Muốn chuyển đổi mô hình tăng trưởng cần thay đổi tư duy

Đây là ý kiến của PGS. TS Tô Trung Thành (Đại học Kinh tế Quốc dân) đưa ra tại Hội thảo “Kinh tế Việt Nam năm 2015: Cơ hội và thách thức trước thềm hội nhập” do Trường Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức ngày 13-1 tại Hà Nội.

15/01/2016 07:27

Năm 2015, tăng trưởng kinh tế Việt Nam đạt 6,68% là một điểm sáng trong khi tăng trưởng kinh tế toàn cầu chỉ đạt 2,1%, các nền kinh tế mới nổi đạt khoảng 4% và trung bình khu vực Đông Nam Á khoảng 4,5-5%. GDP bình quân đầu người theo giá so sánh năm 2015 đạt khoảng hơn 1.000 USD/người; theo giá hiện hành là hơn 2.100USD/người. Theo nhận định của PGS. TS Tô Trung Thành, hỗ trợ tăng trưởng của Việt Nam trong năm qua chủ yếu đến từ khu vực sản xuất công nghiệp và tiêu dùng cuối cùng.

Tăng trưởng, tỷ trọng đầu tư/GDP đều đã được xác lập lại quy mô. Tuy nhiên, tăng trưởng cao nhưng thực sự bền vững? Mức tăng trưởng này có đưa Việt Nam ra khỏi thời kỳ suy giảm và rút ngắn khoảng cách với các nước khác.

Hỗ trợ tăng trưởng Việt Nam chủ yếu đến từ khu vực sản xuất công nghiệp.

Bên cạnh đó, chỉ số ICOR giảm dần thể hiện sự cải thiện về đầu tư của Việt Nam trong thời gian qua, nhưng chất lượng tăng trưởng và đầu tư vẫn còn thấp so với khu vực. Năng suất lao động của Việt Nam còn thấp, đầu vào của nguồn lực lao động còn hạn chế và giá trị gia tăng lao động so với các quốc gia khác thấp, cải tiến về công nghệ còn nhiều hạn chế.

Vì vậy, PGS.TS Tô Trung Thành cho rằng, động lực vượt qua vùng trũng tăng trưởng chưa đủ vì cải cách thể chế kinh tế chưa mạnh mẽ, chưa đạt được tăng trưởng bền vững. Theo đó, mô hình tăng trưởng và cấu trúc của nền kinh tế còn nhiều hạn chế. Nếu muốn chuyển đổi mô hình tăng trưởng cần phải thay đổi tư duy, tạo điều kiện cho tư nhân tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, khu vực Nhà nước chủ yếu cung cấp dịch vụ công.

Nhận định về vấn đề tỷ giá và lạm phát của Việt Nam năm 2015, các chuyên gia cho rằng, lạm phát thấp cũng là một điểm sáng của nền kinh tế. Sự giảm tốc của chỉ số giá cả xuất phát từ suy giảm giá dầu và giá hàng hóa thế giới. Lạm phát thấp có tác động của chính sách tiền tệ, tăng trưởng cán cân thanh toán, tín dụng. Từ tháng 8/2015, điều hành tỷ giá của Việt Nam bắt đầu bị biến động từ cú sốc đồng Nhân dân tệ Trung Quốc. Bên cạnh đó, nhập siêu tăng tạo nên sức ép đối với tỷ giá. Ngoài ra, do mức độ độc lập về tiền tệ bị suy giảm, dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ suy giảm nên tỷ giá sẽ còn biến động trong năm 2016.

Trong khi đó, nhận định về năm 2016 TS Cấn Văn Lực, Giám đốc Trường Đào tạo Ngân hàng BIDV cho rằng, Việt Nam là điểm sáng về tăng trưởng. Trong đó, tăng trưởng thương mại và đầu tư có nhiều điểm tích cực. Việt Nam là điểm sáng hơn so với thế giới về kiều hối, dự kiến dòng kiều hối tăng trưởng tốt trong năm 2016. Tuy nhiên, câu chuyện của lãi suất và tỷ giá, thị trường chứng khoán và giá dầu còn tiếp tục đây là 4 điểm nóng của kinh tế thế giới Việt Nam cần quan tâm. Đặc biệt, tác động của nó như thế nào đến Việt Nam trong điều hành kinh tế vĩ mô.

TS Lực đánh giá, lạm phát thấp tạo nhiều dư địa cho điều hành chính sách. Lạm phát của nền kinh tế mới nổi khoảng 4%. Nếu giữ mức từ 3-4% cũng là một trong những thành công của Việt Nam. Tuy nhiên, ông Lực lại băn khoăn về những biến động của giá dầu và vấn đề Trung Quốc giảm tăng trưởng. Theo tính toán của WB, nếu Trung Quốc giảm 1% tăng trưởng thì thế giới giảm 0,4% và Việt Nam chắc chắn bị ảnh hưởng theo hướng đó. Rủi ro toàn cầu cũng như các nước mới nổi tăng.

Bên cạnh đó, năm 2016 cũng đặt ra nhiều cơ hội từ các FTA Việt Nam - EU, FTA Việt Nam - Hàn Quốc, TPP, AEC... Theo đó, sẽ đóng góp lớn trong việc gia tăng xuất nhập khẩu, thu hút vốn đầu tư và tham gia chuỗi giá trị sản xuất toàn cầu.

Bà Nguyễn Quỳnh Nga, Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công thương) cho rằng, thách thức luôn song hành cùng cơ hội. Do vậy, cần cải cách, tái cơ cấu, đặc biệt là những lĩnh vực quan trọng như nông nghiệp, tài chính - ngân hàng, chi tiêu công, doanh nghiệp nhà nước; nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước; cải cách hành chính. Đồng thời, nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngành có lợi thế, định hướng điều chỉnh sản xuất cho các ngành không có khả năng cạnh tranh. Phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ, thúc đẩy doanh nghiệp tham gia các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Lưu Hiệp

#tăng trưởng #kinh tế #thay đổi tư duy