Trước những diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường của thiên tai, bão lũ, đặc biệt là nguy cơ mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất tại khu vực miền núi Bắc Bộ, Bộ Công an đang tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai, bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân. Thượng tướng Đặng Hồng Đức, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an, Trưởng Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự Bộ Công an đã chỉ rõ những nguy cơ, thách thức cùng các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm chủ động ứng phó thiên tai trong năm 2026.
Phóng viên: Thưa đồng chí Thứ trưởng, tình hình bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu đang diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường. Đồng chí đánh giá như thế nào về những nguy cơ, thách thức đặt ra đối với công tác phòng thủ dân sự, phòng chống thiên tai và đảm bảo an ninh, trật tự trong năm 2026?
Thứ trưởng Đặng Hồng Đức: Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. Những năm vừa qua, nước ta phải đối mặt với nhiều loại hình thiên tai như bão, lũ, sạt lở đất, lũ quét, hạn hán. Đặc biệt, năm 2026, Việt Nam chịu tác động mạnh của El Niño, kéo theo nguy cơ hạn hán. Số lượng bão có thể ít hơn, song tính chất cực đoan và mức độ tác động của từng cơn bão vẫn rất khó lường.
Thực tế thời gian qua, lũ lụt đã xảy ra tại nhiều địa phương ở khu vực miền Bắc, nhất là vùng Tây Bắc, cho thấy tình hình thiên tai năm nay hết sức phức tạp. Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh cũng đặt ra nhiều vấn đề mới đối với công tác phòng thủ dân sự, từ ngập lụt đô thị, sự cố môi trường đến cháy, nổ và các loại hình sự cố khác.
Một vấn đề cần đặc biệt lưu ý là mỗi khi xảy ra thiên tai, bão lũ, sự cố, nguy cơ phát sinh các vấn đề về an ninh, trật tự cũng gia tăng. Các loại tội phạm, đối tượng xấu có thể lợi dụng tình hình để tung tin giả, gây hoang mang hoặc trục lợi từ những mất mát, khó khăn của người dân. Vì vậy, nhiệm vụ phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai phải luôn gắn chặt với công tác bảo đảm an ninh, trật tự.
Phải thay đổi mạnh mẽ tư duy, từ bị động ứng phó sang chủ động quản trị rủi ro, phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Phóng viên: Thưa đồng chí Thứ trưởng, để chuyển mạnh từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, quản trị rủi ro thiên tai từ sớm, từ xa, Bộ Công an sẽ triển khai những giải pháp trọng tâm nào trong toàn lực lượng, nhất là trong việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu và đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu, khoa học công nghệ nhằm nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và tổ chức ứng phó?
Thứ trưởng Đặng Hồng Đức: Trước những nguy cơ về thiên tai và yêu cầu của công tác phòng thủ dân sự năm 2026, Bộ Công an đã chỉ đạo toàn lực lượng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.
Trước hết, phải thay đổi mạnh mẽ tư duy, từ bị động ứng phó sang chủ động quản trị rủi ro, phòng ngừa từ sớm, từ xa; xây dựng giải pháp cụ thể cho từng loại hình thiên tai, từng địa bàn, từng khu vực để hạn chế thấp nhất thiệt hại khi có tình huống xảy ra.
Cùng với đó, phải đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Công tác phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai liên quan trực tiếp đến tính mạng, tài sản của người dân, vì vậy người đứng đầu đơn vị phải chịu trách nhiệm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện, bảo đảm an toàn cho người dân trong mọi tình huống.
Một nhiệm vụ rất quan trọng khác là nắm chắc các nguồn lực, từ lực lượng chuyên trách đến nguồn lực của cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức và nhân dân trên địa bàn, bảo đảm có thể huy động kịp thời khi xảy ra thiên tai, sự cố.
Bộ Công an cũng tiếp tục tăng cường đào tạo, tập huấn, huấn luyện kỹ năng khắc phục sự cố, phòng thủ dân sự, cứu nạn, cứu hộ cho các lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ; bảo đảm khi có tình huống xảy ra, lực lượng tại chỗ và lực lượng chuyên trách có đủ năng lực xử lý, hạn chế tối đa thiệt hại về người và tài sản.
Đặc biệt, phải đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, dữ liệu và chuyển đổi số vào công tác phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai. Những thành tựu khoa học, công nghệ hiện nay có thể hỗ trợ rất hiệu quả từ dự báo, cảnh báo đến tổ chức lực lượng, phương tiện ứng phó. Vì vậy, các đơn vị chức năng phải triệt để ứng dụng vào từng nhiệm vụ, từng phương án cụ thể.
Đặc biệt, phải đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, dữ liệu và chuyển đổi số vào công tác phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai.
Phóng viên: Thưa đồng chí Thứ trưởng, trong các phương án ứng phó thiên tai, Công an cấp xã được xác định giữ vai trò nòng cốt, phối hợp với lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở và thực hiện phương châm "4 tại chỗ". Bộ Công an đã, đang và sẽ có những giải pháp gì để nâng cao năng lực chỉ huy, cứu nạn, cứu hộ và xử lý tình huống ngay từ những "giờ vàng" đầu tiên tại cơ sở?
Thứ trưởng Đặng Hồng Đức: Công an xã là lực lượng gần dân, sát cơ sở, nắm chắc địa bàn; biết khu vực nào có nguy cơ xảy ra lũ, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán hay các sự cố khác. Đây cũng là lực lượng nắm rõ tình hình trong nhân dân, các nguồn lực, phương tiện của tổ chức, cá nhân trên địa bàn có thể huy động khi cần thiết.
Khi xảy ra thiên tai, sự cố, Công an xã thường là một trong những lực lượng đầu tiên nhận được thông tin và có mặt tại hiện trường để cứu dân, giúp dân. Vì vậy, vai trò của Công an cấp xã trong phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai đặc biệt quan trọng.
Thời gian qua, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an đã tập trung nâng cao năng lực cho lực lượng Công an cấp xã; tổ chức tập huấn về kỹ năng, phương pháp, phương án, kỹ chiến thuật phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai, cứu nạn, cứu hộ cho cán bộ Công an xã và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở.
Khi xảy ra thiên tai, sự cố, Công an xã thường là một trong những lực lượng đầu tiên nhận được thông tin và có mặt tại hiện trường để cứu dân, giúp dân.
Cùng với đào tạo, huấn luyện, Bộ Công an tiếp tục tăng cường phương tiện, thiết bị kỹ thuật phục vụ công tác phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai; trang bị cho cán bộ những kiến thức, kỹ năng cần thiết để khi tình huống xảy ra có thể triển khai ngay lực lượng, phương tiện, giúp dân khắc phục hậu quả, giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản ngay từ cơ sở.
Phóng viên: Thưa đồng chí Thứ trưởng, năm 2026 đã bắt đầu bước vào mùa mưa bão, nguy cơ xảy ra bão mạnh, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất và ngập lụt ngày càng nhiều. Quán triệt chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm “bảo vệ tính mạng nhân dân là yêu cầu cao nhất, là mệnh lệnh cao nhất”, Bộ Công an sẽ tập trung chỉ đạo những nhiệm vụ, giải pháp cấp bách nào để chủ động ứng phó thiên tai, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản cho nhân dân, bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt và giữ vững an ninh, trật tự tại các địa bàn chịu ảnh hưởng của thiên tai?
Thứ trưởng Đặng Hồng Đức: Ngay sau chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bộ Công an đã tổ chức hội nghị trực tuyến với Công an các đơn vị, địa phương để quán triệt nghiêm túc đến toàn thể cán bộ, chiến sĩ, xác định bảo vệ tính mạng nhân dân là yêu cầu cao nhất, là mệnh lệnh cao nhất trong công tác phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai.
Tinh thần xuyên suốt là phải chuyển mạnh từ bị động ứng phó sang quản trị rủi ro, chủ động xây dựng phương án phòng ngừa cho từng địa bàn, từng loại hình thiên tai, từng kịch bản cụ thể. Khi tình huống xảy ra, lực lượng phải có thể triển khai ngay, tuyệt đối không để đến lúc đó mới xây dựng phương án, tìm phương tiện, bố trí lực lượng, bởi như vậy sẽ chậm và có thể bỏ lỡ thời điểm quyết định.
Trách nhiệm người đứng đầu cũng phải được đặt ở mức cao nhất. Người đứng đầu Công an các đơn vị, địa phương và lực lượng chuyên trách về phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai phải trực tiếp chỉ huy, chỉ đạo, không ủy quyền cho cấp phó hoặc cấp dưới trong những tình huống thuộc trách nhiệm của mình.
Đồng thời, phải phát huy tối đa vai trò của Công an cấp xã và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Công an xã phải nắm chắc địa bàn, các khu vực có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở, ngập lụt, hạn hán; đồng thời nắm chắc nguồn lực, phương tiện trong nhân dân như tàu, thuyền và những người có kinh nghiệm, kỹ năng để kịp thời huy động khi cần thiết.
Trách nhiệm người đứng đầu cũng phải được đặt ở mức cao nhất.
Bộ Công an tiếp tục tăng cường huấn luyện, đào tạo về kỹ năng, kỹ chiến thuật, phương án phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai; đồng thời đầu tư, trang bị các phương tiện, thiết bị hiện đại, bảo đảm lực lượng chuyên trách và lực lượng tại cơ sở có đủ điều kiện thực hiện nhiệm vụ.
Một nhiệm vụ hết sức quan trọng là Công an các đơn vị, địa phương phải chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Lực lượng Công an dù đông đến đâu cũng không thể làm tất cả. Chỉ khi huy động được sự vào cuộc của các cấp, các ngành, các lực lượng và đặc biệt là phát huy sức mạnh của nhân dân, chúng ta mới có đủ nguồn lực để chủ động phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân trong mọi tình huống.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng.
