Moshtarak - Một chiến dịch không dễ dàng

Về thực chất thì Moshtarak cũng còn là một chiến dịch thanh trừng sắc tộc nhắm vào hàng chục ngàn thường dân người Pashtun, mà một vài phương tiện truyền thông đã khẳng định là một tội ác chống lại loài người. Các lực lượng quân đội của Mỹ, NATO và Afghanistan đã gây ra  một cuộc di tản lớn khiến hàng chục ngàn dân thường phải bỏ chạy khỏi làng mạc của mình ở tỉnh Helmand.

Nhìn vào thành phần dân tộc trong quân đội quốc gia Afghanistan, người ta thấy chỉ có 3,5% tích cực tham gia chiến dịch thanh trừng sắc tộc này là những người đến từ miền Nam của đất nước. Nhưng phần lớn họ lại nói tiếng Dari chứ không phải tiếng Pashtun và họ bị phần đông người Pashtun của tỉnh Helmand xem là người nước ngoài, giống như quân lính của Mỹ và NATO, đang hành quân và chiến đấu cùng với họ.

42% dân số Afghanistan là người Pashtun nhưng thành phần người Pashtun chỉ chiếm có 30% quân đội quốc gia Afghanistan . Người Tadjik chỉ chiếm 25% dân số nhưng lại chiếm đến 41% quân đội quốc gia. Rõ ràng là thành phần quân đội quốc gia mới của Afghanistan được cấu tạo trên cơ sở chủng tộc với sự đồng thuận, nếu không nói là ý muốn, của Mỹ và NATO, nhằm gieo rắc sự bất hòa giữa các dân tộc thiểu số với đa số là người Pashtun ở Afghanistan .

Quân đội và cảnh sát Afghanistan không đại diện mà cũng không bảo vệ quyền lợi cho nhân dân Afghanistan mà đa số là người Pashtun. Đám này chỉ đóng vai trò lực lượng bổ sung cho quân đội nước ngoài mà thôi. Ta không nên quên rằng việc chiếm đóng Afghanistan còn là một phần trong kế hoạch bành trướng vào Trung Á của NATO.

Ngược hẳn với những gì mà Mỹ và NATO khua chiêng gióng trống để quảng cáo rùm beng trên các phương tiện truyền thông, quân chiếm đóng đang vấp phải nhiều khó khăn trong việc làm chủ tình hình ở Marjah vì đụng phải mìn tự tạo rải rác khắp nơi và bị bắn tỉa. Vì thế nên họ không triển khai được nhanh chóng.

Bây giờ thì những kẻ có trách nhiệm trong quân đội phải thừa nhận rằng cuộc phản công có thể kéo dài đến hàng tháng. Còn Taliban thì có động thái gì? Họ chờ cho cuộc phản công kết thúc. Và trong khi chờ đợi thì họ cứ "chơi" bom, mìn tự tạo và bắn tỉa rồi khi thời cơ đến thì phản công. Chơi với du kích đâu có dễ.

Cũng như Gorbachev từng làm tại Liên Xô vào thời của ông ta với Perestroyka (Đổi mới) và Glasnost (Công khai), Obama đã tạo ra tại Hoa Kỳ một làn gió mới với những bài diễn văn hay ho về Change (Thay đổi) và Hope (Hy vọng).  Ông ta cũng tưởng rằng có thể đem lại hòa bình bằng cách gây ra chiến tranh và với một cuộc đại phản công thì có thể cho Taliban vĩnh viễn đo ván. Đây là một ảo tưởng.

Hơn hai tuần qua cho thấy chiến dịch Moshtarak đã diễn ra khó khăn, chậm chạp mặc dù Mỹ, NATO và quân đội quốc gia Afghanistan đã cố gắng tạo ra những động thái khiến cho Taliban phải bỏ chạy trước. Nếu để kiểm soát một thị xã 80.000 dân mà ông Obama đã cần đến 15.000 quân - trong khi quân Taliban tại Marjah chỉ có từ vài trăm đến cả nghìn - thì ngay từ bây giờ ông Obama phải tăng nhanh tốc độ tuyển quân vì ông có tham vọng kiểm soát toàn tỉnh Helmand, một tỉnh có đến 1,4 triệu dân.

Sự thật thì như thế nhưng các phương tiện tuyên truyền của Mỹ và NATO - mà các "phóng viên" được lồng vào các đơn vị lính thủy đánh bộ - thì huênh hoang tuyên bố là đã cắm cờ ba màu đen, đỏ, lục trên thị trấn Marjah rồi và đã bắt đầu chuyển sang Kandahar...

Huống chi, ông Obama còn đứng trước nguy cơ về một sự mở rộng chiến tranh trong khu vực. Ngay trong ngày đầu tiên mở màn chiến dịch tại Afghanistan , ngày thứ bảy 13/2/2010, thì tại Pune kế cận thành phố Mumbai bên Ấn Độ, nhiều nạn nhân đã ngã gục vì một cuộc tấn công.

Cuộc tấn công này đã diễn ra ngay sau khi có tin về những cuộc thương thuyết mới giữa hai kẻ thù truyền kiếp là Ấn Độ và Pakistan . Từ Ấn Độ, người ta đã chỉ tay về phía Pakistan để cáo buộc và đảng đối lập BJP (đảng Nhân dân Ấn Độ) thì yêu cầu đình chỉ thương lượng với Pakistan . Dù cho cuộc tấn công này có thể không trực tiếp liên quan gì đến chiến dịch Moshtarak thì nó cũng là một khâu trong tiến trình chung tại khu vực.

Mỹ cần đến Pakistan như một đồng minh mà muốn cho người đồng minh này có thể làm tốt vai trò của mình thì Mỹ cũng phải dàn xếp với Ấn Độ. Vậy thì sự thương lượng giữa Ấn Độ và Pakistan tất yếu cũng trở thành một khâu không thiếu được cho chiến lược của Mỹ ở Afghanistan, vì chiến lược này là cái khung tổng quát trong đó có chiến dịch Moshtarak.

Có thể là cuộc phản công của Mỹ, NATO và quân đội Afghanistan sẽ giúp họ giành lại quyền kiểm soát thành phố Marjah từ tay Taliban, nhưng điều này cũng tuyệt nhiên không có nghĩa là Taliban sẽ vĩnh viễn bỏ cuộc. Hơn thế nữa, nó còn làm tăng thêm căng thẳng trong khu vực.

Chiến lược mới của tướng McChrystal và Tổng thống Obama có thể dẫn đến kết quả giống như những gì mà ông Gorbachev đã nhận lấy trong cuộc chiến ở thời của ông ta. Và điều mà ông Gorbachev đã nhận được không những là một sự thua trận tại Afghanistan , mà còn là một sự thất bại ở ngay trong nước, kéo theo sự sụp đổ của cả khối Đông Âu.                    

Nhưng còn một vấn đề cuối cùng mà ta không thể không bàn đến là chuyện quan hệ "nội bộ" giữa Mỹ và Afghanistan . Trước khi Mỹ quyết định tiến hành chiến dịch Moshtarak thì Tổng thống Karzai đã kêu gọi Taliban hợp tác với chính phủ và cũng chẳng phải ông ta không trù trừ, do dự gì trước khi tán thành chiến lược mới của ông Obama và McChrystal.

Khi chiến dịch này vừa mới diễn ra thì đã có những dân thường bỏ mạng vì rốckét của quân Mỹ. Trước đó, ông Karzai đã cảnh báo các tướng lĩnh NATO và Afghanistan phải cẩn trọng để tránh gây thiệt hại cho thường dân. Nhưng sự thật thì lại trớ trêu! Hôm Chủ nhật, ngày 14/2, 2 tên lửa của Mỹ đã chệch mục tiêu, bắn thẳng vào một nhà dân ở ngoại ô Marjah, làm 12 người thiệt mạng, trong đó có 6 trẻ em.

AP dẫn lời quan chức Không quân Anh Jock Stirrup từ London mô tả vụ việc là "một bước hụt nghiêm trọng" trong nỗ lực giành sự ủng hộ của người dân Helmand, vốn cùng tộc người Pashtun với lực lượng Taliban. Rồi ngày hôm sau, 15/2, thêm 5 thường dân nữa thiệt mạng trong một vụ không kích ở tỉnh Kandahar, nơi không thuộc chiến dịch Moshtarak, nhưng cũng là đích nhắm sắp tới của Mỹ và NATO.

Sự việc có vẻ như càng ngày càng trở nên nghiêm trọng. Theo Hãng tin Pajhwok thì trong một thông cáo ngày 23/2, Nghị viện Afghanistan đã bày tỏ lời than phiền về việc các lực lượng nước ngoài đã giết hại 21 dân thường vô tội ở tỉnh Daikundi ngày 21/2 và đòi hỏi NATO phải tránh những sai lầm kiểu đó. Nhưng một số nghị sĩ còn đi xa hơn.

Họ đòi hỏi các binh sĩ Mỹ hoặc NATO có trách nhiệm phải bị hành quyết. Thượng nghị sĩ Hamidullah Tokhi phàn nàn rằng, binh sĩ nước ngoài nhiều lần giết hại dân thường mà lần nào cũng chỉ xin lỗi rồi lại tiếp tục phạm lỗi. Ông đòi hỏi: "Kẻ sát hại thường dân Afghanistan sẽ phải bị hành quyết nơi công cộng”.

Nữ nghị sĩ Fatima Aziz ở Qunduz cũng phát biểu cùng một hướng và nói thêm rằng, đây là điều không chấp nhận được đối với người dân Afghanistan đã quá mỏi mệt vì chiến tranh. Thượng nghị sĩ Maulvi Abdul Wali Raji còn nói rõ là phải áp dụng luật "ăn miếng trả miếng" của Kinh Koran đối với binh sĩ nước ngoài nào làm chết dân thường.

Xem ra, Moshtarak không phải là một chiến dịch dễ dàng!