính hợp pháp của những sắc lệnh Tổng thống nhằm hợp thức hóa tạm thời hàng triệu người di dân.

Mê Linh (theo Nouvel Observateur)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.