Con số cho thấy, lao động thất nghiệp đa số chỉ làm hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp mà chưa quan tâm đến học nghề chuyển đổi công việc dù các chế độ hỗ trợ cho lao động học nghề hiện đã được điều chỉnh.
Nhiều cơ hội chuyển đổi công việc
Một trong 4 quyền lợi của người lao động khi tham gia bảo hiểm thất nghiệp là được hỗ trợ đào tạo nghề khi thất nghiệp để sớm quay trở lại thị trường lao động. Thực tế, với những lao động lựa chọn tham gia các khóa học nghề tại các Trung tâm Dịch vụ việc làm sẽ được trang bị kỹ năng nghề mới, được giới thiệu việc làm mới từ đó dễ dàng chuyển đổi công việc. Chị Phan Thị Luyến (Hạ Đình, Thanh Xuân, Hà Nội) từng là nhân viên kinh doanh của một hệ thống phân phối thiết bị gia dụng. Thế nhưng, đại dịch COVID-19 kéo dài khiến doanh thu của công ty èo uột, thu nhập của tất cả nhân viên đều giảm mạnh. Thời điểm Hà Nội giãn cách xã hội tháng 8/2021, chị cũng xin nghỉ việc. Khi đi làm hồ sơ đăng ký hưởng bảo hiểm thất nghiệp chị được tư vấn học nghề để chuyển đổi công việc.
“Thay vì mỗi tháng nhận gần 3 triệu đồng tiền bảo hiểm thất nghiệp, đăng ký học nghề tôi được hỗ trợ học nghề với mức 1,5 triệu đồng/tháng. Học xong sẽ được giới thiệu việc làm, cơ hội việc làm sẽ mở rộng hơn. Chính vì thế tôi quyết định học khóa đào tạo nghề kỹ thuật chế biến món ăn 3 tháng. Học xong tôi được giới thiệu việc làm phụ bếp trong một nhà hàng trên đường Lê Văn Lương với mức lương 8 triệu đồng/tháng. Được bao ăn hai bữa, đi làm cũng gần nhà, do đó quyết định học nghề để chuyển việc với tôi là hợp lý. Sau này nếu không đi làm nữa thì với vốn nghề, cùng kinh nghiệm tôi có thể tự mở một quán ăn để kinh doanh cũng được”, chị Luyến chia sẻ.
Cũng do công ty khó khăn nên chị Nghiêm Thị Dinh, nhân viên kinh doanh của chuỗi cửa hàng thời trang cũng quyết định nghỉ việc. Tuy nhiên, chị cũng quyết định không hưởng bảo hiểm thất nghiệp mà chọn học nghề kỹ thuật chế biến món ăn. Theo chị Dinh, khi nghỉ việc chị cũng có ý định xin làm nhân viên kinh doanh của một công ty khác vì đã có hơn 8 năm kinh nghiệm. Tuy nhiên, do tuổi cũng không còn trẻ, nếu tiếp tục công việc này thì cũng chỉ được một thời gian nữa bởi nhân viên kinh doanh thời trang mà nhiều tuổi sẽ khó cạnh tranh với đội ngũ nhân viên trẻ.
“Chính vì thế, tôi quyết định học nghề kỹ thuật chế biến món ăn để chuyển việc. Học nghề sớm cơ hội việc làm sẽ tốt hơn. Hơn nữa, với nghề này nếu không đi làm hoàn toàn có thể mở cửa hàng nho nhỏ bán đồ ăn sáng là bún, phở hay nấu cơm trưa cho nhân viên làm việc văn phòng. Còn nếu đi làm thì hiện nay nhu cầu tuyển nhân viên nấu ăn trong các doanh nghiệp, trường học có thu nhập tháng trung bình 7 – 10 triệu đồng/tháng cũng rất nhiều. Nhu cầu tuyển người làm việc ở khu vực bếp trong các nhà hàng, khách sạn hiện cũng thế”, chị Dinh cho hay.
Người lao động không nên vì lợi ích trước mắt
Theo Quyết định số 17/2021/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, từ ngày 15/5/2021, mức hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động hưởng bảo hiểm thất nghiệp đã được tăng từ 1 triệu lên 1,5 triệu đồng/người/tháng. Các ngành nghề dành cho người lao động đăng ký tham gia học rất đa dạng. Nhiều ngành nghề đang rất phù hợp với thị trường lao động hiện nay như: Kỹ thuật chế biến món ăn, kỹ thuật pha chế đồ uống, tin học văn phòng, may công nghiệp, lái xe, làm bánh…
“Chúng tôi tổ chức đào tạo theo quy định của Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp về thời gian, tỷ lệ học lý thuyết - thực hành. Chương trình học cũng được điều chỉnh với nội dung đa dạng hơn để hấp dẫn người học và phù hợp với thị trường. Cùng với đó, chúng tôi còn gắn kết tạo việc làm cho học viên sau khi kết thúc khóa học. Cụ thể, tại những buổi lễ tốt nghiệp khóa học nghề, chúng tôi thường mời các doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng lao động làm ở vị trí gắn với nghề người lao động đã học, để cung cấp thông tin về vị trí việc làm, mức lương và học viên có nhu cầu thì đăng ký”, bà Vũ Thanh Liễu, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết.
Mặc dù học nghề có rất nhiều lợi thế để chuyển đổi công việc, sớm quay lại thị trường lao động như thế nhưng hầu hết lao động chỉ quan tâm đến hưởng trợ cấp thất nghiệp mà không quan tâm đến việc học nghề. Lý giải cho việc rất ít lao động không quan tâm đến học nghề, TS Nguyễn Thị Lan Hương, chuyên gia về lao động, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội cho rằng, những lao động thất nghiệp chủ yếu là lao động phổ thông, đa số không có tích lũy về kinh tế nên không có điều kiện để học nghề mới với mức hỗ trợ học nghề hiện nay còn hạn chế. Hơn nữa, phần chính sách của bảo hiểm thất nghiệp chỉ hỗ trợ chi phí học nghề mà chưa hỗ trợ các chi phí khác nên người lao động gặp khó khăn khi bản thân phải tự trang trải nhiều khoản chi khác cho cuộc sống trong thời gian học nghề.
“Tuy vậy, người lao động không nên vì lợi ích trước mắt mà quá quan tâm đến việc hưởng trợ cấp thất nghiệp. Trong bối cảnh tình hình kinh tế, cơ cấu cung - cầu lao động có nhiều biến động như hiện nay thì việc lựa chọn học những ngành nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường sẽ là chiếc "phao cứu sinh" cho người lao động. Bên cạnh đó, để thu hút lao động thất nghiệp học một nghề phù hợp với bản thân trước khi quay trở lại tham gia vào thị trường việc làm thì cơ quan quản lý nhà nước cần nghiên cứu để đề xuất nâng mức hỗ trợ học nghề, kéo dài thời gian hỗ trợ học nghề (hiện chỉ từ 3 – 6 tháng), xây dựng danh mục nghề nghiệp, chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, tạo việc làm bền vững cho nhóm lao động sau thất nghiệp”, TS Nguyễn Thị Lan Hương nói.
Đồng Nai chi trả gần 1.200 tỷ đồng bảo hiểm thất nghiệp 
Tỷ lệ thất nghiệp cao nhất trong 10 năm qua 
