1. Rời giảng đường, nhiệm vụ đầu tiên Đại úy Vũ Linh Xuân được giao trọng trách là Cảnh sát khu vực, phụ trách 4 tổ dân phố, thuộc một địa bàn ở TP Hải Dương. Công việc của một Cảnh sát khu vực không chỉ là nắm người, nắm hộ… mà còn là gắn bó với địa bàn, phục vụ yêu cầu điều tra của các đơn vị nghiệp vụ. Hơn 6 tháng tuổi, cô con gái nhỏ của Đại úy Vũ Linh Xuân không ít lần đã phải theo mẹ đến đơn vị. Đó là những đêm đông giá buốt hay có khi là những ngày hè oi nồng, khi bố, một cán bộ điều tra Công an TP Hải Dương có nhiệm vụ đột xuất được giao. Những ngày đó, đồng lương còn eo hẹp, mỗi tháng lương của Đại úy Xuân có khi chỉ đủ tiền mua sữa cho con nhưng trong căn nhà nhỏ ấy luôn đầy ắp tiếng cười…
Năm 2008, Xuân tình nguyện viết đơn xin về Phòng CSĐT tội phạm về ma túy Công an tỉnh Hải Dương, làm trinh sát điều tra. Quyết định táo bạo của Xuân khi đó đã khiến không ít đồng đội bất ngờ... nhưng Xuân có được sự ủng hộ của người chồng, cũng là một đồng nghiệp. Nói về quyết định của mình, Xuân tâm sự với chúng tôi: Ngày đó, khu phố Xuân phụ trách từng là điểm nóng về ma túy của TP Hải Dương. Những ngày gắn bó với địa bàn, Xuân tận mắt chứng kiến nỗi đau khổ tột cùng của những người mẹ, người cha khi có đứa không may sa chân vào ma túy. Và cũng không ít lần, Xuân được nghe tâm sự của những người nghiện với khát khao được làm lại cuộc đời, rũ bỏ quá khứ chẳng mấy tốt đẹp…
Cứ vậy, trong khoảng 10 năm làm Cảnh sát khu vực, những câu chuyện, những hình ảnh đó thấm dần vào trong suy nghĩ của Xuân. Song có lẽ câu chuyện đặc biệt nhất và là nguyên nhân khiến Xuân có quyết định ấy lại là trường hợp của T. ở khu 7. Đợt đó, T. nằm trong danh sách các đối tượng phải đưa đi cai nghiện bắt buộc. Trước thời điểm quyết định được ban hành, Xuân chủ động gặp T .ở nhà… Khi được vận động, T. khẩn khoản xin được cai nghiện ma túy tại cộng đồng. Ánh mắt tuyệt vọng của T. khi đó và đến cả sau này luôn khiến Đại úy Xuân day dứt. T. sau đó được gia đình cai nghiện theo bài thuốc dân gian tại nhà nhưng dường như không có hiệu quả.
Theo đúng định kỳ, thời gian sau đó mỗi tháng T. được mời lên trụ sở để làm việc. Lúc ngồi trước mặt Đại úy Xuân, T. không cầm được lòng mình: "Nhà em không có chị hay em gái, bố mẹ lại thường đi làm ăn xa… cả xã hội xa lánh em, chỉ có chị… Em không nghĩ rằng lại có một Cảnh sát khu vực gần dân như vậy!". Xuân sau đó đã động viên T. đi cai nghiện. Nhưng rồi do thiếu bản lĩnh cộng với sự mặc cảm về bản thân, T. lại tái nghiện. Những lần qua lại gia đình T., chứng kiến T. bị xích trong chiếc cũi sắt, Xuân thấy lòng mình se lại…
Bản thân T. cũng muốn làm lại từ đầu nhưng vì mặc cảm, bởi ngay cả những người thân trong gia đình cũng không tin vào chính mình, điều này đối với một người từng lầm lỡ như T. là vô cùng cần thiết, khiến em tuyệt vọng. Số phận thương tâm của T. và những người nghiện khác đã thôi thúc Xuân phải làm một điều gì đó. Và rồi, Đại úy Xuân viết đơn xin về Phòng CSĐT tội phạm về ma túy Công an tỉnh Hải Dương. Mong muốn của Xuân chỉ là góp sức nhỏ bé của mình, triệt phá tận gốc các đường dây ma túy, để những nỗi đau sẽ dần được hạn chế…
2. Khi quyết định về đơn vị, Xuân chưa hề hiểu rằng xác lập một vụ án nghĩa là phải theo cho đến cùng, với những chuyến công tác có khi phải hàng tháng ròng. “Bây giờ tôi trưởng thành được là từ phòng ma túy…", Xuân chia sẻ. Ngay ngày đầu tiên về đơn vị, Xuân được lãnh đạo đưa xuống 12 huyện và thị xã, trước hết là để học phân giới địa lý hành chính. Với Xuân, đây là những bài học đầu tiên trong công tác thực tế, tại một đơn vị mới.
Vụ án đầu tiên, Xuân tham gia là triệt phá một tụ điểm cờ bạc, ma túy và mại dâm, hoạt động rất phức tạp ở khu vực Kinh Môn (Hải Dương). Sau 3 tháng trinh sát, Xuân đã xác định đối tượng cầm đầu đường dây này là một nhóm đối tượng, đều là con, cháu của một cán bộ xã. "Nhập vai như một diễn viên" đó là khâu đầu tiên, Xuân phải diễn đạt. Sau đó là những cuộc "kiểm tra" gắt gao của các các đối tượng trong ổ nhóm. Trước hết là giọng nói, nếu là dân Hải Phòng thì được vào còn ở Hải Dương thì không. Rồi kế đó là những câu hỏi như tại sao lại biết có sòng bạc này, có phải dân chơi chuyên nghiệp hay không?.
Tất cả những nghi ngờ của đối tượng sau đó đã bị dập tắt. Để hoàn thành những vai diễn của mình, Xuân cũng phải học cách chia bài, sử dụng tiếng "lóng" rồi từ đó xây dựng kế hoạch đánh án, tỷ mỷ chi tiết đảm bảo phá án thành công mà vẫn an toàn cho đồng đội. Vụ án đầu tay thành công tốt đẹp, tụ điểm phức tạp về ma túy, cờ bạc tại địa bàn huyện Kinh Môn bị triệt phá, góp phần trả lại bình yên cho địa bàn, đem lại niềm tin của quần chúng nhân dân.
Hay lần bắt giữ đối tượng Cao Thị Hà, một tụ điểm phức tạp về ma túy ở địa bàn giáp ranh giữa Hà Nội và Hải Dương. Ngụy trang dưới vỏ bọc của một người bán trứng vịt lộn, Hà tổ chức bán lẻ ma túy cho các đối tượng nghiện ở Hải Dương… Trong thời gian theo dõi, nắm bắt quy luật của đối tượng Hà, Đại úy Xuân gặp không ít khó khăn. Tại nhà của Hà có nuôi một đàn chó dữ, xung quanh nhà đối tượng lại là những người thân trong gia đình Hà… Sau thời gian trinh sát, Xuân đã cùng đồng đội lên kế hoạch phá án thành công. Kết quả là Hà đã bị bắt giữ khi đang ngậm trọng miệng 4 gói nhỏ ma túy. Khám xét nơi ở của đối tượng đã thu giữ một cân tiểu ly và một số tang vật khác có liên quan đến vụ án.
Trong đợt sơ kết phối hợp giữa Công an Hải Dương và Công an Hải Phòng về đấu tranh, phòng chống tội phạm ở địa bàn giáp ranh, Đại úy Vũ Linh Xuân đã vinh dự được Giám đốc Công an TP Hải Phòng tặng giấy khen. Không chỉ trực tiếp phá án, trong thời gian là cán bộ Phòng CSĐT tội phạm về ma túy, Xuân còn chủ động bám địa bàn, đi sâu xuống cơ sở, kịp thời xác minh các đối tượng có nghi vấn liên quan đến ma túy; tìm hiểu các phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm ma túy để tham mưu, giúp lãnh đạo đơn vị xây dựng kế hoạch phá án trên tuyến, địa bàn trọng điểm về ma túy nhằm phát hiện, ngăn chặn kịp thời các loại tội phạm, làm giảm số đối tượng nghiện, góp phần làm giảm đầu vào của tội phạm trên địa bàn.
3. Tháng 7/2011, khi Phòng Cảnh sát truy nã tội phạm Công an tỉnh Hải Dương được thành lập, Đại úy Vũ Linh Xuân lại tình nguyện xin chuyển sang đơn vị mới. Nếu tội phạm ma túy là những đối tượng manh động, liều lĩnh với trăm phương, ngàn kế để che đậy hành vi phạm tội thì tội phạm truy nã cũng có hàng nghìn cách kế để che dấu tích và đối phó với cơ quan chức năng như thay tên, đổi họ… Đó còn là những chuyến đi dài ngày từ Bắc vào
Đại úy Xuân chia sẻ: "Trước mỗi một lệnh truy nã, là một quá trình xác minh các mối quan hệ… Lý lịch của đối tượng hay các thông tin liên quan đến họ phải thường xuyên được cập nhật một cách chính xác". Khi nghiên cứu hồ sơ, Xuân luôn tìm cách nắm bắt được hoàn cảnh, nguyên nhân phạm tội, từ đó phán đoán được tâm lý của từng đối tượng, loại tội phạm để thuyết phục những người thân trong gia đình họ hiểu được chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước, kêu gọi người thân ra đầu thú.
Trong ba năm, Xuân đã cùng đồng đội tham gia bắt giữ 20 đối tượng có lệnh truy nã, những vụ án Xuân tham gia xác lập đều thành công 100%. Một trong số đó phải kể đến việc bắt giữ đối tượng giết người tại Cao Bằng và đối tượng lừa đảo chiếm đoạt tài sản và mua bán người. Theo thông tin có được thì đối tượng Trần Như Hằng đang từ TP Hồ Chí Minh về Hải Dương… Hằng là đối tượng giết người, có lệnh truy nã của Công an tỉnh Cao Bằng. Trong vụ án này, Xuân là người đã trực tiếp bắt giữ Hằng, khi đối tượng này đang chuẩn bị bỏ trốn.
Cho đến bây giờ, Đại úy Xuân vẫn không thể quên được buổi tối hôm đó, khi các thủ tục bàn giao đối tượng gây án cho Công an tỉnh Cao Bằng kết thúc thì đã 3 giờ sáng. Hay trường hợp của đối tượng Nguyễn Thị Hồng, can tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và mua bán người do Công an tỉnh Tuyên Quang ra lệnh truy nã. Trong thời gian bỏ trốn, đối tượng này đã kịp yêu một thanh niên trẻ tuổi và đang tính đến chuyện kết hôn… Khi bị bắt giữ, Hồng đang cùng bạn trai lên xe khách về Tuyên Quang, tại thời điểm bắt giữ, Hồng đang mang thai được 3 tháng.
"Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ biết giành phần ai", tâm sự với chúng tôi, Đại úy Vũ Linh Xuân hóm hỉnh nói. Nghề trinh sát đòi hỏi phải có bản lĩnh và lòng yêu nghề… Nếu thiếu một trong những điều đó sẽ không thể vượt qua. Phần thưởng xứng đáng nhất đối với Xuân và đồng đội của mình đó là được đóng góp vào sự bình yên của mảnh đất Thành Đông
