Mở rộng điều tra vụ tham nhũng tại Tập đoàn dầu khí Quốc gia Petrobras

• Đóng hồ sơ vụ án tham nhũng của cựu Tổng thống El Salvador Francisco Flores
• Khẩu chiến Nga – Mỹ về nạn tham nhũng 1
• Cuộc chiến chống tham nhũng tại Ai Cập
• Israel: Cựu Thủ tướng ngồi tù vì bê bối tham nhũng

Theo thống kê, nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latinh và thứ 7 thế giới này đã suy giảm 3% trong năm 2015, và theo Quỹ Tiền tệ quốc tế dự báo, kinh tế Brazil sẽ giảm 3,5% trong năm nay. Và theo đánh giá hôm 24-2 của Moody's, nền kinh tế nước này đang lún sâu vào suy thoái sau khi Brazil rơi vào vòng xoáy của vụ bê bối tham nhũng tại Tập đoàn dầu khí Quốc gia Petrobras, cùng những cuộc tranh cãi liên quan đến việc luận tội Tổng thống Dilma Rousseff.

Trong thông cáo báo chí hôm 12-1, Petrobras đã quyết định cắt giảm 32 tỷ USD trong ngân sách đầu tư giai đoạn 2015-2019, chỉ dừng ở mức 98,4 tỷ USD, thấp hơn so với mức 130,3 tỷ USD trước đó, và 1,8% sản lượng khai thác của năm 2016. Đây là lần thứ 3 liên tiếp Petrobras phải cắt giảm ngân sách giai đoạn 5 năm với mức ban đầu là 221 tỷ USD.

Cùng ngày 24-2, cảnh sát Thụy Sĩ đã bắt giữ một công dân Brazil khi đối tượng này định rút toàn bộ tiền khỏi một tài khoản ngân hàng ở Geneva. Đây là vụ bắt giữ đầu tiên diễn ra bên ngoài lãnh thổ Brazil liên quan tới vụ bê bối tham nhũng tại Petrobras. Theo Bộ Công cộng Liên bang Thụy Sĩ (MPC), vụ bắt giữ (tạm giam 3 tháng và người này là nhân vật cấp cao của Petrobras) nhằm ngăn chặn hoạt động chuyển tiền tới các tài khoản ở nước ngoài. Bởi vụ tham nhũng tại Petrobras đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới chức tư pháp Thụy Sĩ.

Tổng thống Brazil Dilma Rousseff và cựu Tổng thống Lula de Silva.

1 năm trước (tháng 3-2015), MPC đã mở cuộc điều tra nhắm vào hoạt động rửa tiền và phong tỏa 400 triệu USD tại khoảng 30 cơ sở ở Thụy Sĩ, trong đó 120 triệu USD đã được trả về Brazil. Tính đến nay, vụ bê bối tham nhũng tại Petrobras đã được 2 năm (từ tháng 3-2014) và có liên quan tới nhiều chính trị gia hàng đầu ở Brazil như cựu Tổng thống Lula de Silva. Nhưng gần 3 tháng trước (10-12-2015), ông Lula de Silva đã để ngỏ khả năng sẽ ra tranh cử vào năm 2018, trong bối cảnh nguy cơ xảy ra cuộc khủng hoảng chính trị tại Brazil đang ngày càng gia tăng.

Hơn 1 tháng trước (13-1), cựu Giám đốc phụ trách Đối ngoại của Petrobras Jorge Zelada (giai đoạn 2008-2012) đã bị kết tội 4 năm tù giam do dính líu tới tham nhũng ở tập đoàn này. Thẩm phán Flavio Itabaiana khẳng định, các chứng cứ đều cho thấy ông Jorge Zelada (bị bắt hồi tháng 7-2015) tham nhũng từ vụ đấu thầu của tập đoàn xây dựng hàng đầu Brazil Odebrecht hồi tháng 9-2010 trong một dự án trị giá 825 triệu USD với Petrobras, làm thất thoát hàng triệu USD. Ông Jorge Zelada còn phải nộp phạt 16,5 triệu USD cho Petrobras.

Vụ tham nhũng tại Petrobras bị phanh phui từ tháng 3-2014 sau khi ông Roberto Costa, Giám đốc Cung ứng của tập đoàn này, khai báo nhận tiền hối lộ từ mạng lưới rửa tiền quy mô lớn do những doanh nghiệp xây dựng và kỹ thuật hàng đầu Brazil là đối tác của tập đoàn này cấu kết thành lập. Chủ tịch Petrobras Marcelo Odebrecht và nhiều lãnh đạo cấp cao của tập đoàn này đã bị bắt từ tháng 6-2015.

Theo cảnh sát, đường dây tham nhũng lớn nhất từ trước tới nay tại tập đoàn này bị phanh phui từ tháng 3-2014, đã dùng khoảng 4 tỷ USD hối lộ hàng loạt chính trị gia và quan chức lãnh đạo của Petrobras. Hơn 100 cá nhân đã chính thức bị kết tội tham nhũng, rửa tiền và thành lập băng đảng, trong đó có hàng chục lãnh đạo từ các tập đoàn xây dựng và kỹ thuật hàng đầu Brazil.

23 tập đoàn xây dựng và cơ khí lớn nhất Brazil bị cấm đấu thầu các hợp đồng của Petrobras để phục vụ công tác điều tra. Khoảng 50 chính trị gia, trong đó có Hạ nghị sỹ, Thượng nghị sỹ và Thống đốc bang nằm trong diện bị điều tra. Tổng chưởng lý Brazil Rodrigo Janot cũng đã đề nghị Tòa án Tối cao phế truất Chủ tịch Hạ viện Eduardo Cunha do cáo buộc liên quan tới vụ tham nhũng ở Petrobras. Trong văn bản dài 183 trang, ông Rodrigo Janot đã đưa ra 11 lý do liên quan tới đề nghị bãi nhiệm Chủ tịch Hạ viện sau khi Ủy ban Đạo đức thuộc cơ quan lập pháp này quyết định khởi động tiến trình phế truất đối với ông Eduardo Cunha.