Lực lượng An ninh điều tra và hành trình góp phần gỡ “thẻ vàng”

Mỗi vụ án là một hành trình lần theo dấu vết giữa đại dương

Thượng tá Lê Bá Trung, Phó Trưởng phòng An ninh điều tra, Phó Thủ trưởng Cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hồ Chí Minh cho biết: “Trước khi Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao ban hành Nghị quyết số 04/2024, nhận thức pháp luật về áp dụng pháp luật đối với các hành vi sai phạm liên quan đến IUU của các cơ quan tố tụng còn thiếu sự thống nhất trong việc xác định tội danh. Trong quá trình giải quyết, nhiều câu hỏi được đặt ra như có vi phạm pháp luật hay không? Hành vi sai phạm này đã bị phía nước ngoài xử lý thì có phải xử lý nữa hay không?…Nhưng sau khi Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao ban hành Nghị quyết 04; và đặc biệt là khi có sự vào cuộc của Cục An ninh điều tra, Bộ Công an đã giúp tháo gỡ các khúc mắc. Đây là cách làm rất là hiệu quả, giúp chúng tôi giải quyết được các khó khăn”.       

Những ngày giữa tháng 12/2025, Cơ quan An ninh điều tra tỉnh Khánh Hòa đã ra quyết định khởi tố 2 vụ án “Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức; sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức” xảy ra tại 2 công ty. Kết luận điều tra các vụ án cho thấy, trong giai đoạn 2021 - 2022, các đối tượng thuộc 2 công ty đã sử dụng nguyên liệu cá cờ kiếm nhập khẩu từ một số nước để chế biến thành phẩm trong các lô hàng.

Sau đó, các đối tượng đã khai khống, làm giả hàng chục bộ hồ sơ nhằm tạo “vỏ bọc”, hợp thức hóa nguồn gốc cho số nguyên liệu cá cờ kiếm nhập khẩu trở thành nguyên liệu có nguồn gốc trong nước. Từ đó, xin cấp chứng nhận nguồn gốc thuỷ sản khai thác (CC) và chứng thư xuất khẩu (HC) nhằm hợp thức hoá hồ sơ xuất khẩu các lô hàng cá cờ kiếm đi thị trường EU.   

Trung tá Nguyễn Thế Quyền, Phó trưởng phòng An ninh điều tra, Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết, quá trình điều tra 2 vụ án, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Khánh Hoà gặp một số khó khăn, vướng mắc. Đặc biệt là giữa các cơ quan tố tụng chưa có sự thống nhất trong việc xác định tội danh. Để giải quyết vấn đề này, Cục An ninh điều tra đã cử điều tra viên cao cấp của đơn vị trực tiếp, phối hợp cùng cơ quan điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa nghiên cứu các tình tiết, đánh giá tài liệu, chứng cứ trong vụ án, tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc kịp thời.

Đặc biệt, ngày 27/2, dưới sự chủ trì của Cục An ninh điều tra Bộ Công an, Liên ngành tố tụng Trung ương đã nghe Liên ngành tố tụng tỉnh Khánh Hòa báo cáo kết quả điều tra, quan điểm xử lý 2 vụ án xảy ra tại tỉnh Khánh Hòa. Kết quả, liên ngành tố tụng Trung ương đã thống nhất với quan điểm xử lý 2 vụ án trên về tội “Làm giả giấy tờ, tài liệu của cơ quan, tổ chức, và sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức”, quy định tại Điều 341 Bộ luật Hình sự, qua đó góp phần giải quyết vụ án một cách nhanh chóng, dứt điểm, góp phần gỡ “thẻ vàng”, phục vụ phát triển tại địa phương.    

Dấu ấn từ những con số

Theo số liệu thống kê, Cơ quan An ninh điều tra Công an 9 tỉnh, thành ven biển đã xử lý dứt điểm 100% các vụ án, vụ việc hình sự liên quan đến IUU; 48 vụ án đã kết thúc điều tra, chuyển truy tố và đưa ra xét xử công khai, kịp thời răn đe, giáo dục, phòng ngừa.

Các vụ án liên quan đến IUU đã được kết thúc điều tra và đưa ra xét xử công khai, đảm bảo đúng tiến độ. Kết quả điều tra, xử lý có tác dụng răn đe, giáo dục, phòng ngừa cho ngưa dân địa phương; phát huy tính tích cực của nhân dân trong đấu tranh, phòng, chống tội phạm liên quan đến IUU, góp phần hiệu quả vào nhiệm vụ tháo gỡ “thẻ vàng” của EC đối với Việt Nam.

Cũng qua cập nhật số liệu báo cáo từ Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an, 21 địa phương ven biển đã phát hiện tổng cộng 17.803 vụ việc vi phạm hành chính liên quan đến IUU, trong đó đã ra Quyết định xử phạt hành chính đối với 4.175 vụ (tỉ lệ 22,55%), không đủ căn cứ xử phạt 11.217 vụ (tỉ lệ 63%) và tiếp tục kiểm tra, xác minh 2.365 vụ (tỉ lệ 14,45%).

Tư duy đột phá trong cách làm của lực lượng An ninh điều tra

Theo lãnh đạo Cục An ninh điều tra, có được kết quả trên đó là sự lãnh đạo, chỉ đạo xuyên suốt, kịp thời và quyết liệt từ Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Quốc gia về IUU đến lãnh đạo Bộ Công an, lãnh đạo Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an và cấp ủy, chính quyền các địa phương.

Đó còn là tư duy đột phá trong cách làm của lực lượng An ninh điều tra đã chủ động tham mưu với cấp trên những giải pháp chưa có tiền lệ như thành lập các tổ công tác đặc biệt, làm cầu nối tháo gỡ khó khăn cho tuyến dưới; sự phối hợp ngày càng nhuần nhuyễn, hiệu quả giữa các lực lượng và các bộ, ngành hữu quan. Trong đó, điểm nhấn quan trọng là quan hệ phối hợp giữa cơ quan An ninh điều tra với các đơn vị trong ngành Công an.

Điển hình là việc phối hợp giữa Cơ quan An ninh điều tra với lực lượng trinh sát. Có 18 vụ án Cơ quan An ninh điều tra tiếp nhận từ các đơn vị: Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Phòng An ninh đối ngoại và Phòng An ninh kinh tế...Trong các vụ án này, cơ quan An ninh điều tra đã phối hợp với lực lượng trinh sát an ninh từ khi chuyển giao hồ sơ, tài liệu về tội phạm liên quan đến IUU đến khi kết thúc điều tra vụ án…

Ví dụ như, vụ án “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” xảy ra năm 2024 tại TP Cần Thơ. Thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Công an thành phố, thành viên của Ban chuyên án đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan trong thực hiện các biện pháp nghiệp vụ để thu thập tài liệu, chứng cứ…,kịp thời bắt giữ đối tượng Huỳnh Thị Thu Thảo tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất. 

Bên cạnh đó, kết quả nêu trên còn là việc ứng dụng hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (Đề án 06) vào công tác quản lý, rà soát, nắm chắc thông tin các chủ tàu, ngư dân có nguy cơ cao vi phạm quy định IUU.

Trong những kết quả đạt được phải nhắc  tới sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của chính những ngư dân. Phần lớn họ đã hiểu rằng, đánh bắt hợp pháp không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là bảo vệ sinh kế lâu dài của chính mình, gia đình và góp phần gỡ "thẻ vàng" cho đất nước.

Ông Nguyễn Văn Ba, Trưởng Cảng cá Hòn Rớ, tỉnh Khánh Hòa cho biết, với sự tham gia của lực lượng Công an, trong đó có Công an xã, phường và Cơ quan An ninh điều tra, các vụ việc có dấu hiệu vi phạm IUU đã được điều tra, làm rõ. Đây là những tín hiệu rất tích cực để răn đe và xử lý nghiêm minh những trường hợp vi phạm này.

“Chúng tôi tiếp tục phối hợp tuyên truyền để bà con nhận thức sâu hơn về thẻ vàng IUU; góp phần nỗ lực tháo gỡ thẻ vàng của Việt Nam. Hy vọng trong thời gian sắp tới, với những quyết tâm, với sự phối hợp của các đơn vị, chúng ta sẽ sớm tháo gỡ được thẻ vàng, để đưa ngành thủy sản của Việt Nam phát triển bền vững, hiện đại, giúp cho giá trị sản phẩm cao hơn”- ông Nguyễn Văn Ba cho biết thêm.

Đại tá Trần Văn Hùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh điều tra, Phó Thủ trưởng Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an cho biết, nhiều cấp, nhiều ngành và địa phương tham gia cùng vận động, tuyên truyền, giáo dục bà con không vi phạm pháp luật. Trong thời gian tới, Cục An ninh điều tra xác định và nhận thức rõ việc gỉải quyết các vụ án, vụ việc liên quan đến IUU… là một trong những trọng tâm và yêu cầu chính trị, để giải quyết, đáp ứng được yêu cầu ngoại giao; cũng như là yêu cầu đối ngoại đối với lại các nước EC, các nước EU, với mục đích gỡ thẻ vàng cho Việt Nam.

Để nâng cao hiệu quả công tác trong thời gian tới, lực lượng An ninh điều tra sẽ tập trung vào sáu nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, tiếp tục thực hiện tốt chế độ thông tin báo cáo, tham mưu lãnh đạo Bộ các nội dung nhằm nâng cao hiệu quả điều tra, xử lý tội phạm IUU; kịp thời chỉ đạo, hướng dẫn Cơ quan An ninh điều tra, Công an các địa phương tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc để thực hiện “mục tiêu kép”: vừa xử lý được tội phạm, vi phạm pháp luật vừa đảm bảo an ninh quốc gia, phát triển kinh tế biển, hỗ trợ ngư dân “vươn khơi bám biển”.

Tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa Cơ quan An ninh điều tra với các lực lượng, các cơ quan, ban ngành trong điều tra, xử lý tội phạm liên quan đến IUU. Trong đó,  có công tác đối ngoại thể hiện rõ quan điểm, lập trường của Việt Nam trong giải quyết vấn đề IUU, góp phần tháo gỡ “thẻ vàng” của EC. Quá trình điều tra, xử lý tội phạm liên quan đến IUU phải mưu trí, linh hoạt, quyết liệt, sử dụng hiệu quả các biện pháp nghiệp vụ, đảm bảo các yêu cầu chính trị, nghiệp vụ, pháp luật. Kịp thời phát hiện các sơ hở, thiếu sót trong lĩnh vực quản lý Nhà nước để kiến nghị các cơ quan, ban, ngành hướng khắc phục.

Cùng với đó, tiến hành sơ kết, tổng kết, tổ chức các đợt tập huấn, hội ý nghiệp vụ để trao đổi kinh nghiệm, nâng cao năng lực, nhận thức của điều tra viên trong điều tra các vụ án liên quan đến IUU; kiến nghị đảm bảo các điều kiện hoạt động cho Cơ quan An ninh điều tra. Đồng thời, kiến nghị lãnh đạo Bộ Công an phối hợp với các cơ quan chức năng các giải pháp hoàn thiện pháp luật trong các lĩnh vực, nhất là pháp luật hình sự, tố tụng hình sự, hành chính…, làm cơ sở giải quyết vấn đề IUU.

Cùng với đó, lực lượng An ninh điều tra của Bộ Công an tiếp tục vào cuộc mạnh mẽ và quyết liệt, đặc biệt là sau khi TAND Tối cao ban hành Nghị quyết 04 để hướng dẫn, điều tra, truy tố, xét xử những tội phạm về IUU. Sự vào cuộc đồng bộ và hiệu quả của các cơ quan quản lý Nhà nước về thủy sản, và các lực lượng thực thi pháp luật trong thời gian vừa qua, đặc biệt là trong giai đoạn năm 2024 và năm 2025… đã làm cho tình trạng vi phạm về IUU ở Việt Nam giảm rõ rệt.

Hành trình gỡ "thẻ vàng" vẫn còn ở phía trước với những thách thức mới, nhưng với những kết quả đã đạt được, lực lượng An ninh điều tra đã chứng minh bản lĩnh, trí tuệ và vai trò không thể thiếu.... Các cán bộ an ninh điều tra vẫn thầm lặng, ngày đêm bám sát địa bàn, từng bước tháo gỡ những nút thắt, góp phần xây dựng một ngành thủy sản Việt Nam phát triển bền vững, vì một Việt Nam vươn mình trong hội nhập quốc tế.