Ông Vũ Văn Hậu, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội nêu bật những điều cần bổ sung, sửa đổi: Về quyền sở hữu toàn dân về đất đai do Nhà nước đại diện chủ sở hữu.
Ông Vũ Văn Hậu cho biết: Cán bộ, nhân viên Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội và cá nhân ông hoàn toàn thống nhất với quy định của Điều 57 dự thảo (sửa đổi, bổ sung Điều 17 Hiến pháp 1992) và kiến nghị tiếp tục kế thừa Hiến pháp 1992 quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu,
Nhà nước thống nhất quản lý, với lý do trong điều kiện kinh tế thị trường có nhiều thành phần, đa dạng hóa các hình thức sở hữu tư liệu sản xuất là một đòi hỏi mang tính khách quan nhằm đáp ứng yêu cầu của hoạt động sản xuất - kinh doanh. Tuy nhiên, đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, được quy định duy nhất một hình thức sở hữu toàn dân là nhằm giữ vững, ổn định chính trị, duy trì tính ổn định trong các quan hệ quản lý và sử dụng đất đai; đồng thời góp phần giữ vững tính định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển kinh tế nhiều thành phần ở nước ta.
Trong trường hợp giữ nguyên chế độ sở hữu toàn dân, Nhà nước thống nhất quản lý thì phải cụ thể hóa chủ thể sở hữu trong chế độ sở hữu toàn dân; tăng cường vai trò của Nhà nước trong quản lý đất đai thông qua việc quyết định, xét duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, xác định giá đất, quyết định thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và điều tiết các nguồn lợi từ đất đai.
Về Quyền quản lý nhà nước về đất đai, quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất:
Khoản 1, Điều 58 (sửa đổi, bổ sung Điều 18 Hiến pháp 1992) khẳng định đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, được quản lý theo quy hoạch và pháp luật. Quy định này cho thấy việc xác định đất đai là “tài nguyên đặc biệt” và “được quản lý theo quy hoạch và pháp luật” là quy định với nội hàm bao trùm rộng nhiều ý nghĩa, thể hiện tầm quan trọng của đất đai vừa là tư liệu để phục các hoạt động sản xuất, là nơi sinh sống cư trú của con người và bởi đất đai còn chứa đựng trong lòng đất, trên mặt đất các thành phần vật chất, khoáng chất... những yếu tố cấu thành các nguồn tài nguyên.
- Khoản 2, Điều 58: Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất để sử dụng ổn định lâu dài hoặc có thời hạn... Ông Hậu đề nghị được điều chỉnh bằng cụm từ “Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất để sử dụng ổn định lâu dài hoặc có thời hạn...”. Quy định như vậy để làm rõ thêm khái niệm về “người sử dụng đất” ngoài tổ chức, cá nhân còn bao gồm: hộ gia đình, cơ sở tôn giáo, cộng đồng dân cư... đều thuộc đối tượng được Nhà nước trao quyền sử dụng đất.
Tán thành với dự thảo quy định “...Người sử dụng đất có trách nhiệm bảo vệ, bồi bổ, khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm, đúng mục đích; được chuyển quyền sử dụng đất, thực hiện các nghĩa vụ liên quan theo quy định của luật. Quyền sử dụng đất là quyền tài sản được pháp luật bảo hộ”, nhưng cần quy định kiểm soát chặt chẽ việc chuyển đất nông nghiệp, nhất là đất trồng lúa, đất có rừng sang sử dụng vào mục đích khác nhằm đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia, bảo vệ môi trường, sinh thái. Ngoài ra, tại khoản này đã có sự bổ sung mới khi đưa quyền sử dụng đất thành quyền tài sản. Quy định như vậy có thể hiểu quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền và có thể chuyển giao trong giao dịch dân sự, là cơ sở để cụ thể hóa các quy định về quyền sử dụng đất trong thị trường bất động sản...
Tại Khoản 3, Điều 58 dự thảo quy định: Nhà nước thu hồi đất do tổ chức, cá nhân sử dụng có bồi thường theo quy định của pháp luật trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và các dự án phát triển kinh tế - xã hội.
Qua nghiên cứu và thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về đất đai, đề nghị bổ sung thêm vào sau từ “bồi thường” cụm từ “hỗ trợ” để phân biệt trường hợp người sử dụng đất nào khi bị thu hồi đất thì được Nhà nước bồi thường; trường hợp nào thì được hỗ trợ.
Nhà nước thu hồi đất do tổ chức, hộ gia đình, cá nhân để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng. Người sử dụng đất bị thu hồi được xem xét bồi thường, hỗ trợ theo quy định của pháp luật
